Parva.Adhyaya 1.61

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

देवानां दानवानां च यक्षाणामथ रक्षसाम्अन्येषां चैव भूतानां सर्वेषां भगवन्नहम्

devānāṃ dānavānāṃ ca yakṣāṇāmatha rakṣasāmanyeṣāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣāṃ bhagavannaham

श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन मानुषेषु महात्मनाम्जन्म कर्म च भूतानामेतेषामनुपूर्वशः

śrotumicchāmi tattvena mānuṣeṣu mahātmanāmjanma karma ca bhūtānāmeteṣāmanupūrvaśaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

मानुषेषु मनुष्येन्द्र संभूता ये दिवौकसःप्रथमं दानवांश्चैव तांस्ते वक्ष्यामि सर्वशः

mānuṣeṣu manuṣyendra saṃbhūtā ye divaukasaḥprathamaṃ dānavāṃścaiva tāṃste vakṣyāmi sarvaśaḥ

विप्रचित्तिरिति ख्यातो य आसीद्दानवर्षभःजरासंध इति ख्यातः स आसीन्मनुजर्षभः

vipracittiriti khyāto ya āsīddānavarṣabhaḥjarāsaṃdha iti khyātaḥ sa āsīnmanujarṣabhaḥ

दितेः पुत्रस्तु यो राजन्हिरण्यकशिपुः स्मृतःस जज्ञे मानुषे लोके शिशुपालो नरर्षभः

diteḥ putrastu yo rājanhiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥsa jajñe mānuṣe loke śiśupālo nararṣabhaḥ

संह्राद इति विख्यातः प्रह्रादस्यानुजस्तु यःस शल्य इति विख्यातो जज्ञे बाह्लीकपुंगवः

saṃhrāda iti vikhyātaḥ prahrādasyānujastu yaḥsa śalya iti vikhyāto jajñe bāhlīkapuṃgavaḥ

अनुह्रादस्तु तेजस्वी योऽभूत्ख्यातो जघन्यजःधृष्टकेतुरिति ख्यातः स आसीन्मनुजेश्वरः

anuhrādastu tejasvī yo'bhūtkhyāto jaghanyajaḥdhṛṣṭaketuriti khyātaḥ sa āsīnmanujeśvaraḥ

यस्तु राजञ्शिबिर्नाम दैतेयः परिकीर्तितःद्रुम इत्यभिविख्यातः स आसीद्भुवि पार्थिवः

yastu rājañśibirnāma daiteyaḥ parikīrtitaḥdruma ityabhivikhyātaḥ sa āsīdbhuvi pārthivaḥ

बाष्कलो नाम यस्तेषामासीदसुरसत्तमःभगदत्त इति ख्यातः स आसीन्मनुजेश्वरः

bāṣkalo nāma yasteṣāmāsīdasurasattamaḥbhagadatta iti khyātaḥ sa āsīnmanujeśvaraḥ

अयःशिरा अश्वशिरा अयःशङ्कुश्च वीर्यवान्तथा गगनमूर्धा च वेगवांश्चात्र पञ्चमः

ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuśca vīryavāntathā gaganamūrdhā ca vegavāṃścātra pañcamaḥ

पञ्चैते जज्ञिरे राजन्वीर्यवन्तो महासुराःकेकयेषु महात्मानः पार्थिवर्षभसत्तमाः

pañcaite jajñire rājanvīryavanto mahāsurāḥkekayeṣu mahātmānaḥ pārthivarṣabhasattamāḥ

केतुमानिति विख्यातो यस्ततोऽन्यः प्रतापवान्अमितौजा इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः

ketumāniti vikhyāto yastato'nyaḥ pratāpavānamitaujā iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ

स्वर्भानुरिति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरःउग्रसेन इति ख्यात उग्रकर्मा नराधिपः

svarbhānuriti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥugrasena iti khyāta ugrakarmā narādhipaḥ

यस्त्वश्व इति विख्यातः श्रीमानासीन्महासुरःअशोको नाम राजासीन्महावीर्यपराक्रमः

yastvaśva iti vikhyātaḥ śrīmānāsīnmahāsuraḥaśoko nāma rājāsīnmahāvīryaparākramaḥ

तस्मादवरजो यस्तु राजन्नश्वपतिः स्मृतःदैतेयः सोऽभवद्राजा हार्दिक्यो मनुजर्षभः

tasmādavarajo yastu rājannaśvapatiḥ smṛtaḥdaiteyaḥ so'bhavadrājā hārdikyo manujarṣabhaḥ

वृषपर्वेति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरःदीर्घप्रज्ञ इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः

vṛṣaparveti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥdīrghaprajña iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ

अजकस्त्वनुजो राजन्य आसीद्वृषपर्वणःस मल्ल इति विख्यातः पृथिव्यामभवन्नृपः

ajakastvanujo rājanya āsīdvṛṣaparvaṇaḥsa malla iti vikhyātaḥ pṛthivyāmabhavannṛpaḥ

अश्वग्रीव इति ख्यातः सत्त्ववान्यो महासुरःरोचमान इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः

aśvagrīva iti khyātaḥ sattvavānyo mahāsuraḥrocamāna iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ

सूक्ष्मस्तु मतिमान्राजन्कीर्तिमान्यः प्रकीर्तितःबृहन्त इति विख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः

sūkṣmastu matimānrājankīrtimānyaḥ prakīrtitaḥbṛhanta iti vikhyātaḥ kṣitāvāsītsa pārthivaḥ

तुहुण्ड इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमःसेनाबिन्दुरिति ख्यातः स बभूव नराधिपः

tuhuṇḍa iti vikhyāto ya āsīdasurottamaḥsenābinduriti khyātaḥ sa babhūva narādhipaḥ

इसृपा नाम यस्तेषामसुराणां बलाधिकःपापजिन्नाम राजासीद्भुवि विख्यातविक्रमः

isṛpā nāma yasteṣāmasurāṇāṃ balādhikaḥpāpajinnāma rājāsīdbhuvi vikhyātavikramaḥ

एकचक्र इति ख्यात आसीद्यस्तु महासुरःप्रतिविन्ध्य इति ख्यातो बभूव प्रथितः क्षितौ

ekacakra iti khyāta āsīdyastu mahāsuraḥprativindhya iti khyāto babhūva prathitaḥ kṣitau

विरूपाक्षस्तु दैतेयश्चित्रयोधी महासुरःचित्रवर्मेति विख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः

virūpākṣastu daiteyaścitrayodhī mahāsuraḥcitravarmeti vikhyātaḥ kṣitāvāsītsa pārthivaḥ

हरस्त्वरिहरो वीर आसीद्यो दानवोत्तमःसुवास्तुरिति विख्यातः स जज्ञे मनुजर्षभः

harastvariharo vīra āsīdyo dānavottamaḥsuvāsturiti vikhyātaḥ sa jajñe manujarṣabhaḥ

अहरस्तु महातेजाः शत्रुपक्षक्षयंकरःबाह्लीको नाम राजा स बभूव प्रथितः क्षितौ

aharastu mahātejāḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥbāhlīko nāma rājā sa babhūva prathitaḥ kṣitau

निचन्द्रश्चन्द्रवक्त्रश्च य आसीदसुरोत्तमःमुञ्जकेश इति ख्यातः श्रीमानासीत्स पार्थिवः

nicandraścandravaktraśca ya āsīdasurottamaḥmuñjakeśa iti khyātaḥ śrīmānāsītsa pārthivaḥ

निकुम्भस्त्वजितः संख्ये महामतिरजायतभूमौ भूमिपतिः श्रेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः

nikumbhastvajitaḥ saṃkhye mahāmatirajāyatabhūmau bhūmipatiḥ śreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ

शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुरःपौरवो नाम राजर्षिः स बभूव नरेष्विह

śarabho nāma yasteṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥpauravo nāma rājarṣiḥ sa babhūva nareṣviha

द्वितीयः शलभस्तेषामसुराणां बभूव यःप्रह्रादो नाम बाह्लीकः स बभूव नराधिपः

dvitīyaḥ śalabhasteṣāmasurāṇāṃ babhūva yaḥprahrādo nāma bāhlīkaḥ sa babhūva narādhipaḥ

चन्द्रस्तु दितिजश्रेष्ठो लोके ताराधिपोपमःऋषिको नाम राजर्षिर्बभूव नृपसत्तमः

candrastu ditijaśreṣṭho loke tārādhipopamaḥṛṣiko nāma rājarṣirbabhūva nṛpasattamaḥ

मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमःपश्चिमानूपकं विद्धि तं नृपं नृपसत्तम

mṛtapā iti vikhyāto ya āsīdasurottamaḥpaścimānūpakaṃ viddhi taṃ nṛpaṃ nṛpasattama

गविष्ठस्तु महातेजा यः प्रख्यातो महासुरःद्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः

gaviṣṭhastu mahātejā yaḥ prakhyāto mahāsuraḥdrumasena iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ

मयूर इति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरःस विश्व इति विख्यातो बभूव पृथिवीपतिः

mayūra iti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥsa viśva iti vikhyāto babhūva pṛthivīpatiḥ

सुपर्ण इति विख्यातस्तस्मादवरजस्तु यःकालकीर्तिरिति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः

suparṇa iti vikhyātastasmādavarajastu yaḥkālakīrtiriti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ

चन्द्रहन्तेति यस्तेषां कीर्तितः प्रवरोऽसुरःशुनको नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः

candrahanteti yasteṣāṃ kīrtitaḥ pravaro'suraḥśunako nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ

विनाशनस्तु चन्द्रस्य य आख्यातो महासुरःजानकिर्नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः

vināśanastu candrasya ya ākhyāto mahāsuraḥjānakirnāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ

दीर्घजिह्वस्तु कौरव्य य उक्तो दानवर्षभःकाशिराज इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः

dīrghajihvastu kauravya ya ukto dānavarṣabhaḥkāśirāja iti khyātaḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpatiḥ

ग्रहं तु सुषुवे यं तं सिंही चन्द्रार्कमर्दनम्क्राथ इत्यभिविख्यातः सोऽभवन्मनुजाधिपः

grahaṃ tu suṣuve yaṃ taṃ siṃhī candrārkamardanamkrātha ityabhivikhyātaḥ so'bhavanmanujādhipaḥ

अनायुषस्तु पुत्राणां चतुर्णां प्रवरोऽसुरःविक्षरो नाम तेजस्वी वसुमित्रोऽभवन्नृपः

anāyuṣastu putrāṇāṃ caturṇāṃ pravaro'suraḥvikṣaro nāma tejasvī vasumitro'bhavannṛpaḥ

द्वितीयो विक्षराद्यस्तु नराधिप महासुरःपांसुराष्ट्राधिप इति विश्रुतः सोऽभवन्नृपः

dvitīyo vikṣarādyastu narādhipa mahāsuraḥpāṃsurāṣṭrādhipa iti viśrutaḥ so'bhavannṛpaḥ

बलवीर इति ख्यातो यस्त्वासीदसुरोत्तमःपौण्ड्रमत्स्यक इत्येव स बभूव नराधिपः

balavīra iti khyāto yastvāsīdasurottamaḥpauṇḍramatsyaka ityeva sa babhūva narādhipaḥ

वृत्र इत्यभिविख्यातो यस्तु राजन्महासुरःमणिमान्नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः

vṛtra ityabhivikhyāto yastu rājanmahāsuraḥmaṇimānnāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ

क्रोधहन्तेति यस्तस्य बभूवावरजोऽसुरःदण्ड इत्यभिविख्यातः स आसीन्नृपतिः क्षितौ

krodhahanteti yastasya babhūvāvarajo'suraḥdaṇḍa ityabhivikhyātaḥ sa āsīnnṛpatiḥ kṣitau

क्रोधवर्धन इत्येव यस्त्वन्यः परिकीर्तितःदण्डधार इति ख्यातः सोऽभवन्मनुजेश्वरः

krodhavardhana ityeva yastvanyaḥ parikīrtitaḥdaṇḍadhāra iti khyātaḥ so'bhavanmanujeśvaraḥ

कालकायास्तु ये पुत्रास्तेषामष्टौ नराधिपाःजज्ञिरे राजशार्दूल शार्दूलसमविक्रमाः

kālakāyāstu ye putrāsteṣāmaṣṭau narādhipāḥjajñire rājaśārdūla śārdūlasamavikramāḥ

मगधेषु जयत्सेनः श्रीमानासीत्स पार्थिवःअष्टानां प्रवरस्तेषां कालेयानां महासुरः

magadheṣu jayatsenaḥ śrīmānāsītsa pārthivaḥaṣṭānāṃ pravarasteṣāṃ kāleyānāṃ mahāsuraḥ

द्वितीयस्तु ततस्तेषां श्रीमान्हरिहयोपमःअपराजित इत्येव स बभूव नराधिपः

dvitīyastu tatasteṣāṃ śrīmānharihayopamaḥaparājita ityeva sa babhūva narādhipaḥ

तृतीयस्तु महाराज महाबाहुर्महासुरःनिषादाधिपतिर्जज्ञे भुवि भीमपराक्रमः

tṛtīyastu mahārāja mahābāhurmahāsuraḥniṣādādhipatirjajñe bhuvi bhīmaparākramaḥ

तेषामन्यतमो यस्तु चतुर्थः परिकीर्तितःश्रेणिमानिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः

teṣāmanyatamo yastu caturthaḥ parikīrtitaḥśreṇimāniti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ

पञ्चमस्तु बभूवैषां प्रवरो यो महासुरःमहौजा इति विख्यातो बभूवेह परंतपः

pañcamastu babhūvaiṣāṃ pravaro yo mahāsuraḥmahaujā iti vikhyāto babhūveha paraṃtapaḥ

षष्ठस्तु मतिमान्यो वै तेषामासीन्महासुरःअभीरुरिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः

ṣaṣṭhastu matimānyo vai teṣāmāsīnmahāsuraḥabhīruriti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ

समुद्रसेनश्च नृपस्तेषामेवाभवद्गणात्विश्रुतः सागरान्तायां क्षितौ धर्मार्थतत्त्ववित्

samudrasenaśca nṛpasteṣāmevābhavadgaṇātviśrutaḥ sāgarāntāyāṃ kṣitau dharmārthatattvavit

बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां परंतपःबभूव राजन्धर्मात्मा सर्वभूतहिते रतः

bṛhannāmāṣṭamasteṣāṃ kāleyānāṃ paraṃtapaḥbabhūva rājandharmātmā sarvabhūtahite rataḥ

गणः क्रोधवशो नाम यस्ते राजन्प्रकीर्तितःततः संजज्ञिरे वीराः क्षिताविह नराधिपाः

gaṇaḥ krodhavaśo nāma yaste rājanprakīrtitaḥtataḥ saṃjajñire vīrāḥ kṣitāviha narādhipāḥ

नन्दिकः कर्णवेष्टश्च सिद्धार्थः कीटकस्तथासुवीरश्च सुबाहुश्च महावीरोऽथ बाह्लिकः

nandikaḥ karṇaveṣṭaśca siddhārthaḥ kīṭakastathāsuvīraśca subāhuśca mahāvīro'tha bāhlikaḥ

क्रोधो विचित्यः सुरसः श्रीमान्नीलश्च भूमिपःवीरधामा च कौरव्य भूमिपालश्च नामतः

krodho vicityaḥ surasaḥ śrīmānnīlaśca bhūmipaḥvīradhāmā ca kauravya bhūmipālaśca nāmataḥ

दन्तवक्त्रश्च नामासीद्दुर्जयश्चैव नामतःरुक्मी च नृपशार्दूलो राजा च जनमेजयः

dantavaktraśca nāmāsīddurjayaścaiva nāmataḥrukmī ca nṛpaśārdūlo rājā ca janamejayaḥ

आषाढो वायुवेगश्च भूरितेजास्तथैव चएकलव्यः सुमित्रश्च वाटधानोऽथ गोमुखः

āṣāḍho vāyuvegaśca bhūritejāstathaiva caekalavyaḥ sumitraśca vāṭadhāno'tha gomukhaḥ

कारूषकाश्च राजानः क्षेमधूर्तिस्तथैव चश्रुतायुरुद्धवश्चैव बृहत्सेनस्तथैव च

kārūṣakāśca rājānaḥ kṣemadhūrtistathaiva caśrutāyuruddhavaścaiva bṛhatsenastathaiva ca

क्षेमोग्रतीर्थः कुहरः कलिङ्गेषु नराधिपःमतिमांश्च मनुष्येन्द्र ईश्वरश्चेति विश्रुतः

kṣemogratīrthaḥ kuharaḥ kaliṅgeṣu narādhipaḥmatimāṃśca manuṣyendra īśvaraśceti viśrutaḥ

गणात्क्रोधवशादेवं राजपूगोऽभवत्क्षितौजातः पुरा महाराज महाकीर्तिर्महाबलः

gaṇātkrodhavaśādevaṃ rājapūgo'bhavatkṣitaujātaḥ purā mahārāja mahākīrtirmahābalaḥ

यस्त्वासीद्देवको नाम देवराजसमद्युतिःस गन्धर्वपतिर्मुख्यः क्षितौ जज्ञे नराधिपः

yastvāsīddevako nāma devarājasamadyutiḥsa gandharvapatirmukhyaḥ kṣitau jajñe narādhipaḥ

बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्देवर्षेर्विद्धि भारतअंशाद्द्रोणं समुत्पन्नं भारद्वाजमयोनिजम्

bṛhaspaterbṛhatkīrterdevarṣerviddhi bhārataaṃśāddroṇaṃ samutpannaṃ bhāradvājamayonijam

धन्विनां नृपशार्दूल यः स सर्वास्त्रवित्तमःबृहत्कीर्तिर्महातेजाः संजज्ञे मनुजेष्विह

dhanvināṃ nṛpaśārdūla yaḥ sa sarvāstravittamaḥbṛhatkīrtirmahātejāḥ saṃjajñe manujeṣviha

धनुर्वेदे च वेदे च यं तं वेदविदो विदुःवरिष्ठमिन्द्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम्

dhanurvede ca vede ca yaṃ taṃ vedavido viduḥvariṣṭhamindrakarmāṇaṃ droṇaṃ svakulavardhanam

महादेवान्तकाभ्यां च कामात्क्रोधाच्च भारतएकत्वमुपपन्नानां जज्ञे शूरः परंतपः

mahādevāntakābhyāṃ ca kāmātkrodhācca bhārataekatvamupapannānāṃ jajñe śūraḥ paraṃtapaḥ

अश्वत्थामा महावीर्यः शत्रुपक्षक्षयंकरःवीरः कमलपत्राक्षः क्षितावासीन्नराधिप

aśvatthāmā mahāvīryaḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥvīraḥ kamalapatrākṣaḥ kṣitāvāsīnnarādhipa

जज्ञिरे वसवस्त्वष्टौ गङ्गायां शंतनोः सुताःवसिष्ठस्य च शापेन नियोगाद्वासवस्य च

jajñire vasavastvaṣṭau gaṅgāyāṃ śaṃtanoḥ sutāḥvasiṣṭhasya ca śāpena niyogādvāsavasya ca

तेषामवरजो भीष्मः कुरूणामभयंकरःमतिमान्वेदविद्वाग्मी शत्रुपक्षक्षयंकरः

teṣāmavarajo bhīṣmaḥ kurūṇāmabhayaṃkaraḥmatimānvedavidvāgmī śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ

जामदग्न्येन रामेण यः स सर्वविदां वरःअयुध्यत महातेजा भार्गवेण महात्मना

jāmadagnyena rāmeṇa yaḥ sa sarvavidāṃ varaḥayudhyata mahātejā bhārgaveṇa mahātmanā

यस्तु राजन्कृपो नाम ब्रह्मर्षिरभवत्क्षितौरुद्राणां तं गणाद्विद्धि संभूतमतिपौरुषम्

yastu rājankṛpo nāma brahmarṣirabhavatkṣitaurudrāṇāṃ taṃ gaṇādviddhi saṃbhūtamatipauruṣam

शकुनिर्नाम यस्त्वासीद्राजा लोके महारथःद्वापरं विद्धि तं राजन्संभूतमरिमर्दनम्

śakunirnāma yastvāsīdrājā loke mahārathaḥdvāparaṃ viddhi taṃ rājansaṃbhūtamarimardanam

सात्यकिः सत्यसंधस्तु योऽसौ वृष्णिकुलोद्वहःपक्षात्स जज्ञे मरुतां देवानामरिमर्दनः

sātyakiḥ satyasaṃdhastu yo'sau vṛṣṇikulodvahaḥpakṣātsa jajñe marutāṃ devānāmarimardanaḥ

द्रुपदश्चापि राजर्षिस्तत एवाभवद्गणात्मानुषे नृप लोकेऽस्मिन्सर्वशस्त्रभृतां वरः

drupadaścāpi rājarṣistata evābhavadgaṇātmānuṣe nṛpa loke'sminsarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ

ततश्च कृतवर्माणं विद्धि राजञ्जनाधिपम्जातमप्रतिकर्माणं क्षत्रियर्षभसत्तमम्

tataśca kṛtavarmāṇaṃ viddhi rājañjanādhipamjātamapratikarmāṇaṃ kṣatriyarṣabhasattamam

मरुतां तु गणाद्विद्धि संजातमरिमर्दनम्विराटं नाम राजर्षिं परराष्ट्रप्रतापनम्

marutāṃ tu gaṇādviddhi saṃjātamarimardanamvirāṭaṃ nāma rājarṣiṃ pararāṣṭrapratāpanam

अरिष्टायास्तु यः पुत्रो हंस इत्यभिविश्रुतःस गन्धर्वपतिर्जज्ञे कुरुवंशविवर्धनः

ariṣṭāyāstu yaḥ putro haṃsa ityabhiviśrutaḥsa gandharvapatirjajñe kuruvaṃśavivardhanaḥ

धृतराष्ट्र इति ख्यातः कृष्णद्वैपायनादपिदीर्घबाहुर्महातेजाः प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपःमातुर्दोषादृषेः कोपादन्ध एव व्यजायत

dhṛtarāṣṭra iti khyātaḥ kṛṣṇadvaipāyanādapidīrghabāhurmahātejāḥ prajñācakṣurnarādhipaḥmāturdoṣādṛṣeḥ kopādandha eva vyajāyata

अत्रेस्तु सुमहाभागं पुत्रं पुत्रवतां वरम्विदुरं विद्धि लोकेऽस्मिञ्जातं बुद्धिमतां वरम्

atrestu sumahābhāgaṃ putraṃ putravatāṃ varamviduraṃ viddhi loke'smiñjātaṃ buddhimatāṃ varam

कलेरंशात्तु संजज्ञे भुवि दुर्योधनो नृपःदुर्बुद्धिर्दुर्मतिश्चैव कुरूणामयशस्करः

kaleraṃśāttu saṃjajñe bhuvi duryodhano nṛpaḥdurbuddhirdurmatiścaiva kurūṇāmayaśaskaraḥ

जगतो यः स सर्वस्य विद्विष्टः कलिपूरुषःयः सर्वां घातयामास पृथिवीं पुरुषाधमःयेन वैरं समुद्दीप्तं भूतान्तकरणं महत्

jagato yaḥ sa sarvasya vidviṣṭaḥ kalipūruṣaḥyaḥ sarvāṃ ghātayāmāsa pṛthivīṃ puruṣādhamaḥyena vairaṃ samuddīptaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat

पौलस्त्या भ्रातरः सर्वे जज्ञिरे मनुजेष्विहशतं दुःशासनादीनां सर्वेषां क्रूरकर्मणाम्

paulastyā bhrātaraḥ sarve jajñire manujeṣvihaśataṃ duḥśāsanādīnāṃ sarveṣāṃ krūrakarmaṇām

दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चान्ये नानुशब्दिताःदुर्योधनसहायास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ

durmukho duḥsahaścaiva ye cānye nānuśabditāḥduryodhanasahāyāste paulastyā bharatarṣabha

धर्मस्यांशं तु राजानं विद्धि राजन्युधिष्ठिरम्भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम्

dharmasyāṃśaṃ tu rājānaṃ viddhi rājanyudhiṣṭhirambhīmasenaṃ tu vātasya devarājasya cārjunam

अश्विनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुविनकुलः सहदेवश्च सर्वलोकमनोहरौ

aśvinostu tathaivāṃśau rūpeṇāpratimau bhuvinakulaḥ sahadevaśca sarvalokamanoharau

यः सुवर्चा इति ख्यातः सोमपुत्रः प्रतापवान्अभिमन्युर्बृहत्कीर्तिरर्जुनस्य सुतोऽभवत्

yaḥ suvarcā iti khyātaḥ somaputraḥ pratāpavānabhimanyurbṛhatkīrtirarjunasya suto'bhavat

अग्नेरंशं तु विद्धि त्वं धृष्टद्युम्नं महारथम्शिखण्डिनमथो राजन्स्त्रीपुंसं विद्धि राक्षसम्

agneraṃśaṃ tu viddhi tvaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ mahārathamśikhaṇḍinamatho rājanstrīpuṃsaṃ viddhi rākṣasam

द्रौपदेयाश्च ये पञ्च बभूवुर्भरतर्षभविश्वेदेवगणान्राजंस्तान्विद्धि भरतर्षभ

draupadeyāśca ye pañca babhūvurbharatarṣabhaviśvedevagaṇānrājaṃstānviddhi bharatarṣabha

आमुक्तकवचः कर्णो यस्तु जज्ञे महारथःदिवाकरस्य तं विद्धि देवस्यांशमनुत्तमम्

āmuktakavacaḥ karṇo yastu jajñe mahārathaḥdivākarasya taṃ viddhi devasyāṃśamanuttamam

यस्तु नारायणो नाम देवदेवः सनातनःतस्यांशो मानुषेष्वासीद्वासुदेवः प्रतापवान्

yastu nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥtasyāṃśo mānuṣeṣvāsīdvāsudevaḥ pratāpavān

शेषस्यांशस्तु नागस्य बलदेवो महाबलःसनत्कुमारं प्रद्युम्नं विद्धि राजन्महौजसम्

śeṣasyāṃśastu nāgasya baladevo mahābalaḥsanatkumāraṃ pradyumnaṃ viddhi rājanmahaujasam

एवमन्ये मनुष्येन्द्र बहवोंऽशा दिवौकसाम्जज्ञिरे वसुदेवस्य कुले कुलविवर्धनाः

evamanye manuṣyendra bahavoṃ'śā divaukasāmjajñire vasudevasya kule kulavivardhanāḥ

गणस्त्वप्सरसां यो वै मया राजन्प्रकीर्तितःतस्य भागः क्षितौ जज्ञे नियोगाद्वासवस्य च

gaṇastvapsarasāṃ yo vai mayā rājanprakīrtitaḥtasya bhāgaḥ kṣitau jajñe niyogādvāsavasya ca

तानि षोडश देवीनां सहस्राणि नराधिपबभूवुर्मानुषे लोके नारायणपरिग्रहः

tāni ṣoḍaśa devīnāṃ sahasrāṇi narādhipababhūvurmānuṣe loke nārāyaṇaparigrahaḥ

श्रियस्तु भागः संजज्ञे रत्यर्थं पृथिवीतलेद्रुपदस्य कुले कन्या वेदिमध्यादनिन्दिता

śriyastu bhāgaḥ saṃjajñe ratyarthaṃ pṛthivītaledrupadasya kule kanyā vedimadhyādaninditā

नातिह्रस्वा न महती नीलोत्पलसुगन्धिनीपद्मायताक्षी सुश्रोणी असितायतमूर्धजा

nātihrasvā na mahatī nīlotpalasugandhinīpadmāyatākṣī suśroṇī asitāyatamūrdhajā

सर्वलक्षणसंपन्ना वैडूर्यमणिसंनिभापञ्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथिनी रहः

sarvalakṣaṇasaṃpannā vaiḍūryamaṇisaṃnibhāpañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ cittapramathinī rahaḥ

सिद्धिर्धृतिश्च ये देव्यौ पञ्चानां मातरौ तु तेकुन्ती माद्री च जज्ञाते मतिस्तु सुबलात्मजा

siddhirdhṛtiśca ye devyau pañcānāṃ mātarau tu tekuntī mādrī ca jajñāte matistu subalātmajā

इति देवासुराणां ते गन्धर्वाप्सरसां तथाअंशावतरणं राजन्राक्षसानां च कीर्तितम्

iti devāsurāṇāṃ te gandharvāpsarasāṃ tathāaṃśāvataraṇaṃ rājanrākṣasānāṃ ca kīrtitam

ये पृथिव्यां समुद्भूता राजानो युद्धदुर्मदाःमहात्मानो यदूनां च ये जाता विपुले कुले

ye pṛthivyāṃ samudbhūtā rājāno yuddhadurmadāḥmahātmāno yadūnāṃ ca ye jātā vipule kule

धन्यं यशस्यं पुत्रीयमायुष्यं विजयावहम्इदमंशावतरणं श्रोतव्यमनसूयता

dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyamāyuṣyaṃ vijayāvahamidamaṃśāvataraṇaṃ śrotavyamanasūyatā

अंशावतरणं श्रुत्वा देवगन्धर्वरक्षसाम्प्रभवाप्ययवित्प्राज्ञो न कृच्छ्रेष्ववसीदति

aṃśāvataraṇaṃ śrutvā devagandharvarakṣasāmprabhavāpyayavitprājño na kṛcchreṣvavasīdati