Parva.Adhyaya 12.342

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

समुत्पन्नाभिधानोऽस्मि वाङ्माधुर्येण तेऽनघमित्रतामभिपन्नस्त्वां किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु

samutpannābhidhāno'smi vāṅmādhuryeṇa te'naghamitratāmabhipannastvāṃ kiṃcidvakṣyāmi tacchṛṇu

गृहस्थधर्मं विप्रेन्द्र कृत्वा पुत्रगतं त्वहम्धर्मं परमकं कुर्यां को हि मार्गो भवेद्द्विज

gṛhasthadharmaṃ viprendra kṛtvā putragataṃ tvahamdharmaṃ paramakaṃ kuryāṃ ko hi mārgo bhaveddvija

अहमात्मानमात्मस्थमेक एवात्मनि स्थितःकर्तुं काङ्क्षामि नेच्छामि बद्धः साधारणैर्गुणैः

ahamātmānamātmasthameka evātmani sthitaḥkartuṃ kāṅkṣāmi necchāmi baddhaḥ sādhāraṇairguṇaiḥ

यावदेवानतीतं मे वयः पुत्रफलाश्रितम्तावदिच्छामि पाथेयमादातुं पारलौकिकम्

yāvadevānatītaṃ me vayaḥ putraphalāśritamtāvadicchāmi pātheyamādātuṃ pāralaukikam

अस्मिन्हि लोकसंताने परं पारमभीप्सतःउत्पन्ना मे मतिरियं कुतो धर्ममयः प्लवः

asminhi lokasaṃtāne paraṃ pāramabhīpsataḥutpannā me matiriyaṃ kuto dharmamayaḥ plavaḥ

समुह्यमानानि निशम्य लोके; निर्यात्यमानानि च सात्त्विकानिदृष्ट्वा च धर्मध्वजकेतुमालां; प्रकीर्यमाणामुपरि प्रजानाम्

samuhyamānāni niśamya loke; niryātyamānāni ca sāttvikānidṛṣṭvā ca dharmadhvajaketumālāṃ; prakīryamāṇāmupari prajānām

न मे मनो रज्यति भोगकाले; दृष्ट्वा यतीन्प्रार्थयतः परत्रतेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण; धर्मार्थतत्त्वे विनियुङ्क्ष्व मां त्वम्

na me mano rajyati bhogakāle; dṛṣṭvā yatīnprārthayataḥ paratratenātithe buddhibalāśrayeṇa; dharmārthatattve viniyuṅkṣva māṃ tvam

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

सोऽतिथिर्वचनं तस्य श्रुत्वा धर्माभिलाषिणःप्रोवाच वचनं श्लक्ष्णं प्राज्ञो मधुरया गिरा

so'tithirvacanaṃ tasya śrutvā dharmābhilāṣiṇaḥprovāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ prājño madhurayā girā

अहमप्यत्र मुह्यामि ममाप्येष मनोरथःन च संनिश्चयं यामि बहुद्वारे त्रिविष्टपे

ahamapyatra muhyāmi mamāpyeṣa manorathaḥna ca saṃniścayaṃ yāmi bahudvāre triviṣṭape

केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाःवानप्रस्थाश्रमं केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रिताः

kecinmokṣaṃ praśaṃsanti kecidyajñaphalaṃ dvijāḥvānaprasthāśramaṃ kecidgārhasthyaṃ kecidāśritāḥ

राजधर्माश्रयं केचित्केचिदात्मफलाश्रयम्गुरुचर्याश्रयं केचित्केचिद्वाक्यं यमाश्रयम्

rājadharmāśrayaṃ kecitkecidātmaphalāśrayamgurucaryāśrayaṃ kecitkecidvākyaṃ yamāśrayam

मातरं पितरं केचिच्छुश्रूषन्तो दिवं गताःअहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथा परे

mātaraṃ pitaraṃ kecicchuśrūṣanto divaṃ gatāḥahiṃsayā pare svargaṃ satyena ca tathā pare

आहवेऽभिमुखाः केचिन्निहताः स्विद्दिवं गताःकेचिदुञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गसमाश्रिताः

āhave'bhimukhāḥ kecinnihatāḥ sviddivaṃ gatāḥkeciduñchavrataiḥ siddhāḥ svargamārgasamāśritāḥ

केचिदध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाःबुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः

kecidadhyayane yuktā vedavrataparāḥ śubhāḥbuddhimanto gatāḥ svargaṃ tuṣṭātmāno jitendriyāḥ

आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर्जनैःऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः

ārjavenāpare yuktā nihatānārjavairjanaiḥṛjavo nākapṛṣṭhe vai śuddhātmānaḥ pratiṣṭhitāḥ

एवं बहुविधैर्लोके धर्मद्वारैरनावृतैःममापि मतिराविग्ना मेघलेखेव वायुना

evaṃ bahuvidhairloke dharmadvārairanāvṛtaiḥmamāpi matirāvignā meghalekheva vāyunā