Parva.Adhyaya 12.130

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

हीने परमके धर्मे सर्वलोकातिलङ्घिनिसर्वस्मिन्दस्युसाद्भूते पृथिव्यामुपजीवने

hīne paramake dharme sarvalokātilaṅghinisarvasmindasyusādbhūte pṛthivyāmupajīvane

केनास्मिन्ब्राह्मणो जीवेज्जघन्ये काल आगतेअसंत्यजन्पुत्रपौत्राननुक्रोशात्पितामह

kenāsminbrāhmaṇo jīvejjaghanye kāla āgateasaṃtyajanputrapautrānanukrośātpitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

विज्ञानबलमास्थाय जीवितव्यं तथागतेसर्वं साध्वर्थमेवेदमसाध्वर्थं न किंचन

vijñānabalamāsthāya jīvitavyaṃ tathāgatesarvaṃ sādhvarthamevedamasādhvarthaṃ na kiṃcana

असाधुभ्यो निरादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छतिआत्मानं संक्रमं कृत्वा कृत्स्नधर्मविदेव सः

asādhubhyo nirādāya sādhubhyo yaḥ prayacchatiātmānaṃ saṃkramaṃ kṛtvā kṛtsnadharmavideva saḥ

सुरोषेणात्मनो राजन्राज्ये स्थितिमकोपयन्अदत्तमप्याददीत दातुर्वित्तं ममेति वा

suroṣeṇātmano rājanrājye sthitimakopayanadattamapyādadīta dāturvittaṃ mameti vā

विज्ञानबलपूतो यो वर्तते निन्दितेष्वपिवृत्तविज्ञानवान्धीरः कस्तं किं वक्तुमर्हति

vijñānabalapūto yo vartate ninditeṣvapivṛttavijñānavāndhīraḥ kastaṃ kiṃ vaktumarhati

येषां बलकृता वृत्तिर्नैषामन्याभिरोचतेतेजसाभिप्रवर्धन्ते बलवन्तो युधिष्ठिर

yeṣāṃ balakṛtā vṛttirnaiṣāmanyābhirocatetejasābhipravardhante balavanto yudhiṣṭhira

यदेव प्रकृतं शास्त्रमविशेषेण विन्दतितदेव मध्याः सेवन्ते मेधावी चाप्यथोत्तरम्

yadeva prakṛtaṃ śāstramaviśeṣeṇa vindatitadeva madhyāḥ sevante medhāvī cāpyathottaram

ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्सत्कृतैरभिपूजितान्न ब्राह्मणान्यातयेत दोषान्प्राप्नोति यातयन्

ṛtvikpurohitācāryānsatkṛtairabhipūjitānna brāhmaṇānyātayeta doṣānprāpnoti yātayan

एतत्प्रमाणं लोकस्य चक्षुरेतत्सनातनम्तत्प्रमाणोऽवगाहेत तेन तत्साध्वसाधु वा

etatpramāṇaṃ lokasya cakṣuretatsanātanamtatpramāṇo'vagāheta tena tatsādhvasādhu vā

बहूनि ग्रामवास्तव्या रोषाद्ब्रूयुः परस्परम्न तेषां वचनाद्राजा सत्कुर्याद्यातयेत वा

bahūni grāmavāstavyā roṣādbrūyuḥ parasparamna teṣāṃ vacanādrājā satkuryādyātayeta vā

न वाच्यः परिवादो वै न श्रोतव्यः कथंचनकर्णावेव पिधातव्यौ प्रस्थेयं वा ततोऽन्यतः

na vācyaḥ parivādo vai na śrotavyaḥ kathaṃcanakarṇāveva pidhātavyau prastheyaṃ vā tato'nyataḥ

न वै सतां वृत्तमेतत्परिवादो न पैशुनम्गुणानामेव वक्तारः सन्तः सत्सु युधिष्ठिर

na vai satāṃ vṛttametatparivādo na paiśunamguṇānāmeva vaktāraḥ santaḥ satsu yudhiṣṭhira

यथा समधुरौ दम्यौ सुदान्तौ साधुवाहिनौधुरमुद्यम्य वहतस्तथा वर्तेत वै नृपःयथा यथास्य वहतः सहायाः स्युस्तथापरे

yathā samadhurau damyau sudāntau sādhuvāhinaudhuramudyamya vahatastathā varteta vai nṛpaḥyathā yathāsya vahataḥ sahāyāḥ syustathāpare

आचारमेव मन्यन्ते गरीयो धर्मलक्षणम्अपरे नैवमिच्छन्ति ये शङ्खलिखितप्रियाःमार्दवादथ लोभाद्वा ते ब्रूयुर्वाक्यमीदृशम्

ācārameva manyante garīyo dharmalakṣaṇamapare naivamicchanti ye śaṅkhalikhitapriyāḥmārdavādatha lobhādvā te brūyurvākyamīdṛśam

आर्षमप्यत्र पश्यन्ति विकर्मस्थस्य यापनम्न चार्षात्सदृशं किंचित्प्रमाणं विद्यते क्वचित्

ārṣamapyatra paśyanti vikarmasthasya yāpanamna cārṣātsadṛśaṃ kiṃcitpramāṇaṃ vidyate kvacit

देवा अपि विकर्मस्थं यातयन्ति नराधमम्व्याजेन विन्दन्वित्तं हि धर्मात्तु परिहीयते

devā api vikarmasthaṃ yātayanti narādhamamvyājena vindanvittaṃ hi dharmāttu parihīyate

सर्वतः सत्कृतः सद्भिर्भूतिप्रभवकारणैःहृदयेनाभ्यनुज्ञातो यो धर्मस्तं व्यवस्यति

sarvataḥ satkṛtaḥ sadbhirbhūtiprabhavakāraṇaiḥhṛdayenābhyanujñāto yo dharmastaṃ vyavasyati

यश्चतुर्गुणसंपन्नं धर्मं वेद स धर्मवित्अहेरिव हि धर्मस्य पदं दुःखं गवेषितुम्

yaścaturguṇasaṃpannaṃ dharmaṃ veda sa dharmavitaheriva hi dharmasya padaṃ duḥkhaṃ gaveṣitum

यथा मृगस्य विद्धस्य मृगव्याधः पदं नयेत्कक्षे रुधिरपातेन तथा धर्मपदं नयेत्

yathā mṛgasya viddhasya mṛgavyādhaḥ padaṃ nayetkakṣe rudhirapātena tathā dharmapadaṃ nayet

एवं सद्भिर्विनीतेन पथा गन्तव्यमच्युतराजर्षीणां वृत्तमेतदवगच्छ युधिष्ठिर

evaṃ sadbhirvinītena pathā gantavyamacyutarājarṣīṇāṃ vṛttametadavagaccha yudhiṣṭhira