Parva.Adhyaya 1.176

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्ताः प्रयातास्ते पाण्डवा जनमेजयराज्ञा दक्षिणपाञ्चालान्द्रुपदेनाभिरक्षितान्

evamuktāḥ prayātāste pāṇḍavā janamejayarājñā dakṣiṇapāñcālāndrupadenābhirakṣitān

ततस्ते तं महात्मानं शुद्धात्मानमकल्मषम्ददृशुः पाण्डवा राजन्पथि द्वैपायनं तदा

tataste taṃ mahātmānaṃ śuddhātmānamakalmaṣamdadṛśuḥ pāṇḍavā rājanpathi dvaipāyanaṃ tadā

तस्मै यथावत्सत्कारं कृत्वा तेन च सान्त्विताःकथान्ते चाभ्यनुज्ञाताः प्रययुर्द्रुपदक्षयम्

tasmai yathāvatsatkāraṃ kṛtvā tena ca sāntvitāḥkathānte cābhyanujñātāḥ prayayurdrupadakṣayam

पश्यन्तो रमणीयानि वनानि च सरांसि चतत्र तत्र वसन्तश्च शनैर्जग्मुर्महारथाः

paśyanto ramaṇīyāni vanāni ca sarāṃsi catatra tatra vasantaśca śanairjagmurmahārathāḥ

स्वाध्यायवन्तः शुचयो मधुराः प्रियवादिनःआनुपूर्व्येण संप्राप्ताः पाञ्चालान्कुरुनन्दनाः

svādhyāyavantaḥ śucayo madhurāḥ priyavādinaḥānupūrvyeṇa saṃprāptāḥ pāñcālānkurunandanāḥ

ते तु दृष्ट्वा पुरं तच्च स्कन्धावारं च पाण्डवाःकुम्भकारस्य शालायां निवेशं चक्रिरे तदा

te tu dṛṣṭvā puraṃ tacca skandhāvāraṃ ca pāṇḍavāḥkumbhakārasya śālāyāṃ niveśaṃ cakrire tadā

तत्र भैक्षं समाजह्रुर्ब्राह्मीं वृत्तिं समाश्रिताःतांश्च प्राप्तांस्तदा वीराञ्जज्ञिरे न नराः क्वचित्

tatra bhaikṣaṃ samājahrurbrāhmīṃ vṛttiṃ samāśritāḥtāṃśca prāptāṃstadā vīrāñjajñire na narāḥ kvacit

यज्ञसेनस्य कामस्तु पाण्डवाय किरीटिनेकृष्णां दद्यामिति सदा न चैतद्विवृणोति सः

yajñasenasya kāmastu pāṇḍavāya kirīṭinekṛṣṇāṃ dadyāmiti sadā na caitadvivṛṇoti saḥ

सोऽन्वेषमाणः कौन्तेयान्पाञ्चाल्यो जनमेजयदृढं धनुरनायम्यं कारयामास भारत

so'nveṣamāṇaḥ kaunteyānpāñcālyo janamejayadṛḍhaṃ dhanuranāyamyaṃ kārayāmāsa bhārata

यन्त्रं वैहायसं चापि कारयामास कृत्रिमम्तेन यन्त्रेण सहितं राजा लक्ष्यं च काञ्चनम्

yantraṃ vaihāyasaṃ cāpi kārayāmāsa kṛtrimamtena yantreṇa sahitaṃ rājā lakṣyaṃ ca kāñcanam

द्रुपद उवाच · drupada uvāca

इदं सज्यं धनुः कृत्वा सज्येनानेन सायकैःअतीत्य लक्ष्यं यो वेद्धा स लब्धा मत्सुतामिति

idaṃ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā sajyenānena sāyakaiḥatītya lakṣyaṃ yo veddhā sa labdhā matsutāmiti

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इति स द्रुपदो राजा सर्वतः समघोषयत्तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे समीयुस्तत्र भारत

iti sa drupado rājā sarvataḥ samaghoṣayattacchrutvā pārthivāḥ sarve samīyustatra bhārata

ऋषयश्च महात्मानः स्वयंवरदिदृक्षयादुर्योधनपुरोगाश्च सकर्णाः कुरवो नृप

ṛṣayaśca mahātmānaḥ svayaṃvaradidṛkṣayāduryodhanapurogāśca sakarṇāḥ kuravo nṛpa

ब्राह्मणाश्च महाभागा देशेभ्यः समुपागमन्तेऽभ्यर्चिता राजगणा द्रुपदेन महात्मना

brāhmaṇāśca mahābhāgā deśebhyaḥ samupāgamante'bhyarcitā rājagaṇā drupadena mahātmanā

ततः पौरजनाः सर्वे सागरोद्धूतनिःस्वनाःशिशुमारपुरं प्राप्य न्यविशंस्ते च पार्थिवाः

tataḥ paurajanāḥ sarve sāgaroddhūtaniḥsvanāḥśiśumārapuraṃ prāpya nyaviśaṃste ca pārthivāḥ

प्रागुत्तरेण नगराद्भूमिभागे समे शुभेसमाजवाटः शुशुभे भवनैः सर्वतो वृतः

prāguttareṇa nagarādbhūmibhāge same śubhesamājavāṭaḥ śuśubhe bhavanaiḥ sarvato vṛtaḥ

प्राकारपरिखोपेतो द्वारतोरणमण्डितःवितानेन विचित्रेण सर्वतः समवस्तृतः

prākāraparikhopeto dvāratoraṇamaṇḍitaḥvitānena vicitreṇa sarvataḥ samavastṛtaḥ

तूर्यौघशतसंकीर्णः परार्ध्यागुरुधूपितःचन्दनोदकसिक्तश्च माल्यदामैश्च शोभितः

tūryaughaśatasaṃkīrṇaḥ parārdhyāgurudhūpitaḥcandanodakasiktaśca mālyadāmaiśca śobhitaḥ

कैलासशिखरप्रख्यैर्नभस्तलविलेखिभिःसर्वतः संवृतैर्नद्धः प्रासादैः सुकृतोच्छ्रितैः

kailāsaśikharaprakhyairnabhastalavilekhibhiḥsarvataḥ saṃvṛtairnaddhaḥ prāsādaiḥ sukṛtocchritaiḥ

सुवर्णजालसंवीतैर्मणिकुट्टिमभूषितैःसुखारोहणसोपानैर्महासनपरिच्छदैः

suvarṇajālasaṃvītairmaṇikuṭṭimabhūṣitaiḥsukhārohaṇasopānairmahāsanaparicchadaiḥ

अग्राम्यसमवच्छन्नैरगुरूत्तमवासितैःहंसाच्छवर्णैर्बहुभिरायोजनसुगन्धिभिः

agrāmyasamavacchannairagurūttamavāsitaiḥhaṃsācchavarṇairbahubhirāyojanasugandhibhiḥ

असंबाधशतद्वारैः शयनासनशोभितैःबहुधातुपिनद्धाङ्गैर्हिमवच्छिखरैरिव

asaṃbādhaśatadvāraiḥ śayanāsanaśobhitaiḥbahudhātupinaddhāṅgairhimavacchikharairiva

तत्र नानाप्रकारेषु विमानेषु स्वलंकृताःस्पर्धमानास्तदान्योन्यं निषेदुः सर्वपार्थिवाः

tatra nānāprakāreṣu vimāneṣu svalaṃkṛtāḥspardhamānāstadānyonyaṃ niṣeduḥ sarvapārthivāḥ

तत्रोपविष्टान्ददृशुर्महासत्त्वपराक्रमान्राजसिंहान्महाभागान्कृष्णागुरुविभूषितान्

tatropaviṣṭāndadṛśurmahāsattvaparākramānrājasiṃhānmahābhāgānkṛṣṇāguruvibhūṣitān

महाप्रसादान्ब्रह्मण्यान्स्वराष्ट्रपरिरक्षिणःप्रियान्सर्वस्य लोकस्य सुकृतैः कर्मभिः शुभैः

mahāprasādānbrahmaṇyānsvarāṣṭraparirakṣiṇaḥpriyānsarvasya lokasya sukṛtaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ

मञ्चेषु च परार्ध्येषु पौरजानपदा जनाःकृष्णादर्शनतुष्ट्यर्थं सर्वतः समुपाविशन्

mañceṣu ca parārdhyeṣu paurajānapadā janāḥkṛṣṇādarśanatuṣṭyarthaṃ sarvataḥ samupāviśan

ब्राह्मणैस्ते च सहिताः पाण्डवाः समुपाविशन्ऋद्धिं पाञ्चालराजस्य पश्यन्तस्तामनुत्तमाम्

brāhmaṇaiste ca sahitāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśanṛddhiṃ pāñcālarājasya paśyantastāmanuttamām

ततः समाजो ववृधे स राजन्दिवसान्बहून्रत्नप्रदानबहुलः शोभितो नटनर्तकैः

tataḥ samājo vavṛdhe sa rājandivasānbahūnratnapradānabahulaḥ śobhito naṭanartakaiḥ

वर्तमाने समाजे तु रमणीयेऽह्नि षोडशेआप्लुताङ्गी सुवसना सर्वाभरणभूषिता

vartamāne samāje tu ramaṇīye'hni ṣoḍaśeāplutāṅgī suvasanā sarvābharaṇabhūṣitā

वीरकांस्यमुपादाय काञ्चनं समलंकृतम्अवतीर्णा ततो रङ्गं द्रौपदी भरतर्षभ

vīrakāṃsyamupādāya kāñcanaṃ samalaṃkṛtamavatīrṇā tato raṅgaṃ draupadī bharatarṣabha

पुरोहितः सोमकानां मन्त्रविद्ब्राह्मणः शुचिःपरिस्तीर्य जुहावाग्निमाज्येन विधिना तदा

purohitaḥ somakānāṃ mantravidbrāhmaṇaḥ śuciḥparistīrya juhāvāgnimājyena vidhinā tadā

स तर्पयित्वा ज्वलनं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य चवारयामास सर्वाणि वादित्राणि समन्ततः

sa tarpayitvā jvalanaṃ brāhmaṇānsvasti vācya cavārayāmāsa sarvāṇi vāditrāṇi samantataḥ

निःशब्दे तु कृते तस्मिन्धृष्टद्युम्नो विशां पतेरङ्गमध्यगतस्तत्र मेघगम्भीरया गिरावाक्यमुच्चैर्जगादेदं श्लक्ष्णमर्थवदुत्तमम्

niḥśabde tu kṛte tasmindhṛṣṭadyumno viśāṃ pateraṅgamadhyagatastatra meghagambhīrayā girāvākyamuccairjagādedaṃ ślakṣṇamarthavaduttamam

इदं धनुर्लक्ष्यमिमे च बाणाः; शृण्वन्तु मे पार्थिवाः सर्व एवयन्त्रच्छिद्रेणाभ्यतिक्रम्य लक्ष्यं; समर्पयध्वं खगमैर्दशार्धैः

idaṃ dhanurlakṣyamime ca bāṇāḥ; śṛṇvantu me pārthivāḥ sarva evayantracchidreṇābhyatikramya lakṣyaṃ; samarpayadhvaṃ khagamairdaśārdhaiḥ

एतत्कर्ता कर्म सुदुष्करं यः; कुलेन रूपेण बलेन युक्तःतस्याद्य भार्या भगिनी ममेयं; कृष्णा भवित्री न मृषा ब्रवीमि

etatkartā karma suduṣkaraṃ yaḥ; kulena rūpeṇa balena yuktaḥtasyādya bhāryā bhaginī mameyaṃ; kṛṣṇā bhavitrī na mṛṣā bravīmi

तानेवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रः; पश्चादिदं द्रौपदीमभ्युवाचनाम्ना च गोत्रेण च कर्मणा च; संकीर्तयंस्तान्नृपतीन्समेतान्

tānevamuktvā drupadasya putraḥ; paścādidaṃ draupadīmabhyuvācanāmnā ca gotreṇa ca karmaṇā ca; saṃkīrtayaṃstānnṛpatīnsametān