Parva.Adhyaya 2.33

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततोऽभिषेचनीयेऽह्नि ब्राह्मणा राजभिः सहअन्तर्वेदीं प्रविविशुः सत्कारार्थं महर्षयः

tato'bhiṣecanīye'hni brāhmaṇā rājabhiḥ sahaantarvedīṃ praviviśuḥ satkārārthaṃ maharṣayaḥ

नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनःसमासीनाः शुशुभिरे सह राजर्षिभिस्तदा

nāradapramukhāstasyāmantarvedyāṃ mahātmanaḥsamāsīnāḥ śuśubhire saha rājarṣibhistadā

समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयो यथाकर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजसः

sametā brahmabhavane devā devarṣayo yathākarmāntaramupāsanto jajalpuramitaujasaḥ

इदमेवं न चाप्येवमेवमेतन्न चान्यथाइत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डानाः परस्परम्

idamevaṃ na cāpyevamevametanna cānyathāityūcurbahavastatra vitaṇḍānāḥ parasparam

कृशानर्थांस्तथा केचिदकृशांस्तत्र कुर्वतेअकृशांश्च कृशांश्चक्रुर्हेतुभिः शास्त्रनिश्चितैः

kṛśānarthāṃstathā kecidakṛśāṃstatra kurvateakṛśāṃśca kṛśāṃścakrurhetubhiḥ śāstraniścitaiḥ

तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैः प्रपूरितम्विचिक्षिपुर्यथा श्येना नभोगतमिवामिषम्

tatra medhāvinaḥ kecidarthamanyaiḥ prapūritamvicikṣipuryathā śyenā nabhogatamivāmiṣam

केचिद्धर्मार्थसंयुक्ताः कथास्तत्र महाव्रताःरेमिरे कथयन्तश्च सर्ववेदविदां वराः

keciddharmārthasaṃyuktāḥ kathāstatra mahāvratāḥremire kathayantaśca sarvavedavidāṃ varāḥ

सा वेदिर्वेदसंपन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिःआबभासे समाकीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवामला

sā vedirvedasaṃpannairdevadvijamaharṣibhiḥābabhāse samākīrṇā nakṣatrairdyaurivāmalā

न तस्यां संनिधौ शूद्रः कश्चिदासीन्न चाव्रतःअन्तर्वेद्यां तदा राजन्युधिष्ठिरनिवेशने

na tasyāṃ saṃnidhau śūdraḥ kaścidāsīnna cāvrataḥantarvedyāṃ tadā rājanyudhiṣṭhiraniveśane

तां तु लक्ष्मीवतो लक्ष्मीं तदा यज्ञविधानजाम्तुतोष नारदः पश्यन्धर्मराजस्य धीमतः

tāṃ tu lakṣmīvato lakṣmīṃ tadā yajñavidhānajāmtutoṣa nāradaḥ paśyandharmarājasya dhīmataḥ

अथ चिन्तां समापेदे स मुनिर्मनुजाधिपनारदस्तं तदा पश्यन्सर्वक्षत्रसमागमम्

atha cintāṃ samāpede sa munirmanujādhipanāradastaṃ tadā paśyansarvakṣatrasamāgamam

सस्मार च पुरावृत्तां कथां तां भरतर्षभअंशावतरणे यासौ ब्रह्मणो भवनेऽभवत्

sasmāra ca purāvṛttāṃ kathāṃ tāṃ bharatarṣabhaaṃśāvataraṇe yāsau brahmaṇo bhavane'bhavat

देवानां संगमं तं तु विज्ञाय कुरुनन्दननारदः पुण्डरीकाक्षं सस्मार मनसा हरिम्

devānāṃ saṃgamaṃ taṃ tu vijñāya kurunandananāradaḥ puṇḍarīkākṣaṃ sasmāra manasā harim

साक्षात्स विबुधारिघ्नः क्षत्रे नारायणो विभुःप्रतिज्ञां पालयन्धीमाञ्जातः परपुरंजयः

sākṣātsa vibudhārighnaḥ kṣatre nārāyaṇo vibhuḥpratijñāṃ pālayandhīmāñjātaḥ parapuraṃjayaḥ

संदिदेश पुरा योऽसौ विबुधान्भूतकृत्स्वयम्अन्योन्यमभिनिघ्नन्तः पुनर्लोकानवाप्स्यथ

saṃdideśa purā yo'sau vibudhānbhūtakṛtsvayamanyonyamabhinighnantaḥ punarlokānavāpsyatha

इति नारायणः शंभुर्भगवाञ्जगतः प्रभुःआदिश्य विबुधान्सर्वानजायत यदुक्षये

iti nārāyaṇaḥ śaṃbhurbhagavāñjagataḥ prabhuḥādiśya vibudhānsarvānajāyata yadukṣaye

क्षितावन्धकवृष्णीनां वंशे वंशभृतां वरःपरया शुशुभे लक्ष्म्या नक्षत्राणामिवोडुराट्

kṣitāvandhakavṛṣṇīnāṃ vaṃśe vaṃśabhṛtāṃ varaḥparayā śuśubhe lakṣmyā nakṣatrāṇāmivoḍurāṭ

यस्य बाहुबलं सेन्द्राः सुराः सर्व उपासतेसोऽयं मानुषवन्नाम हरिरास्तेऽरिमर्दनः

yasya bāhubalaṃ sendrāḥ surāḥ sarva upāsateso'yaṃ mānuṣavannāma harirāste'rimardanaḥ

अहो बत महद्भूतं स्वयंभूर्यदिदं स्वयम्आदास्यति पुनः क्षत्रमेवं बलसमन्वितम्

aho bata mahadbhūtaṃ svayaṃbhūryadidaṃ svayamādāsyati punaḥ kṣatramevaṃ balasamanvitam

इत्येतां नारदश्चिन्तां चिन्तयामास धर्मवित्हरिं नारायणं ज्ञात्वा यज्ञैरीड्यं तमीश्वरम्

ityetāṃ nāradaścintāṃ cintayāmāsa dharmavithariṃ nārāyaṇaṃ jñātvā yajñairīḍyaṃ tamīśvaram

तस्मिन्धर्मविदां श्रेष्ठो धर्मराजस्य धीमतःमहाध्वरे महाबुद्धिस्तस्थौ स बहुमानतः

tasmindharmavidāṃ śreṣṭho dharmarājasya dhīmataḥmahādhvare mahābuddhistasthau sa bahumānataḥ

ततो भीष्मोऽब्रवीद्राजन्धर्मराजं युधिष्ठिरम्क्रियतामर्हणं राज्ञां यथार्हमिति भारत

tato bhīṣmo'bravīdrājandharmarājaṃ yudhiṣṭhiramkriyatāmarhaṇaṃ rājñāṃ yathārhamiti bhārata

आचार्यमृत्विजं चैव संयुक्तं च युधिष्ठिरस्नातकं च प्रियं चाहुः षडर्घ्यार्हान्नृपं तथा

ācāryamṛtvijaṃ caiva saṃyuktaṃ ca yudhiṣṭhirasnātakaṃ ca priyaṃ cāhuḥ ṣaḍarghyārhānnṛpaṃ tathā

एतानर्हानभिगतानाहुः संवत्सरोषितान्त इमे कालपूगस्य महतोऽस्मानुपागताः

etānarhānabhigatānāhuḥ saṃvatsaroṣitānta ime kālapūgasya mahato'smānupāgatāḥ

एषामेकैकशो राजन्नर्घ्यमानीयतामितिअथ चैषां वरिष्ठाय समर्थायोपनीयताम्

eṣāmekaikaśo rājannarghyamānīyatāmitiatha caiṣāṃ variṣṭhāya samarthāyopanīyatām

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

कस्मै भवान्मन्यतेऽर्घमेकस्मै कुरुनन्दनउपनीयमानं युक्तं च तन्मे ब्रूहि पितामह

kasmai bhavānmanyate'rghamekasmai kurunandanaupanīyamānaṃ yuktaṃ ca tanme brūhi pitāmaha

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो भीष्मः शांतनवो बुद्ध्या निश्चित्य भारतवार्ष्णेयं मन्यते कृष्णमर्हणीयतमं भुवि

tato bhīṣmaḥ śāṃtanavo buddhyā niścitya bhāratavārṣṇeyaṃ manyate kṛṣṇamarhaṇīyatamaṃ bhuvi

एष ह्येषां समेतानां तेजोबलपराक्रमैःमध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्करः

eṣa hyeṣāṃ sametānāṃ tejobalaparākramaiḥmadhye tapannivābhāti jyotiṣāmiva bhāskaraḥ

असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुनाभासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः

asūryamiva sūryeṇa nivātamiva vāyunābhāsitaṃ hlāditaṃ caiva kṛṣṇenedaṃ sado hi naḥ

तस्मै भीष्माभ्यनुज्ञातः सहदेवः प्रतापवान्उपजह्रेऽथ विधिवद्वार्ष्णेयायार्घ्यमुत्तमम्

tasmai bhīṣmābhyanujñātaḥ sahadevaḥ pratāpavānupajahre'tha vidhivadvārṣṇeyāyārghyamuttamam

प्रतिजग्राह तत्कृष्णः शास्त्रदृष्टेन कर्मणाशिशुपालस्तु तां पूजां वासुदेवे न चक्षमे

pratijagrāha tatkṛṣṇaḥ śāstradṛṣṭena karmaṇāśiśupālastu tāṃ pūjāṃ vāsudeve na cakṣame

स उपालभ्य भीष्मं च धर्मराजं च संसदिअपाक्षिपद्वासुदेवं चेदिराजो महाबलः

sa upālabhya bhīṣmaṃ ca dharmarājaṃ ca saṃsadiapākṣipadvāsudevaṃ cedirājo mahābalaḥ