Parva.Adhyaya 1.199

द्रुपद उवाच · drupada uvāca

एवमेतन्महाप्राज्ञ यथात्थ विदुराद्य माम्ममापि परमो हर्षः संबन्धेऽस्मिन्कृते विभो

evametanmahāprājña yathāttha vidurādya māmmamāpi paramo harṣaḥ saṃbandhe'sminkṛte vibho

गमनं चापि युक्तं स्याद्गृहमेषां महात्मनाम्न तु तावन्मया युक्तमेतद्वक्तुं स्वयं गिरा

gamanaṃ cāpi yuktaṃ syādgṛhameṣāṃ mahātmanāmna tu tāvanmayā yuktametadvaktuṃ svayaṃ girā

यदा तु मन्यते वीरः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरःभीमसेनार्जुनौ चैव यमौ च पुरुषर्षभौ

yadā tu manyate vīraḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥbhīmasenārjunau caiva yamau ca puruṣarṣabhau

रामकृष्णौ च धर्मज्ञौ तदा गच्छन्तु पाण्डवाःएतौ हि पुरुषव्याघ्रावेषां प्रियहिते रतौ

rāmakṛṣṇau ca dharmajñau tadā gacchantu pāṇḍavāḥetau hi puruṣavyāghrāveṣāṃ priyahite ratau

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

परवन्तो वयं राजंस्त्वयि सर्वे सहानुगाःयथा वक्ष्यसि नः प्रीत्या करिष्यामस्तथा वयम्

paravanto vayaṃ rājaṃstvayi sarve sahānugāḥyathā vakṣyasi naḥ prītyā kariṣyāmastathā vayam

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततोऽब्रवीद्वासुदेवो गमनं मम रोचतेयथा वा मन्यते राजा द्रुपदः सर्वधर्मवित्

tato'bravīdvāsudevo gamanaṃ mama rocateyathā vā manyate rājā drupadaḥ sarvadharmavit

द्रुपद उवाच · drupada uvāca

यथैव मन्यते वीरो दाशार्हः पुरुषोत्तमःप्राप्तकालं महाबाहुः सा बुद्धिर्निश्चिता मम

yathaiva manyate vīro dāśārhaḥ puruṣottamaḥprāptakālaṃ mahābāhuḥ sā buddhirniścitā mama

यथैव हि महाभागाः कौन्तेया मम सांप्रतम्तथैव वासुदेवस्य पाण्डुपुत्रा न संशयः

yathaiva hi mahābhāgāḥ kaunteyā mama sāṃpratamtathaiva vāsudevasya pāṇḍuputrā na saṃśayaḥ

न तद्ध्यायति कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरःयदेषां पुरुषव्याघ्रः श्रेयो ध्यायति केशवः

na taddhyāyati kaunteyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥyadeṣāṃ puruṣavyāghraḥ śreyo dhyāyati keśavaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततस्ते समनुज्ञाता द्रुपदेन महात्मनापाण्डवाश्चैव कृष्णश्च विदुरश्च महामतिः

tataste samanujñātā drupadena mahātmanāpāṇḍavāścaiva kṛṣṇaśca viduraśca mahāmatiḥ

आदाय द्रौपदीं कृष्णां कुन्तीं चैव यशस्विनीम्सविहारं सुखं जग्मुर्नगरं नागसाह्वयम्

ādāya draupadīṃ kṛṣṇāṃ kuntīṃ caiva yaśasvinīmsavihāraṃ sukhaṃ jagmurnagaraṃ nāgasāhvayam

श्रुत्वा चोपस्थितान्वीरान्धृतराष्ट्रोऽपि कौरवःप्रतिग्रहाय पाण्डूनां प्रेषयामास कौरवान्

śrutvā copasthitānvīrāndhṛtarāṣṭro'pi kauravaḥpratigrahāya pāṇḍūnāṃ preṣayāmāsa kauravān

विकर्णं च महेष्वासं चित्रसेनं च भारतद्रोणं च परमेष्वासं गौतमं कृपमेव च

vikarṇaṃ ca maheṣvāsaṃ citrasenaṃ ca bhāratadroṇaṃ ca parameṣvāsaṃ gautamaṃ kṛpameva ca

तैस्ते परिवृता वीराः शोभमाना महारथाःनगरं हास्तिनपुरं शनैः प्रविविशुस्तदा

taiste parivṛtā vīrāḥ śobhamānā mahārathāḥnagaraṃ hāstinapuraṃ śanaiḥ praviviśustadā

कौतूहलेन नगरं दीर्यमाणमिवाभवत्यत्र ते पुरुषव्याघ्राः शोकदुःखविनाशनाः

kautūhalena nagaraṃ dīryamāṇamivābhavatyatra te puruṣavyāghrāḥ śokaduḥkhavināśanāḥ

तत उच्चावचा वाचः प्रियाः प्रियचिकीर्षुभिःउदीरिता अशृण्वंस्ते पाण्डवा हृदयंगमाः

tata uccāvacā vācaḥ priyāḥ priyacikīrṣubhiḥudīritā aśṛṇvaṃste pāṇḍavā hṛdayaṃgamāḥ

अयं स पुरुषव्याघ्रः पुनरायाति धर्मवित्यो नः स्वानिव दायादान्धर्मेण परिरक्षति

ayaṃ sa puruṣavyāghraḥ punarāyāti dharmavityo naḥ svāniva dāyādāndharmeṇa parirakṣati

अद्य पाण्डुर्महाराजो वनादिव वनप्रियःआगतः प्रियमस्माकं चिकीर्षुर्नात्र संशयः

adya pāṇḍurmahārājo vanādiva vanapriyaḥāgataḥ priyamasmākaṃ cikīrṣurnātra saṃśayaḥ

किं नु नाद्य कृतं तावत्सर्वेषां नः परं प्रियम्यन्नः कुन्तीसुता वीरा भर्तारः पुनरागताः

kiṃ nu nādya kṛtaṃ tāvatsarveṣāṃ naḥ paraṃ priyamyannaḥ kuntīsutā vīrā bhartāraḥ punarāgatāḥ

यदि दत्तं यदि हुतं विद्यते यदि नस्तपःतेन तिष्ठन्तु नगरे पाण्डवाः शरदां शतम्

yadi dattaṃ yadi hutaṃ vidyate yadi nastapaḥtena tiṣṭhantu nagare pāṇḍavāḥ śaradāṃ śatam

ततस्ते धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य च महात्मनःअन्येषां च तदर्हाणां चक्रुः पादाभिवन्दनम्

tataste dhṛtarāṣṭrasya bhīṣmasya ca mahātmanaḥanyeṣāṃ ca tadarhāṇāṃ cakruḥ pādābhivandanam

कृत्वा तु कुशलप्रश्नं सर्वेण नगरेण तेसमाविशन्त वेश्मानि धृतराष्ट्रस्य शासनात्

kṛtvā tu kuśalapraśnaṃ sarveṇa nagareṇa tesamāviśanta veśmāni dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt

विश्रान्तास्ते महात्मानः कंचित्कालं महाबलाःआहूता धृतराष्ट्रेण राज्ञा शांतनवेन च

viśrāntāste mahātmānaḥ kaṃcitkālaṃ mahābalāḥāhūtā dhṛtarāṣṭreṇa rājñā śāṃtanavena ca

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

भ्रातृभिः सह कौन्तेय निबोधेदं वचो ममपुनर्वो विग्रहो मा भूत्खाण्डवप्रस्थमाविश

bhrātṛbhiḥ saha kaunteya nibodhedaṃ vaco mamapunarvo vigraho mā bhūtkhāṇḍavaprasthamāviśa

न च वो वसतस्तत्र कश्चिच्छक्तः प्रबाधितुम्संरक्ष्यमाणान्पार्थेन त्रिदशानिव वज्रिणाअर्धं राज्यस्य संप्राप्य खाण्डवप्रस्थमाविश

na ca vo vasatastatra kaścicchaktaḥ prabādhitumsaṃrakṣyamāṇānpārthena tridaśāniva vajriṇāardhaṃ rājyasya saṃprāpya khāṇḍavaprasthamāviśa

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं नृपं सर्वे प्रणम्य चप्रतस्थिरे ततो घोरं वनं तन्मनुजर्षभाःअर्धं राज्यस्य संप्राप्य खाण्डवप्रस्थमाविशन्

pratigṛhya tu tadvākyaṃ nṛpaṃ sarve praṇamya capratasthire tato ghoraṃ vanaṃ tanmanujarṣabhāḥardhaṃ rājyasya saṃprāpya khāṇḍavaprasthamāviśan

ततस्ते पाण्डवास्तत्र गत्वा कृष्णपुरोगमाःमण्डयां चक्रिरे तद्वै पुरं स्वर्गवदच्युताः

tataste pāṇḍavāstatra gatvā kṛṣṇapurogamāḥmaṇḍayāṃ cakrire tadvai puraṃ svargavadacyutāḥ

ततः पुण्ये शिवे देशे शान्तिं कृत्वा महारथाःनगरं मापयामासुर्द्वैपायनपुरोगमाः

tataḥ puṇye śive deśe śāntiṃ kṛtvā mahārathāḥnagaraṃ māpayāmāsurdvaipāyanapurogamāḥ

सागरप्रतिरूपाभिः परिखाभिरलंकृतम्प्राकारेण च संपन्नं दिवमावृत्य तिष्ठता

sāgarapratirūpābhiḥ parikhābhiralaṃkṛtamprākāreṇa ca saṃpannaṃ divamāvṛtya tiṣṭhatā

पाण्डुराभ्रप्रकाशेन हिमराशिनिभेन चशुशुभे तत्पुरश्रेष्ठं नागैर्भोगवती यथा

pāṇḍurābhraprakāśena himarāśinibhena caśuśubhe tatpuraśreṣṭhaṃ nāgairbhogavatī yathā

द्विपक्षगरुडप्रख्यैर्द्वारैर्घोरप्रदर्शनैःगुप्तमभ्रचयप्रख्यैर्गोपुरैर्मन्दरोपमैः

dvipakṣagaruḍaprakhyairdvārairghorapradarśanaiḥguptamabhracayaprakhyairgopurairmandaropamaiḥ

विविधैरतिनिर्विद्धैः शस्त्रोपेतैः सुसंवृतैःशक्तिभिश्चावृतं तद्धि द्विजिह्वैरिव पन्नगैःतल्पैश्चाभ्यासिकैर्युक्तं शुशुभे योधरक्षितम्

vividhairatinirviddhaiḥ śastropetaiḥ susaṃvṛtaiḥśaktibhiścāvṛtaṃ taddhi dvijihvairiva pannagaiḥtalpaiścābhyāsikairyuktaṃ śuśubhe yodharakṣitam

तीक्ष्णाङ्कुशशतघ्नीभिर्यन्त्रजालैश्च शोभितम्आयसैश्च महाचक्रैः शुशुभे तत्पुरोत्तमम्

tīkṣṇāṅkuśaśataghnībhiryantrajālaiśca śobhitamāyasaiśca mahācakraiḥ śuśubhe tatpurottamam

सुविभक्तमहारथ्यं देवताबाधवर्जितम्विरोचमानं विविधैः पाण्डुरैर्भवनोत्तमैः

suvibhaktamahārathyaṃ devatābādhavarjitamvirocamānaṃ vividhaiḥ pāṇḍurairbhavanottamaiḥ

तत्त्रिविष्टपसंकाशमिन्द्रप्रस्थं व्यरोचतमेघवृन्दमिवाकाशे वृद्धं विद्युत्समावृतम्

tattriviṣṭapasaṃkāśamindraprasthaṃ vyarocatameghavṛndamivākāśe vṛddhaṃ vidyutsamāvṛtam

तत्र रम्ये शुभे देशे कौरव्यस्य निवेशनम्शुशुभे धनसंपूर्णं धनाध्यक्षक्षयोपमम्

tatra ramye śubhe deśe kauravyasya niveśanamśuśubhe dhanasaṃpūrṇaṃ dhanādhyakṣakṣayopamam

तत्रागच्छन्द्विजा राजन्सर्ववेदविदां वराःनिवासं रोचयन्ति स्म सर्वभाषाविदस्तथा

tatrāgacchandvijā rājansarvavedavidāṃ varāḥnivāsaṃ rocayanti sma sarvabhāṣāvidastathā

वणिजश्चाभ्ययुस्तत्र देशे दिग्भ्यो धनार्थिनःसर्वशिल्पविदश्चैव वासायाभ्यागमंस्तदा

vaṇijaścābhyayustatra deśe digbhyo dhanārthinaḥsarvaśilpavidaścaiva vāsāyābhyāgamaṃstadā

उद्यानानि च रम्याणि नगरस्य समन्ततःआम्रैराम्रातकैर्नीपैरशोकैश्चम्पकैस्तथा

udyānāni ca ramyāṇi nagarasya samantataḥāmrairāmrātakairnīpairaśokaiścampakaistathā

पुंनागैर्नागपुष्पैश्च लकुचैः पनसैस्तथाशालतालकदम्बैश्च बकुलैश्च सकेतकैः

puṃnāgairnāgapuṣpaiśca lakucaiḥ panasaistathāśālatālakadambaiśca bakulaiśca saketakaiḥ

मनोहरैः पुष्पितैश्च फलभारावनामितैःप्राचीनामलकैर्लोध्रैरङ्कोलैश्च सुपुष्पितैः

manoharaiḥ puṣpitaiśca phalabhārāvanāmitaiḥprācīnāmalakairlodhrairaṅkolaiśca supuṣpitaiḥ

जम्बूभिः पाटलाभिश्च कुब्जकैरतिमुक्तकैःकरवीरैः पारिजातैरन्यैश्च विविधैर्द्रुमैः

jambūbhiḥ pāṭalābhiśca kubjakairatimuktakaiḥkaravīraiḥ pārijātairanyaiśca vividhairdrumaiḥ

नित्यपुष्पफलोपेतैर्नानाद्विजगणायुतम्मत्तबर्हिणसंघुष्टं कोकिलैश्च सदामदैः

nityapuṣpaphalopetairnānādvijagaṇāyutammattabarhiṇasaṃghuṣṭaṃ kokilaiśca sadāmadaiḥ

गृहैरादर्शविमलैर्विविधैश्च लतागृहैःमनोहरैश्चित्रगृहैस्तथा जगतिपर्वतैःवापीभिर्विविधाभिश्च पूर्णाभिः परमाम्भसा

gṛhairādarśavimalairvividhaiśca latāgṛhaiḥmanoharaiścitragṛhaistathā jagatiparvataiḥvāpībhirvividhābhiśca pūrṇābhiḥ paramāmbhasā

सरोभिरतिरम्यैश्च पद्मोत्पलसुगन्धिभिःहंसकारण्डवयुतैश्चक्रवाकोपशोभितैः

sarobhiratiramyaiśca padmotpalasugandhibhiḥhaṃsakāraṇḍavayutaiścakravākopaśobhitaiḥ

रम्याश्च विविधास्तत्र पुष्करिण्यो वनावृताःतडागानि च रम्याणि बृहन्ति च महान्ति च

ramyāśca vividhāstatra puṣkariṇyo vanāvṛtāḥtaḍāgāni ca ramyāṇi bṛhanti ca mahānti ca

तेषां पुण्यजनोपेतं राष्ट्रमावसतां महत्पाण्डवानां महाराज शश्वत्प्रीतिरवर्धत

teṣāṃ puṇyajanopetaṃ rāṣṭramāvasatāṃ mahatpāṇḍavānāṃ mahārāja śaśvatprītiravardhata

तत्र भीष्मेण राज्ञा च धर्मप्रणयने कृतेपाण्डवाः समपद्यन्त खाण्डवप्रस्थवासिनः

tatra bhīṣmeṇa rājñā ca dharmapraṇayane kṛtepāṇḍavāḥ samapadyanta khāṇḍavaprasthavāsinaḥ

पञ्चभिस्तैर्महेष्वासैरिन्द्रकल्पैः समन्वितम्शुशुभे तत्पुरश्रेष्ठं नागैर्भोगवती यथा

pañcabhistairmaheṣvāsairindrakalpaiḥ samanvitamśuśubhe tatpuraśreṣṭhaṃ nāgairbhogavatī yathā

तान्निवेश्य ततो वीरो रामेण सह केशवःययौ द्वारवतीं राजन्पाण्डवानुमते तदा

tānniveśya tato vīro rāmeṇa saha keśavaḥyayau dvāravatīṃ rājanpāṇḍavānumate tadā