Parva.Adhyaya 3.270

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

ततः प्रहस्तः सहसा समभ्येत्य विभीषणम्गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशः

tataḥ prahastaḥ sahasā samabhyetya vibhīṣaṇamgadayā tāḍayāmāsa vinadya raṇakarkaśaḥ

स तयाभिहतो धीमान्गदया भीमवेगयानाकम्पत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थिरः

sa tayābhihato dhīmāngadayā bhīmavegayānākampata mahābāhurhimavāniva susthiraḥ

ततः प्रगृह्य विपुलां शतघण्टां विभीषणःअभिमन्त्र्य महाशक्तिं चिक्षेपास्य शिरः प्रति

tataḥ pragṛhya vipulāṃ śataghaṇṭāṃ vibhīṣaṇaḥabhimantrya mahāśaktiṃ cikṣepāsya śiraḥ prati

पतन्त्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिनादयाहृतोत्तमाङ्गो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः

patantyā sa tayā vegādrākṣaso'śaninādayāhṛtottamāṅgo dadṛśe vātarugṇa iva drumaḥ

तं दृष्ट्वा निहतं संख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम्अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्

taṃ dṛṣṭvā nihataṃ saṃkhye prahastaṃ kṣaṇadācaramabhidudrāva dhūmrākṣo vegena mahatā kapīn

तस्य मेघोपमं सैन्यमापतद्भीमदर्शनम्दृष्ट्वैव सहसा दीर्णा रणे वानरपुंगवाः

tasya meghopamaṃ sainyamāpatadbhīmadarśanamdṛṣṭvaiva sahasā dīrṇā raṇe vānarapuṃgavāḥ

ततस्तान्सहसा दीर्णान्दृष्ट्वा वानरपुंगवान्निर्याय कपिशार्दूलो हनूमान्पर्यवस्थितः

tatastānsahasā dīrṇāndṛṣṭvā vānarapuṃgavānniryāya kapiśārdūlo hanūmānparyavasthitaḥ

तं दृष्ट्वावस्थितं संख्ये हरयः पवनात्मजम्वेगेन महता राजन्संन्यवर्तन्त सर्वशः

taṃ dṛṣṭvāvasthitaṃ saṃkhye harayaḥ pavanātmajamvegena mahatā rājansaṃnyavartanta sarvaśaḥ

ततः शब्दो महानासीत्तुमुलो लोमहर्षणःरामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम्

tataḥ śabdo mahānāsīttumulo lomaharṣaṇaḥrāmarāvaṇasainyānāmanyonyamabhidhāvatām

तस्मिन्प्रवृत्ते संग्रामे घोरे रुधिरकर्दमेधूम्राक्षः कपिसैन्यं तद्द्रावयामास पत्रिभिः

tasminpravṛtte saṃgrāme ghore rudhirakardamedhūmrākṣaḥ kapisainyaṃ taddrāvayāmāsa patribhiḥ

तं राक्षसमहामात्रमापतन्तं सपत्नजित्तरसा प्रतिजग्राह हनूमान्पवनात्मजः

taṃ rākṣasamahāmātramāpatantaṃ sapatnajittarasā pratijagrāha hanūmānpavanātmajaḥ

तयोर्युद्धमभूद्घोरं हरिराक्षसवीरयोःजिगीषतोर्युधान्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिव

tayoryuddhamabhūdghoraṃ harirākṣasavīrayoḥjigīṣatoryudhānyonyamindraprahlādayoriva

गदाभिः परिघैश्चैव राक्षसो जघ्निवान्कपिम्कपिश्च जघ्निवान्रक्षः सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः

gadābhiḥ parighaiścaiva rākṣaso jaghnivānkapimkapiśca jaghnivānrakṣaḥ saskandhaviṭapairdrumaiḥ

ततस्तमतिकायेन साश्वं सरथसारथिम्धूम्राक्षमवधीद्धीमान्हनूमान्मारुतात्मजः

tatastamatikāyena sāśvaṃ sarathasārathimdhūmrākṣamavadhīddhīmānhanūmānmārutātmajaḥ

ततस्तं निहतं दृष्ट्वा धूम्राक्षं राक्षसोत्तमम्हरयो जातविस्रम्भा जघ्नुरभ्येत्य सैनिकान्

tatastaṃ nihataṃ dṛṣṭvā dhūmrākṣaṃ rākṣasottamamharayo jātavisrambhā jaghnurabhyetya sainikān

ते वध्यमाना बलिभिर्हरिभिर्जितकाशिभिःराक्षसा भग्नसंकल्पा लङ्कामभ्यपतन्भयात्

te vadhyamānā balibhirharibhirjitakāśibhiḥrākṣasā bhagnasaṃkalpā laṅkāmabhyapatanbhayāt

तेऽभिपत्य पुरं भग्ना हतशेषा निशाचराःसर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्

te'bhipatya puraṃ bhagnā hataśeṣā niśācarāḥsarvaṃ rājñe yathāvṛttaṃ rāvaṇāya nyavedayan

श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्यः प्रहस्तं निहतं युधिधूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं वानरर्षभैः

śrutvā tu rāvaṇastebhyaḥ prahastaṃ nihataṃ yudhidhūmrākṣaṃ ca maheṣvāsaṃ sasainyaṃ vānararṣabhaiḥ

सुदीर्घमिव निःश्वस्य समुत्पत्य वरासनात्उवाच कुम्भकर्णस्य कर्मकालोऽयमागतः

sudīrghamiva niḥśvasya samutpatya varāsanātuvāca kumbhakarṇasya karmakālo'yamāgataḥ

इत्येवमुक्त्वा विविधैर्वादित्रैः सुमहास्वनैःशयानमतिनिद्रालुं कुम्भकर्णमबोधयत्

ityevamuktvā vividhairvāditraiḥ sumahāsvanaiḥśayānamatinidrāluṃ kumbhakarṇamabodhayat

प्रबोध्य महता चैनं यत्नेनागतसाध्वसःस्वस्थमासीनमव्यग्रं विनिद्रं राक्षसाधिपःततोऽब्रवीद्दशग्रीवः कुम्भकर्णं महाबलम्

prabodhya mahatā cainaṃ yatnenāgatasādhvasaḥsvasthamāsīnamavyagraṃ vinidraṃ rākṣasādhipaḥtato'bravīddaśagrīvaḥ kumbhakarṇaṃ mahābalam

धन्योऽसि यस्य ते निद्रा कुम्भकर्णेयमीदृशीय इमं दारुणं कालं न जानीषे महाभयम्

dhanyo'si yasya te nidrā kumbhakarṇeyamīdṛśīya imaṃ dāruṇaṃ kālaṃ na jānīṣe mahābhayam

एष तीर्त्वार्णवं रामः सेतुना हरिभिः सहअवमन्येह नः सर्वान्करोति कदनं महत्

eṣa tīrtvārṇavaṃ rāmaḥ setunā haribhiḥ sahaavamanyeha naḥ sarvānkaroti kadanaṃ mahat

मया ह्यपहृता भार्या सीता नामास्य जानकीतां मोक्षयिषुरायातो बद्ध्वा सेतुं महार्णवे

mayā hyapahṛtā bhāryā sītā nāmāsya jānakītāṃ mokṣayiṣurāyāto baddhvā setuṃ mahārṇave

तेन चैव प्रहस्तादिर्महान्नः स्वजनो हतःतस्य नान्यो निहन्तास्ति त्वदृते शत्रुकर्शन

tena caiva prahastādirmahānnaḥ svajano hataḥtasya nānyo nihantāsti tvadṛte śatrukarśana

स दंशितोऽभिनिर्याय त्वमद्य बलिनां वररामादीन्समरे सर्वाञ्जहि शत्रूनरिंदम

sa daṃśito'bhiniryāya tvamadya balināṃ vararāmādīnsamare sarvāñjahi śatrūnariṃdama

दूषणावरजौ चैव वज्रवेगप्रमाथिनौतौ त्वां बलेन महता सहितावनुयास्यतः

dūṣaṇāvarajau caiva vajravegapramāthinautau tvāṃ balena mahatā sahitāvanuyāsyataḥ

इत्युक्त्वा राक्षसपतिः कुम्भकर्णं तरस्विनम्संदिदेशेतिकर्तव्ये वज्रवेगप्रमाथिनौ

ityuktvā rākṣasapatiḥ kumbhakarṇaṃ tarasvinamsaṃdideśetikartavye vajravegapramāthinau

तथेत्युक्त्वा तु तौ वीरौ रावणं दूषणानुजौकुम्भकर्णं पुरस्कृत्य तूर्णं निर्ययतुः पुरात्

tathetyuktvā tu tau vīrau rāvaṇaṃ dūṣaṇānujaukumbhakarṇaṃ puraskṛtya tūrṇaṃ niryayatuḥ purāt