Parva.Adhyaya 5.108

सुपर्ण उवाच · suparṇa uvāca

इयं दिग्दयिता राज्ञो वरुणस्य तु गोपतेःसदा सलिलराजस्य प्रतिष्ठा चादिरेव च

iyaṃ digdayitā rājño varuṇasya tu gopateḥsadā salilarājasya pratiṣṭhā cādireva ca

अत्र पश्चादहः सूर्यो विसर्जयति भाः स्वयम्पश्चिमेत्यभिविख्याता दिगियं द्विजसत्तम

atra paścādahaḥ sūryo visarjayati bhāḥ svayampaścimetyabhivikhyātā digiyaṃ dvijasattama

यादसामत्र राज्येन सलिलस्य च गुप्तयेकश्यपो भगवान्देवो वरुणं स्माभ्यषेचयत्

yādasāmatra rājyena salilasya ca guptayekaśyapo bhagavāndevo varuṇaṃ smābhyaṣecayat

अत्र पीत्वा समस्तान्वै वरुणस्य रसांस्तु षट्जायते तरुणः सोमः शुक्लस्यादौ तमिस्रहा

atra pītvā samastānvai varuṇasya rasāṃstu ṣaṭjāyate taruṇaḥ somaḥ śuklasyādau tamisrahā

अत्र पश्चात्कृता दैत्या वायुना संयतास्तदानिःश्वसन्तो महानागैरर्दिताः सुषुपुर्द्विज

atra paścātkṛtā daityā vāyunā saṃyatāstadāniḥśvasanto mahānāgairarditāḥ suṣupurdvija

अत्र सूर्यं प्रणयिनं प्रतिगृह्णाति पर्वतःअस्तो नाम यतः संध्या पश्चिमा प्रतिसर्पति

atra sūryaṃ praṇayinaṃ pratigṛhṇāti parvataḥasto nāma yataḥ saṃdhyā paścimā pratisarpati

अतो रात्रिश्च निद्रा च निर्गता दिवसक्षयेजायते जीवलोकस्य हर्तुमर्धमिवायुषः

ato rātriśca nidrā ca nirgatā divasakṣayejāyate jīvalokasya hartumardhamivāyuṣaḥ

अत्र देवीं दितिं सुप्तामात्मप्रसवधारिणीम्विगर्भामकरोच्छक्रो यत्र जातो मरुद्गणः

atra devīṃ ditiṃ suptāmātmaprasavadhāriṇīmvigarbhāmakarocchakro yatra jāto marudgaṇaḥ

अत्र मूलं हिमवतो मन्दरं याति शाश्वतम्अपि वर्षसहस्रेण न चास्यान्तोऽधिगम्यते

atra mūlaṃ himavato mandaraṃ yāti śāśvatamapi varṣasahasreṇa na cāsyānto'dhigamyate

अत्र काञ्चनशैलस्य काञ्चनाम्बुवहस्य चउदधेस्तीरमासाद्य सुरभिः क्षरते पयः

atra kāñcanaśailasya kāñcanāmbuvahasya caudadhestīramāsādya surabhiḥ kṣarate payaḥ

अत्र मध्ये समुद्रस्य कबन्धः प्रतिदृश्यतेस्वर्भानोः सूर्यकल्पस्य सोमसूर्यौ जिघांसतः

atra madhye samudrasya kabandhaḥ pratidṛśyatesvarbhānoḥ sūryakalpasya somasūryau jighāṃsataḥ

सुवर्णशिरसोऽप्यत्र हरिरोम्णः प्रगायतःअदृश्यस्याप्रमेयस्य श्रूयते विपुलो ध्वनिः

suvarṇaśiraso'pyatra hariromṇaḥ pragāyataḥadṛśyasyāprameyasya śrūyate vipulo dhvaniḥ

अत्र ध्वजवती नाम कुमारी हरिमेधसःआकाशे तिष्ठ तिष्ठेति तस्थौ सूर्यस्य शासनात्

atra dhvajavatī nāma kumārī harimedhasaḥākāśe tiṣṭha tiṣṭheti tasthau sūryasya śāsanāt

अत्र वायुस्तथा वह्निरापः खं चैव गालवआह्निकं चैव नैशं च दुःखस्पर्शं विमुञ्चतिअतः प्रभृति सूर्यस्य तिर्यगावर्तते गतिः

atra vāyustathā vahnirāpaḥ khaṃ caiva gālavaāhnikaṃ caiva naiśaṃ ca duḥkhasparśaṃ vimuñcatiataḥ prabhṛti sūryasya tiryagāvartate gatiḥ

अत्र ज्योतींषि सर्वाणि विशन्त्यादित्यमण्डलम्अष्टाविंशतिरात्रं च चङ्क्रम्य सह भानुनानिष्पतन्ति पुनः सूर्यात्सोमसंयोगयोगतः

atra jyotīṃṣi sarvāṇi viśantyādityamaṇḍalamaṣṭāviṃśatirātraṃ ca caṅkramya saha bhānunāniṣpatanti punaḥ sūryātsomasaṃyogayogataḥ

अत्र नित्यं स्रवन्तीनां प्रभवः सागरोदयःअत्र लोकत्रयस्यापस्तिष्ठन्ति वरुणाश्रयाः

atra nityaṃ sravantīnāṃ prabhavaḥ sāgarodayaḥatra lokatrayasyāpastiṣṭhanti varuṇāśrayāḥ

अत्र पन्नगराजस्याप्यनन्तस्य निवेशनम्अनादिनिधनस्यात्र विष्णोः स्थानमनुत्तमम्

atra pannagarājasyāpyanantasya niveśanamanādinidhanasyātra viṣṇoḥ sthānamanuttamam

अत्रानलसखस्यापि पवनस्य निवेशनम्महर्षेः कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम्

atrānalasakhasyāpi pavanasya niveśanammaharṣeḥ kaśyapasyātra mārīcasya niveśanam

एष ते पश्चिमो मार्गो दिग्द्वारेण प्रकीर्तितःब्रूहि गालव गच्छावो बुद्धिः का द्विजसत्तम

eṣa te paścimo mārgo digdvāreṇa prakīrtitaḥbrūhi gālava gacchāvo buddhiḥ kā dvijasattama