Parva.Adhyaya 1.125

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

कुरुराजे च रङ्गस्थे भीमे च बलिनां वरेपक्षपातकृतस्नेहः स द्विधेवाभवज्जनः

kururāje ca raṅgasthe bhīme ca balināṃ varepakṣapātakṛtasnehaḥ sa dvidhevābhavajjanaḥ

हा वीर कुरुराजेति हा भीमेति च नर्दताम्पुरुषाणां सुविपुलाः प्रणादाः सहसोत्थिताः

hā vīra kururājeti hā bhīmeti ca nardatāmpuruṣāṇāṃ suvipulāḥ praṇādāḥ sahasotthitāḥ

ततः क्षुब्धार्णवनिभं रङ्गमालोक्य बुद्धिमान्भारद्वाजः प्रियं पुत्रमश्वत्थामानमब्रवीत्

tataḥ kṣubdhārṇavanibhaṃ raṅgamālokya buddhimānbhāradvājaḥ priyaṃ putramaśvatthāmānamabravīt

वारयैतौ महावीर्यौ कृतयोग्यावुभावपिमा भूद्रङ्गप्रकोपोऽयं भीमदुर्योधनोद्भवः

vārayaitau mahāvīryau kṛtayogyāvubhāvapimā bhūdraṅgaprakopo'yaṃ bhīmaduryodhanodbhavaḥ

ततस्तावुद्यतगदौ गुरुपुत्रेण वारितौयुगान्तानिलसंक्षुब्धौ महावेगाविवार्णवौ

tatastāvudyatagadau guruputreṇa vāritauyugāntānilasaṃkṣubdhau mahāvegāvivārṇavau

ततो रङ्गाङ्गणगतो द्रोणो वचनमब्रवीत्निवार्य वादित्रगणं महामेघनिभस्वनम्

tato raṅgāṅgaṇagato droṇo vacanamabravītnivārya vāditragaṇaṃ mahāmeghanibhasvanam

यो मे पुत्रात्प्रियतरः सर्वास्त्रविदुषां वरःऐन्द्रिरिन्द्रानुजसमः स पार्थो दृश्यतामिति

yo me putrātpriyataraḥ sarvāstraviduṣāṃ varaḥaindririndrānujasamaḥ sa pārtho dṛśyatāmiti

आचार्यवचनेनाथ कृतस्वस्त्ययनो युवाबद्धगोधाङ्गुलित्राणः पूर्णतूणः सकार्मुकः

ācāryavacanenātha kṛtasvastyayano yuvābaddhagodhāṅgulitrāṇaḥ pūrṇatūṇaḥ sakārmukaḥ

काञ्चनं कवचं बिभ्रत्प्रत्यदृश्यत फल्गुनःसार्कः सेन्द्रायुधतडित्ससंध्य इव तोयदः

kāñcanaṃ kavacaṃ bibhratpratyadṛśyata phalgunaḥsārkaḥ sendrāyudhataḍitsasaṃdhya iva toyadaḥ

ततः सर्वस्य रङ्गस्य समुत्पिञ्जोऽभवन्महान्प्रावाद्यन्त च वाद्यानि सशङ्खानि समन्ततः

tataḥ sarvasya raṅgasya samutpiñjo'bhavanmahānprāvādyanta ca vādyāni saśaṅkhāni samantataḥ

एष कुन्तीसुतः श्रीमानेष पाण्डवमध्यमःएष पुत्रो महेन्द्रस्य कुरूणामेष रक्षिता

eṣa kuntīsutaḥ śrīmāneṣa pāṇḍavamadhyamaḥeṣa putro mahendrasya kurūṇāmeṣa rakṣitā

एषोऽस्त्रविदुषां श्रेष्ठ एष धर्मभृतां वरःएष शीलवतां चापि शीलज्ञाननिधिः परः

eṣo'straviduṣāṃ śreṣṭha eṣa dharmabhṛtāṃ varaḥeṣa śīlavatāṃ cāpi śīlajñānanidhiḥ paraḥ

इत्येवमतुला वाचः शृण्वन्त्याः प्रेक्षकेरिताःकुन्त्याः प्रस्नवसंमिश्रैरस्रैः क्लिन्नमुरोऽभवत्

ityevamatulā vācaḥ śṛṇvantyāḥ prekṣakeritāḥkuntyāḥ prasnavasaṃmiśrairasraiḥ klinnamuro'bhavat

तेन शब्देन महता पूर्णश्रुतिरथाब्रवीत्धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठो विदुरं हृष्टमानसः

tena śabdena mahatā pūrṇaśrutirathābravītdhṛtarāṣṭro naraśreṣṭho viduraṃ hṛṣṭamānasaḥ

क्षत्तः क्षुब्धार्णवनिभः किमेष सुमहास्वनःसहसैवोत्थितो रङ्गे भिन्दन्निव नभस्तलम्

kṣattaḥ kṣubdhārṇavanibhaḥ kimeṣa sumahāsvanaḥsahasaivotthito raṅge bhindanniva nabhastalam

विदुर उवाच · vidura uvāca

एष पार्थो महाराज फल्गुनः पाण्डुनन्दनःअवतीर्णः सकवचस्तत्रैष सुमहास्वनः

eṣa pārtho mahārāja phalgunaḥ pāṇḍunandanaḥavatīrṇaḥ sakavacastatraiṣa sumahāsvanaḥ

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि रक्षितोऽस्मि महामतेपृथारणिसमुद्भूतैस्त्रिभिः पाण्डववह्निभिः

dhanyo'smyanugṛhīto'smi rakṣito'smi mahāmatepṛthāraṇisamudbhūtaistribhiḥ pāṇḍavavahnibhiḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्मिन्समुदिते रङ्गे कथंचित्पर्यवस्थितेदर्शयामास बीभत्सुराचार्यादस्त्रलाघवम्

tasminsamudite raṅge kathaṃcitparyavasthitedarśayāmāsa bībhatsurācāryādastralāghavam

आग्नेयेनासृजद्वह्निं वारुणेनासृजत्पयःवायव्येनासृजद्वायुं पार्जन्येनासृजद्घनान्

āgneyenāsṛjadvahniṃ vāruṇenāsṛjatpayaḥvāyavyenāsṛjadvāyuṃ pārjanyenāsṛjadghanān

भौमेन प्राविशद्भूमिं पार्वतेनासृजद्गिरीन्अन्तर्धानेन चास्त्रेण पुनरन्तर्हितोऽभवत्

bhaumena prāviśadbhūmiṃ pārvatenāsṛjadgirīnantardhānena cāstreṇa punarantarhito'bhavat

क्षणात्प्रांशुः क्षणाद्ध्रस्वः क्षणाच्च रथधूर्गतःक्षणेन रथमध्यस्थः क्षणेनावापतन्महीम्

kṣaṇātprāṃśuḥ kṣaṇāddhrasvaḥ kṣaṇācca rathadhūrgataḥkṣaṇena rathamadhyasthaḥ kṣaṇenāvāpatanmahīm

सुकुमारं च सूक्ष्मं च गुरुं चापि गुरुप्रियःसौष्ठवेनाभिसंयुक्तः सोऽविध्यद्विविधैः शरैः

sukumāraṃ ca sūkṣmaṃ ca guruṃ cāpi gurupriyaḥsauṣṭhavenābhisaṃyuktaḥ so'vidhyadvividhaiḥ śaraiḥ

भ्रमतश्च वराहस्य लोहस्य प्रमुखे समम्पञ्च बाणानसंसक्तान्स मुमोचैकबाणवत्

bhramataśca varāhasya lohasya pramukhe samampañca bāṇānasaṃsaktānsa mumocaikabāṇavat

गव्ये विषाणकोशे च चले रज्ज्ववलम्बितेनिचखान महावीर्यः सायकानेकविंशतिम्

gavye viṣāṇakośe ca cale rajjvavalambitenicakhāna mahāvīryaḥ sāyakānekaviṃśatim

इत्येवमादि सुमहत्खड्गे धनुषि चाभवत्गदायां शस्त्रकुशलो दर्शनानि व्यदर्शयत्

ityevamādi sumahatkhaḍge dhanuṣi cābhavatgadāyāṃ śastrakuśalo darśanāni vyadarśayat

ततः समाप्तभूयिष्ठे तस्मिन्कर्मणि भारतमन्दीभूते समाजे च वादित्रस्य च निस्वने

tataḥ samāptabhūyiṣṭhe tasminkarmaṇi bhāratamandībhūte samāje ca vāditrasya ca nisvane

द्वारदेशात्समुद्भूतो माहात्म्य बलसूचकःवज्रनिष्पेषसदृशः शुश्रुवे भुजनिस्वनः

dvāradeśātsamudbhūto māhātmya balasūcakaḥvajraniṣpeṣasadṛśaḥ śuśruve bhujanisvanaḥ

दीर्यन्ते किं नु गिरयः किं स्विद्भूमिर्विदीर्यतेकिं स्विदापूर्यते व्योम जलभारघनैर्घनैः

dīryante kiṃ nu girayaḥ kiṃ svidbhūmirvidīryatekiṃ svidāpūryate vyoma jalabhāraghanairghanaiḥ

रङ्गस्यैवं मतिरभूत्क्षणेन वसुधाधिपद्वारं चाभिमुखाः सर्वे बभूवुः प्रेक्षकास्तदा

raṅgasyaivaṃ matirabhūtkṣaṇena vasudhādhipadvāraṃ cābhimukhāḥ sarve babhūvuḥ prekṣakāstadā

पञ्चभिर्भ्रातृभिः पार्थैर्द्रोणः परिवृतो बभौपञ्चतारेण संयुक्तः सावित्रेणेव चन्द्रमाः

pañcabhirbhrātṛbhiḥ pārthairdroṇaḥ parivṛto babhaupañcatāreṇa saṃyuktaḥ sāvitreṇeva candramāḥ

अश्वत्थाम्ना च सहितं भ्रातॄणां शतमूर्जितम्दुर्योधनममित्रघ्नमुत्थितं पर्यवारयत्

aśvatthāmnā ca sahitaṃ bhrātṝṇāṃ śatamūrjitamduryodhanamamitraghnamutthitaṃ paryavārayat

स तैस्तदा भ्रातृभिरुद्यतायुधै;र्वृतो गदापाणिरवस्थितैः स्थितःबभौ यथा दानवसंक्षये पुरा; पुरंदरो देवगणैः समावृतः

sa taistadā bhrātṛbhirudyatāyudhai;rvṛto gadāpāṇiravasthitaiḥ sthitaḥbabhau yathā dānavasaṃkṣaye purā; puraṃdaro devagaṇaiḥ samāvṛtaḥ