Parva.Adhyaya 1.80

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजःप्रीतियुक्तो नृपश्रेष्ठश्चचार विषयान्प्रियान्

pauraveṇātha vayasā yayātirnahuṣātmajaḥprītiyukto nṛpaśreṣṭhaścacāra viṣayānpriyān

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्धर्माविरुद्धान्राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि

yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālaṃ yathāsukhamdharmāviruddhānrājendro yathārhati sa eva hi

देवानतर्पयद्यज्ञैः श्राद्धैस्तद्वत्पितॄनपिदीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान्

devānatarpayadyajñaiḥ śrāddhaistadvatpitṝnapidīnānanugrahairiṣṭaiḥ kāmaiśca dvijasattamān

अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च परिपालनैःआनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च

atithīnannapānaiśca viśaśca paripālanaiḥānṛśaṃsyena śūdrāṃśca dasyūnsaṃnigraheṇa ca

धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयन्ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः

dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvadanurañjayanyayātiḥ pālayāmāsa sākṣādindra ivāparaḥ

स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरःअविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम्

sa rājā siṃhavikrānto yuvā viṣayagocaraḥavirodhena dharmasya cacāra sukhamuttamam

स संप्राप्य शुभान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवःकालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः

sa saṃprāpya śubhānkāmāṃstṛptaḥ khinnaśca pārthivaḥkālaṃ varṣasahasrāntaṃ sasmāra manujādhipaḥ

परिसंख्याय कालज्ञः कलाः काष्ठाश्च वीर्यवान्पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह

parisaṃkhyāya kālajñaḥ kalāḥ kāṣṭhāśca vīryavānpūrṇaṃ matvā tataḥ kālaṃ pūruṃ putramuvāca ha

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालमरिंदमसेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव

yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālamariṃdamasevitā viṣayāḥ putra yauvanena mayā tava

पूरो प्रीतोऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम्राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः

pūro prīto'smi bhadraṃ te gṛhāṇedaṃ svayauvanamrājyaṃ caiva gṛhāṇedaṃ tvaṃ hi me priyakṛtsutaḥ

प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदायौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः

pratipede jarāṃ rājā yayātirnāhuṣastadāyauvanaṃ pratipede ca pūruḥ svaṃ punarātmanaḥ

अभिषेक्तुकामं नृपतिं पूरुं पुत्रं कनीयसम्ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्

abhiṣektukāmaṃ nṛpatiṃ pūruṃ putraṃ kanīyasambrāhmaṇapramukhā varṇā idaṃ vacanamabruvan

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभोज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रदास्यसि

kathaṃ śukrasya naptāraṃ devayānyāḥ sutaṃ prabhojyeṣṭhaṃ yadumatikramya rājyaṃ pūroḥ pradāsyasi

यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनु तुर्वसुःशर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततोऽनुः पूरुरेव च

yadurjyeṣṭhastava suto jātastamanu turvasuḥśarmiṣṭhāyāḥ suto druhyustato'nuḥ pūrureva ca

कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हतिएतत्संबोधयामस्त्वां धर्मं त्वमनुपालय

kathaṃ jyeṣṭhānatikramya kanīyānrājyamarhatietatsaṃbodhayāmastvāṃ dharmaṃ tvamanupālaya

ययातिरुवाचब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचःज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथंचन

yayātiruvācabrāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥjyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathaṃcana

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितःप्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः

mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥpratikūlaḥ pituryaśca na sa putraḥ satāṃ mataḥ

मातापित्रोर्वचनकृद्धितः पथ्यश्च यः सुतःस पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु

mātāpitrorvacanakṛddhitaḥ pathyaśca yaḥ sutaḥsa putraḥ putravadyaśca vartate pitṛmātṛṣu

यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि चद्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम्

yadunāhamavajñātastathā turvasunāpi cadruhyunā cānunā caiva mayyavajñā kṛtā bhṛśam

पूरुणा मे कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतःकनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मममम कामः स च कृतः पूरुणा पुत्ररूपिणा

pūruṇā me kṛtaṃ vākyaṃ mānitaśca viśeṣataḥkanīyānmama dāyādo jarā yena dhṛtā mamamama kāmaḥ sa ca kṛtaḥ pūruṇā putrarūpiṇā

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम्पुत्रो यस्त्वानुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिःभवतोऽनुनयाम्येवं पूरू राज्येऽभिषिच्यताम्

śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā svayamputro yastvānuvarteta sa rājā pṛthivīpatiḥbhavato'nunayāmyevaṃ pūrū rājye'bhiṣicyatām

प्रकृतय ऊचुःयः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदासर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभो

prakṛtaya ūcuḥyaḥ putro guṇasaṃpanno mātāpitrorhitaḥ sadāsarvamarhati kalyāṇaṃ kanīyānapi sa prabho

अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतः प्रियकृत्तववरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम्

arhaḥ pūruridaṃ rājyaṃ yaḥ sutaḥ priyakṛttavavaradānena śukrasya na śakyaṃ vaktumuttaram

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

पौरजानपदैस्तुष्टैरित्युक्तो नाहुषस्तदाअभ्यषिञ्चत्ततः पूरुं राज्ये स्वे सुतमात्मजम्

paurajānapadaistuṣṭairityukto nāhuṣastadāabhyaṣiñcattataḥ pūruṃ rājye sve sutamātmajam

दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितःपुरात्स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह

dattvā ca pūrave rājyaṃ vanavāsāya dīkṣitaḥpurātsa niryayau rājā brāhmaṇaistāpasaiḥ saha

यदोस्तु यादवा जातास्तुर्वसोर्यवनाः सुताःद्रुह्योरपि सुता भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः

yadostu yādavā jātāsturvasoryavanāḥ sutāḥdruhyorapi sutā bhojā anostu mlecchajātayaḥ

पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातोऽसि पार्थिवइदं वर्षसहस्राय राज्यं कारयितुं वशी

pūrostu pauravo vaṃśo yatra jāto'si pārthivaidaṃ varṣasahasrāya rājyaṃ kārayituṃ vaśī