Parva.Adhyaya 13.151

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

किं श्रेयः पुरुषस्येह किं कुर्वन्सुखमेधतेविपाप्मा च भवेत्केन किं वा कल्मषनाशनम्

kiṃ śreyaḥ puruṣasyeha kiṃ kurvansukhamedhatevipāpmā ca bhavetkena kiṃ vā kalmaṣanāśanam

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अयं दैवतवंशो वै ऋषिवंशसमन्वितःद्विसंध्यं पठितः पुत्र कल्मषापहरः परः

ayaṃ daivatavaṃśo vai ṛṣivaṃśasamanvitaḥdvisaṃdhyaṃ paṭhitaḥ putra kalmaṣāpaharaḥ paraḥ

देवासुरगुरुर्देवः सर्वभूतनमस्कृतःअचिन्त्योऽथाप्यनिर्देश्यः सर्वप्राणो ह्ययोनिजः

devāsuragururdevaḥ sarvabhūtanamaskṛtaḥacintyo'thāpyanirdeśyaḥ sarvaprāṇo hyayonijaḥ

पितामहो जगन्नाथः सावित्री ब्रह्मणः सतीवेदभूरथ कर्ता च विष्णुर्नारायणः प्रभुः

pitāmaho jagannāthaḥ sāvitrī brahmaṇaḥ satīvedabhūratha kartā ca viṣṇurnārāyaṇaḥ prabhuḥ

उमापतिर्विरूपाक्षः स्कन्दः सेनापतिस्तथाविशाखो हुतभुग्वायुश्चन्द्रादित्यौ प्रभाकरौ

umāpatirvirūpākṣaḥ skandaḥ senāpatistathāviśākho hutabhugvāyuścandrādityau prabhākarau

शक्रः शचीपतिर्देवो यमो धूमोर्णया सहवरुणः सह गौर्या च सह ऋद्ध्या धनेश्वरः

śakraḥ śacīpatirdevo yamo dhūmorṇayā sahavaruṇaḥ saha gauryā ca saha ṛddhyā dhaneśvaraḥ

सौम्या गौः सुरभिर्देवी विश्रवाश्च महानृषिःषट्कालः सागरो गङ्गा स्रवन्त्योऽथ मरुद्गणाः

saumyā gauḥ surabhirdevī viśravāśca mahānṛṣiḥṣaṭkālaḥ sāgaro gaṅgā sravantyo'tha marudgaṇāḥ

वालखिल्यास्तपःसिद्धाः कृष्णद्वैपायनस्तथानारदः पर्वतश्चैव विश्वावसुर्हहाहुहूः

vālakhilyāstapaḥsiddhāḥ kṛṣṇadvaipāyanastathānāradaḥ parvataścaiva viśvāvasurhahāhuhūḥ

तुम्बरुश्चित्रसेनश्च देवदूतश्च विश्रुतःदेवकन्या महाभागा दिव्याश्चाप्सरसां गणाः

tumbaruścitrasenaśca devadūtaśca viśrutaḥdevakanyā mahābhāgā divyāścāpsarasāṃ gaṇāḥ

उर्वशी मेनका रम्भा मिश्रकेशी अलम्बुषाविश्वाची च घृताची च पञ्चचूडा तिलोत्तमा

urvaśī menakā rambhā miśrakeśī alambuṣāviśvācī ca ghṛtācī ca pañcacūḍā tilottamā

आदित्या वसवो रुद्राः साश्विनः पितरोऽपि चधर्मः सत्यं तपो दीक्षा व्यवसायः पितामहः

ādityā vasavo rudrāḥ sāśvinaḥ pitaro'pi cadharmaḥ satyaṃ tapo dīkṣā vyavasāyaḥ pitāmahaḥ

शर्वर्यो दिवसाश्चैव मारीचः कश्यपस्तथाशुक्रो बृहस्पतिर्भौमो बुधो राहुः शनैश्चरः

śarvaryo divasāścaiva mārīcaḥ kaśyapastathāśukro bṛhaspatirbhaumo budho rāhuḥ śanaiścaraḥ

नक्षत्राण्यृतवश्चैव मासाः संध्याः सवत्सराःवैनतेयाः समुद्राश्च कद्रुजाः पन्नगास्तथा

nakṣatrāṇyṛtavaścaiva māsāḥ saṃdhyāḥ savatsarāḥvainateyāḥ samudrāśca kadrujāḥ pannagāstathā

शतद्रूश्च विपाशा च चन्द्रभागा सरस्वतीसिन्धुश्च देविका चैव पुष्करं तीर्थमेव च

śatadrūśca vipāśā ca candrabhāgā sarasvatīsindhuśca devikā caiva puṣkaraṃ tīrthameva ca

गङ्गा महानदी चैव कपिला नर्मदा तथाकम्पुना च विशल्या च करतोयाम्बुवाहिनी

gaṅgā mahānadī caiva kapilā narmadā tathākampunā ca viśalyā ca karatoyāmbuvāhinī

सरयूर्गण्डकी चैव लोहित्यश्च महानदःताम्रारुणा वेत्रवती पर्णाशा गौतमी तथा

sarayūrgaṇḍakī caiva lohityaśca mahānadaḥtāmrāruṇā vetravatī parṇāśā gautamī tathā

गोदावरी च वेण्णा च कृष्णवेणा तथाद्रिजादृषद्वती च कावेरी वंक्षुर्मन्दाकिनी तथा

godāvarī ca veṇṇā ca kṛṣṇaveṇā tathādrijādṛṣadvatī ca kāverī vaṃkṣurmandākinī tathā

प्रयागं च प्रभासं च पुण्यं नैमिषमेव चतच्च विश्वेश्वरस्थानं यत्र तद्विमलं सरः

prayāgaṃ ca prabhāsaṃ ca puṇyaṃ naimiṣameva catacca viśveśvarasthānaṃ yatra tadvimalaṃ saraḥ

पुण्यतीर्थैश्च कलिलं कुरुक्षेत्रं प्रकीर्तितम्सिन्धूत्तमं तपोदानं जम्बूमार्गमथापि च

puṇyatīrthaiśca kalilaṃ kurukṣetraṃ prakīrtitamsindhūttamaṃ tapodānaṃ jambūmārgamathāpi ca

हिरण्वती वितस्ता च तथैवेक्षुमती नदीवेदस्मृतिर्वैदसिनी मलवासाश्च नद्यपि

hiraṇvatī vitastā ca tathaivekṣumatī nadīvedasmṛtirvaidasinī malavāsāśca nadyapi

भूमिभागास्तथा पुण्या गङ्गाद्वारमथापि चऋषिकुल्यास्तथा मेध्या नदी चित्रपथा तथा

bhūmibhāgāstathā puṇyā gaṅgādvāramathāpi caṛṣikulyāstathā medhyā nadī citrapathā tathā

कौशिकी यमुना सीता तथा चर्मण्वती नदीनदी भीमरथी चैव बाहुदा च महानदीमहेन्द्रवाणी त्रिदिवा नीलिका च सरस्वती

kauśikī yamunā sītā tathā carmaṇvatī nadīnadī bhīmarathī caiva bāhudā ca mahānadīmahendravāṇī tridivā nīlikā ca sarasvatī

नन्दा चापरनन्दा च तथा तीर्थं महाह्रदम्गयाथ फल्गुतीर्थं च धर्मारण्यं सुरैर्वृतम्

nandā cāparanandā ca tathā tīrthaṃ mahāhradamgayātha phalgutīrthaṃ ca dharmāraṇyaṃ surairvṛtam

तथा देवनदी पुण्या सरश्च ब्रह्मनिर्मितम्पुण्यं त्रिलोकविख्यातं सर्वपापहरं शिवम्

tathā devanadī puṇyā saraśca brahmanirmitampuṇyaṃ trilokavikhyātaṃ sarvapāpaharaṃ śivam

हिमवान्पर्वतश्चैव दिव्यौषधिसमन्वितःविन्ध्यो धातुविचित्राङ्गस्तीर्थवानौषधान्वितः

himavānparvataścaiva divyauṣadhisamanvitaḥvindhyo dhātuvicitrāṅgastīrthavānauṣadhānvitaḥ

मेरुर्महेन्द्रो मलयः श्वेतश्च रजताचितःशृङ्गवान्मन्दरो नीलो निषधो दर्दुरस्तथा

merurmahendro malayaḥ śvetaśca rajatācitaḥśṛṅgavānmandaro nīlo niṣadho dardurastathā

चित्रकूटोऽञ्जनाभश्च पर्वतो गन्धमादनःपुण्यः सोमगिरिश्चैव तथैवान्ये महीधराःदिशश्च विदिशश्चैव क्षितिः सर्वे महीरुहाः

citrakūṭo'ñjanābhaśca parvato gandhamādanaḥpuṇyaḥ somagiriścaiva tathaivānye mahīdharāḥdiśaśca vidiśaścaiva kṣitiḥ sarve mahīruhāḥ

विश्वेदेवा नभश्चैव नक्षत्राणि ग्रहास्तथापान्तु वः सततं देवाः कीर्तिताकीर्तिता मया

viśvedevā nabhaścaiva nakṣatrāṇi grahāstathāpāntu vaḥ satataṃ devāḥ kīrtitākīrtitā mayā

कीर्तयानो नरो ह्येतान्मुच्यते सर्वकिल्बिषैःस्तुवंश्च प्रतिनन्दंश्च मुच्यते सर्वतो भयात्सर्वसंकरपापेभ्यो देवतास्तवनन्दकः

kīrtayāno naro hyetānmucyate sarvakilbiṣaiḥstuvaṃśca pratinandaṃśca mucyate sarvato bhayātsarvasaṃkarapāpebhyo devatāstavanandakaḥ

देवतानन्तरं विप्रांस्तपःसिद्धांस्तपोधिकान्कीर्तितान्कीर्तयिष्यामि सर्वपापप्रमोचनान्

devatānantaraṃ viprāṃstapaḥsiddhāṃstapodhikānkīrtitānkīrtayiṣyāmi sarvapāpapramocanān

यवक्रीतोऽथ रैभ्यश्च कक्षीवानौशिजस्तथाभृग्वङ्गिरास्तथा कण्वो मेधातिथिरथ प्रभुःबर्ही च गुणसंपन्नः प्राचीं दिशमुपाश्रिताः

yavakrīto'tha raibhyaśca kakṣīvānauśijastathābhṛgvaṅgirāstathā kaṇvo medhātithiratha prabhuḥbarhī ca guṇasaṃpannaḥ prācīṃ diśamupāśritāḥ

भद्रां दिशं महाभागा उल्मुचुः प्रमुचुस्तथामुमुचुश्च महाभागः स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान्

bhadrāṃ diśaṃ mahābhāgā ulmucuḥ pramucustathāmumucuśca mahābhāgaḥ svastyātreyaśca vīryavān

मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथागस्त्यः प्रतापवान्दृढायुश्चोर्ध्वबाहुश्च विश्रुतावृषिसत्तमौ

mitrāvaruṇayoḥ putrastathāgastyaḥ pratāpavāndṛḍhāyuścordhvabāhuśca viśrutāvṛṣisattamau

पश्चिमां दिशमाश्रित्य य एधन्ते निबोध तान्उषद्गुः सह सोदर्यैः परिव्याधश्च वीर्यवान्

paścimāṃ diśamāśritya ya edhante nibodha tānuṣadguḥ saha sodaryaiḥ parivyādhaśca vīryavān

ऋषिर्दीर्घतमाश्चैव गौतमः कश्यपस्तथाएकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षयःअत्रेः पुत्रश्च धर्मात्मा तथा सारस्वतः प्रभुः

ṛṣirdīrghatamāścaiva gautamaḥ kaśyapastathāekataśca dvitaścaiva tritaścaiva maharṣayaḥatreḥ putraśca dharmātmā tathā sārasvataḥ prabhuḥ

उत्तरां दिशमाश्रित्य य एधन्ते निबोध तान्अत्रिर्वसिष्ठः शक्तिश्च पाराशर्यश्च वीर्यवान्

uttarāṃ diśamāśritya ya edhante nibodha tānatrirvasiṣṭhaḥ śaktiśca pārāśaryaśca vīryavān

विश्वामित्रो भरद्वाजो जमदग्निस्तथैव चऋचीकपौत्रो रामश्च ऋषिरौद्दालकिस्तथा

viśvāmitro bharadvājo jamadagnistathaiva caṛcīkapautro rāmaśca ṛṣirauddālakistathā

श्वेतकेतुः कोहलश्च विपुलो देवलस्तथादेवशर्मा च धौम्यश्च हस्तिकाश्यप एव च

śvetaketuḥ kohalaśca vipulo devalastathādevaśarmā ca dhaumyaśca hastikāśyapa eva ca

लोमशो नाचिकेतश्च लोमहर्षण एव चऋषिरुग्रश्रवाश्चैव भार्गवश्च्यवनस्तथा

lomaśo nāciketaśca lomaharṣaṇa eva caṛṣirugraśravāścaiva bhārgavaścyavanastathā

एष वै समवायस्ते ऋषिदेवसमन्वितःआद्यः प्रकीर्तितो राजन्सर्वपापप्रमोचनः

eṣa vai samavāyaste ṛṣidevasamanvitaḥādyaḥ prakīrtito rājansarvapāpapramocanaḥ

नृगो ययातिर्नहुषो यदुः पूरुश्च वीर्यवान्धुन्धुमारो दिलीपश्च सगरश्च प्रतापवान्

nṛgo yayātirnahuṣo yaduḥ pūruśca vīryavāndhundhumāro dilīpaśca sagaraśca pratāpavān

कृशाश्वो यौवनाश्वश्च चित्राश्वः सत्यवांस्तथादुःषन्तो भरतश्चैव चक्रवर्ती महायशाः

kṛśāśvo yauvanāśvaśca citrāśvaḥ satyavāṃstathāduḥṣanto bharataścaiva cakravartī mahāyaśāḥ

यवनो जनकश्चैव तथा दृढरथो नृपःरघुर्नरवरश्चैव तथा दशरथो नृपः

yavano janakaścaiva tathā dṛḍharatho nṛpaḥraghurnaravaraścaiva tathā daśaratho nṛpaḥ

रामो राक्षसहा वीरः शशबिन्दुर्भगीरथःहरिश्चन्द्रो मरुत्तश्च जह्नुर्जाह्नविसेविता

rāmo rākṣasahā vīraḥ śaśabindurbhagīrathaḥhariścandro maruttaśca jahnurjāhnavisevitā

महोदयो ह्यलर्कश्च ऐलश्चैव नराधिपःकरंधमो नरश्रेष्ठः कध्मोरश्च नराधिपः

mahodayo hyalarkaśca ailaścaiva narādhipaḥkaraṃdhamo naraśreṣṭhaḥ kadhmoraśca narādhipaḥ

दक्षोऽम्बरीषः कुकुरो रवतश्च महायशाःमुचुकुन्दश्च राजर्षिर्मित्रभानुः प्रियंकरः

dakṣo'mbarīṣaḥ kukuro ravataśca mahāyaśāḥmucukundaśca rājarṣirmitrabhānuḥ priyaṃkaraḥ

त्रसदस्युस्तथा राजा श्वेतो राजर्षिसत्तमःमहाभिषश्च विख्यातो निमिराजस्तथाष्टकः

trasadasyustathā rājā śveto rājarṣisattamaḥmahābhiṣaśca vikhyāto nimirājastathāṣṭakaḥ

आयुः क्षुपश्च राजर्षिः कक्षेयुश्च नराधिपःशिबिरौशीनरश्चैव गयश्चैव नराधिपः

āyuḥ kṣupaśca rājarṣiḥ kakṣeyuśca narādhipaḥśibirauśīnaraścaiva gayaścaiva narādhipaḥ

प्रतर्दनो दिवोदासः सौदासः कोसलेश्वरःऐलो नलश्च राजर्षिर्मनुश्चैव प्रजापतिः

pratardano divodāsaḥ saudāsaḥ kosaleśvaraḥailo nalaśca rājarṣirmanuścaiva prajāpatiḥ

हविध्रश्च पृषध्रश्च प्रतीपः शंतनुस्तथाकक्षसेनश्च राजर्षिर्ये चान्ये नानुकीर्तिताः

havidhraśca pṛṣadhraśca pratīpaḥ śaṃtanustathākakṣasenaśca rājarṣirye cānye nānukīrtitāḥ

मा विघ्नं मा च मे पापं मा च मे परिपन्थिनःध्रुवो जयो मे नित्यं स्यात्परत्र च परा गतिः

mā vighnaṃ mā ca me pāpaṃ mā ca me paripanthinaḥdhruvo jayo me nityaṃ syātparatra ca parā gatiḥ