Parva.Adhyaya 3.98

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

भूय एवाहमिच्छामि महर्षेस्तस्य धीमतःकर्मणां विस्तरं श्रोतुमगस्त्यस्य द्विजोत्तम

bhūya evāhamicchāmi maharṣestasya dhīmataḥkarmaṇāṃ vistaraṃ śrotumagastyasya dvijottama

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

शृणु राजन्कथां दिव्यामद्भुतामतिमानुषीम्अगस्त्यस्य महाराज प्रभावममितात्मनः

śṛṇu rājankathāṃ divyāmadbhutāmatimānuṣīmagastyasya mahārāja prabhāvamamitātmanaḥ

आसन्कृतयुगे घोरा दानवा युद्धदुर्मदाःकालेया इति विख्याता गणाः परमदारुणाः

āsankṛtayuge ghorā dānavā yuddhadurmadāḥkāleyā iti vikhyātā gaṇāḥ paramadāruṇāḥ

ते तु वृत्रं समाश्रित्य नानाप्रहरणोद्यताःसमन्तात्पर्यधावन्त महेन्द्रप्रमुखान्सुरान्

te tu vṛtraṃ samāśritya nānāpraharaṇodyatāḥsamantātparyadhāvanta mahendrapramukhānsurān

ततो वृत्रवधे यत्नमकुर्वंस्त्रिदशाः पुरापुरंदरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणमुपतस्थिरे

tato vṛtravadhe yatnamakurvaṃstridaśāḥ purāpuraṃdaraṃ puraskṛtya brahmāṇamupatasthire

कृताञ्जलींस्तु तान्सर्वान्परमेष्ठी उवाच हविदितं मे सुराः सर्वं यद्वः कार्यं चिकीर्षितम्

kṛtāñjalīṃstu tānsarvānparameṣṭhī uvāca haviditaṃ me surāḥ sarvaṃ yadvaḥ kāryaṃ cikīrṣitam

तमुपायं प्रवक्ष्यामि यथा वृत्रं वधिष्यथदधीच इति विख्यातो महानृषिरुदारधीः

tamupāyaṃ pravakṣyāmi yathā vṛtraṃ vadhiṣyathadadhīca iti vikhyāto mahānṛṣirudāradhīḥ

तं गत्वा सहिताः सर्वे वरं वै संप्रयाचतस वो दास्यति धर्मात्मा सुप्रीतेनान्तरात्मना

taṃ gatvā sahitāḥ sarve varaṃ vai saṃprayācatasa vo dāsyati dharmātmā suprītenāntarātmanā

स वाच्यः सहितैः सर्वैर्भवद्भिर्जयकाङ्क्षिभिःस्वान्यस्थीनि प्रयच्छेति त्रैलोक्यस्य हिताय वैस शरीरं समुत्सृज्य स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति

sa vācyaḥ sahitaiḥ sarvairbhavadbhirjayakāṅkṣibhiḥsvānyasthīni prayaccheti trailokyasya hitāya vaisa śarīraṃ samutsṛjya svānyasthīni pradāsyati

तस्यास्थिभिर्महाघोरं वज्रं संभ्रियतां दृढम्महच्छत्रुहणं तीक्ष्णं षडश्रं भीमनिस्वनम्

tasyāsthibhirmahāghoraṃ vajraṃ saṃbhriyatāṃ dṛḍhammahacchatruhaṇaṃ tīkṣṇaṃ ṣaḍaśraṃ bhīmanisvanam

तेन वज्रेण वै वृत्रं वधिष्यति शतक्रतुःएतद्वः सर्वमाख्यातं तस्माच्छीघ्रं विधीयताम्

tena vajreṇa vai vṛtraṃ vadhiṣyati śatakratuḥetadvaḥ sarvamākhyātaṃ tasmācchīghraṃ vidhīyatām

एवमुक्तास्ततो देवा अनुज्ञाप्य पितामहम्नारायणं पुरस्कृत्य दधीचस्याश्रमं ययुः

evamuktāstato devā anujñāpya pitāmahamnārāyaṇaṃ puraskṛtya dadhīcasyāśramaṃ yayuḥ

सरस्वत्याः परे पारे नानाद्रुमलतावृतम्षट्पदोद्गीतनिनदैर्विघुष्टं सामगैरिवपुंस्कोकिलरवोन्मिश्रं जीवंजीवकनादितम्

sarasvatyāḥ pare pāre nānādrumalatāvṛtamṣaṭpadodgītaninadairvighuṣṭaṃ sāmagairivapuṃskokilaravonmiśraṃ jīvaṃjīvakanāditam

महिषैश्च वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपितत्र तत्रानुचरितं शार्दूलभयवर्जितैः

mahiṣaiśca varāhaiśca sṛmaraiścamarairapitatra tatrānucaritaṃ śārdūlabhayavarjitaiḥ

करेणुभिर्वारणैश्च प्रभिन्नकरटामुखैःसरोऽवगाढैः क्रीडद्भिः समन्तादनुनादितम्

kareṇubhirvāraṇaiśca prabhinnakaraṭāmukhaiḥsaro'vagāḍhaiḥ krīḍadbhiḥ samantādanunāditam

सिंहव्याघ्रैर्महानादान्नदद्भिरनुनादितम्अपरैश्चापि संलीनैर्गुहाकन्दरवासिभिः

siṃhavyāghrairmahānādānnadadbhiranunāditamaparaiścāpi saṃlīnairguhākandaravāsibhiḥ

तेषु तेष्ववकाशेषु शोभितं सुमनोरमम्त्रिविष्टपसमप्रख्यं दधीचाश्रममागमन्

teṣu teṣvavakāśeṣu śobhitaṃ sumanoramamtriviṣṭapasamaprakhyaṃ dadhīcāśramamāgaman

तत्रापश्यन्दधीचं ते दिवाकरसमद्युतिम्जाज्वल्यमानं वपुषा यथा लक्ष्म्या पितामहम्

tatrāpaśyandadhīcaṃ te divākarasamadyutimjājvalyamānaṃ vapuṣā yathā lakṣmyā pitāmaham

तस्य पादौ सुरा राजन्नभिवाद्य प्रणम्य चअयाचन्त वरं सर्वे यथोक्तं परमेष्ठिना

tasya pādau surā rājannabhivādya praṇamya caayācanta varaṃ sarve yathoktaṃ parameṣṭhinā

ततो दधीचः परमप्रतीतः; सुरोत्तमांस्तानिदमभ्युवाचकरोमि यद्वो हितमद्य देवाः; स्वं चापि देहं त्वहमुत्सृजामि

tato dadhīcaḥ paramapratītaḥ; surottamāṃstānidamabhyuvācakaromi yadvo hitamadya devāḥ; svaṃ cāpi dehaṃ tvahamutsṛjāmi

स एवमुक्त्वा द्विपदां वरिष्ठः; प्राणान्वशी स्वान्सहसोत्ससर्जततः सुरास्ते जगृहुः परासो;रस्थीनि तस्याथ यथोपदेशम्

sa evamuktvā dvipadāṃ variṣṭhaḥ; prāṇānvaśī svānsahasotsasarjatataḥ surāste jagṛhuḥ parāso;rasthīni tasyātha yathopadeśam

प्रहृष्टरूपाश्च जयाय देवा;स्त्वष्टारमागम्य तमर्थमूचुःत्वष्टा तु तेषां वचनं निशम्य; प्रहृष्टरूपः प्रयतः प्रयत्नात्

prahṛṣṭarūpāśca jayāya devā;stvaṣṭāramāgamya tamarthamūcuḥtvaṣṭā tu teṣāṃ vacanaṃ niśamya; prahṛṣṭarūpaḥ prayataḥ prayatnāt

चकार वज्रं भृशमुग्ररूपं; कृत्वा च शक्रं स उवाच हृष्टःअनेन वज्रप्रवरेण देव; भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिमुग्रम्

cakāra vajraṃ bhṛśamugrarūpaṃ; kṛtvā ca śakraṃ sa uvāca hṛṣṭaḥanena vajrapravareṇa deva; bhasmīkuruṣvādya surārimugram

ततो हतारिः सगणः सुखं वै; प्रशाधि कृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठःत्वष्ट्रा तथोक्तः स पुरंदरस्तु; वज्रं प्रहृष्टः प्रयतोऽभ्यगृह्णात्

tato hatāriḥ sagaṇaḥ sukhaṃ vai; praśādhi kṛtsnaṃ tridivaṃ diviṣṭhaḥtvaṣṭrā tathoktaḥ sa puraṃdarastu; vajraṃ prahṛṣṭaḥ prayato'bhyagṛhṇāt