Mahabharata · 28 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
ततः शांतनवो भीष्मो भरतानां पितामहःश्रुतवान्देशकालज्ञस्तत्त्वज्ञः सर्वधर्मवित्
tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo bharatānāṃ pitāmahaḥśrutavāndeśakālajñastattvajñaḥ sarvadharmavit
आचार्यवाक्योपरमे तद्वाक्यमभिसंदधत्हितार्थं स उवाचेमां भारतीं भारतान्प्रति
ācāryavākyoparame tadvākyamabhisaṃdadhathitārthaṃ sa uvācemāṃ bhāratīṃ bhāratānprati
युधिष्ठिरे समासक्तां धर्मज्ञे धर्मसंश्रिताम्असत्सु दुर्लभां नित्यं सतां चाभिमतां सदाभीष्मः समवदत्तत्र गिरं साधुभिरर्चिताम्
yudhiṣṭhire samāsaktāṃ dharmajñe dharmasaṃśritāmasatsu durlabhāṃ nityaṃ satāṃ cābhimatāṃ sadābhīṣmaḥ samavadattatra giraṃ sādhubhirarcitām
यथैष ब्राह्मणः प्राह द्रोणः सर्वार्थतत्त्ववित्सर्वलक्षणसंपन्ना नाशं नार्हन्ति पाण्डवाः
yathaiṣa brāhmaṇaḥ prāha droṇaḥ sarvārthatattvavitsarvalakṣaṇasaṃpannā nāśaṃ nārhanti pāṇḍavāḥ
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाः साधुव्रतसमन्विताःवृद्धानुशासने मग्नाः सत्यव्रतपरायणाः
śrutavṛttopasaṃpannāḥ sādhuvratasamanvitāḥvṛddhānuśāsane magnāḥ satyavrataparāyaṇāḥ
समयं समयज्ञास्ते पालयन्तः शुचिव्रताःनावसीदितुमर्हन्ति उद्वहन्तः सतां धुरम्
samayaṃ samayajñāste pālayantaḥ śucivratāḥnāvasīditumarhanti udvahantaḥ satāṃ dhuram
धर्मतश्चैव गुप्तास्ते स्ववीर्येण च पाण्डवाःन नाशमधिगच्छेयुरिति मे धीयते मतिः
dharmataścaiva guptāste svavīryeṇa ca pāṇḍavāḥna nāśamadhigaccheyuriti me dhīyate matiḥ
तत्र बुद्धिं प्रणेष्यामि पाण्डवान्प्रति भारतन तु नीतिः सुनीतस्य शक्यतेऽन्वेषितुं परैः
tatra buddhiṃ praṇeṣyāmi pāṇḍavānprati bhāratana tu nītiḥ sunītasya śakyate'nveṣituṃ paraiḥ
यत्तु शक्यमिहास्माभिस्तान्वै संचिन्त्य पाण्डवान्बुद्ध्या प्रवक्तुं न द्रोहात्प्रवक्ष्यामि निबोध तत्
yattu śakyamihāsmābhistānvai saṃcintya pāṇḍavānbuddhyā pravaktuṃ na drohātpravakṣyāmi nibodha tat
सा त्वियं साधु वक्तव्या न त्वनीतिः कथंचनवृद्धानुशासने तात तिष्ठतः सत्यशीलिनः
sā tviyaṃ sādhu vaktavyā na tvanītiḥ kathaṃcanavṛddhānuśāsane tāta tiṣṭhataḥ satyaśīlinaḥ
अवश्यं त्विह धीरेण सतां मध्ये विवक्षतायथामति विवक्तव्यं सर्वशो धर्मलिप्सया
avaśyaṃ tviha dhīreṇa satāṃ madhye vivakṣatāyathāmati vivaktavyaṃ sarvaśo dharmalipsayā
तत्र नाहं तथा मन्ये यथायमितरो जनःपुरे जनपदे वापि यत्र राजा युधिष्ठिरः
tatra nāhaṃ tathā manye yathāyamitaro janaḥpure janapade vāpi yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
नासूयको न चापीर्षुर्नातिवादी न मत्सरीभविष्यति जनस्तत्र स्वं स्वं धर्ममनुव्रतः
nāsūyako na cāpīrṣurnātivādī na matsarībhaviṣyati janastatra svaṃ svaṃ dharmamanuvrataḥ
ब्रह्मघोषाश्च भूयांसः पूर्णाहुत्यस्तथैव चक्रतवश्च भविष्यन्ति भूयांसो भूरिदक्षिणाः
brahmaghoṣāśca bhūyāṃsaḥ pūrṇāhutyastathaiva cakratavaśca bhaviṣyanti bhūyāṃso bhūridakṣiṇāḥ
सदा च तत्र पर्जन्यः सम्यग्वर्षी न संशयःसंपन्नसस्या च मही निरीतीका भविष्यति
sadā ca tatra parjanyaḥ samyagvarṣī na saṃśayaḥsaṃpannasasyā ca mahī nirītīkā bhaviṣyati
रसवन्ति च धान्यानि गुणवन्ति फलानि चगन्धवन्ति च माल्यानि शुभशब्दा च भारती
rasavanti ca dhānyāni guṇavanti phalāni cagandhavanti ca mālyāni śubhaśabdā ca bhāratī
वायुश्च सुखसंस्पर्शो निष्प्रतीपं च दर्शनम्भयं नाभ्याविशेत्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः
vāyuśca sukhasaṃsparśo niṣpratīpaṃ ca darśanambhayaṃ nābhyāviśettatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
गावश्च बहुलास्तत्र न कृशा न च दुर्दुहाःपयांसि दधिसर्पींषि रसवन्ति हितानि च
gāvaśca bahulāstatra na kṛśā na ca durduhāḥpayāṃsi dadhisarpīṃṣi rasavanti hitāni ca
गुणवन्ति च पानानि भोज्यानि रसवन्ति चतत्र देशे भविष्यन्ति यत्र राजा युधिष्ठिरः
guṇavanti ca pānāni bhojyāni rasavanti catatra deśe bhaviṣyanti yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
रसाः स्पर्शाश्च गन्धाश्च शब्दाश्चापि गुणान्विताःदृश्यानि च प्रसन्नानि यत्र राजा युधिष्ठिरः
rasāḥ sparśāśca gandhāśca śabdāścāpi guṇānvitāḥdṛśyāni ca prasannāni yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
स्वैः स्वैर्गुणैः सुसंयुक्तास्तस्मिन्वर्षे त्रयोदशेदेशे तस्मिन्भविष्यन्ति तात पाण्डवसंयुते
svaiḥ svairguṇaiḥ susaṃyuktāstasminvarṣe trayodaśedeśe tasminbhaviṣyanti tāta pāṇḍavasaṃyute
संप्रीतिमाञ्जनस्तत्र संतुष्टः शुचिरव्ययःदेवतातिथिपूजासु सर्वभूतानुरागवान्
saṃprītimāñjanastatra saṃtuṣṭaḥ śuciravyayaḥdevatātithipūjāsu sarvabhūtānurāgavān
इष्टदानो महोत्साहः शश्वद्धर्मपरायणःअशुभद्विट्शुभप्रेप्सुर्नित्ययज्ञः शुभव्रतःभविष्यति जनस्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः
iṣṭadāno mahotsāhaḥ śaśvaddharmaparāyaṇaḥaśubhadviṭśubhaprepsurnityayajñaḥ śubhavrataḥbhaviṣyati janastatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
त्यक्तवाक्यानृतस्तात शुभकल्याणमङ्गलःशुभार्थेप्सुः शुभमतिर्यत्र राजा युधिष्ठिरःभविष्यति जनस्तत्र नित्यं चेष्टप्रियव्रतः
tyaktavākyānṛtastāta śubhakalyāṇamaṅgalaḥśubhārthepsuḥ śubhamatiryatra rājā yudhiṣṭhiraḥbhaviṣyati janastatra nityaṃ ceṣṭapriyavrataḥ
धर्मात्मा स तदादृश्यः सोऽपि तात द्विजातिभिःकिं पुनः प्राकृतैः पार्थः शक्यो विज्ञातुमन्ततः
dharmātmā sa tadādṛśyaḥ so'pi tāta dvijātibhiḥkiṃ punaḥ prākṛtaiḥ pārthaḥ śakyo vijñātumantataḥ
यस्मिन्सत्यं धृतिर्दानं परा शान्तिर्ध्रुवा क्षमाह्रीः श्रीः कीर्तिः परं तेज आनृशंस्यमथार्जवम्
yasminsatyaṃ dhṛtirdānaṃ parā śāntirdhruvā kṣamāhrīḥ śrīḥ kīrtiḥ paraṃ teja ānṛśaṃsyamathārjavam
तस्मात्तत्र निवासं तु छन्नं सत्रेण धीमतःगतिं वा परमां तस्य नोत्सहे वक्तुमन्यथा
tasmāttatra nivāsaṃ tu channaṃ satreṇa dhīmataḥgatiṃ vā paramāṃ tasya notsahe vaktumanyathā
एवमेतत्तु संचिन्त्य यत्कृतं मन्यसे हितम्तत्क्षिप्रं कुरु कौरव्य यद्येवं श्रद्दधासि मे
evametattu saṃcintya yatkṛtaṃ manyase hitamtatkṣipraṃ kuru kauravya yadyevaṃ śraddadhāsi me