Parva.Adhyaya 5.190

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

चकार यत्नं द्रुपदः सर्वस्मिन्स्वजने महत्ततो लेख्यादिषु तथा शिल्पेषु च परं गताइष्वस्त्रे चैव राजेन्द्र द्रोणशिष्यो बभूव ह

cakāra yatnaṃ drupadaḥ sarvasminsvajane mahattato lekhyādiṣu tathā śilpeṣu ca paraṃ gatāiṣvastre caiva rājendra droṇaśiṣyo babhūva ha

तस्य माता महाराज राजानं वरवर्णिनीचोदयामास भार्यार्थं कन्यायाः पुत्रवत्तदा

tasya mātā mahārāja rājānaṃ varavarṇinīcodayāmāsa bhāryārthaṃ kanyāyāḥ putravattadā

ततस्तां पार्षतो दृष्ट्वा कन्यां संप्राप्तयौवनाम्स्त्रियं मत्वा तदा चिन्तां प्रपेदे सह भार्यया

tatastāṃ pārṣato dṛṣṭvā kanyāṃ saṃprāptayauvanāmstriyaṃ matvā tadā cintāṃ prapede saha bhāryayā

द्रुपद उवाच · drupada uvāca

कन्या ममेयं संप्राप्ता यौवनं शोकवर्धिनीमया प्रच्छादिता चेयं वचनाच्छूलपाणिनः

kanyā mameyaṃ saṃprāptā yauvanaṃ śokavardhinīmayā pracchāditā ceyaṃ vacanācchūlapāṇinaḥ

न तन्मिथ्या महाराज्ञि भविष्यति कथंचनत्रैलोक्यकर्ता कस्माद्धि तन्मृषा कर्तुमर्हति

na tanmithyā mahārājñi bhaviṣyati kathaṃcanatrailokyakartā kasmāddhi tanmṛṣā kartumarhati

भार्योवाचयदि ते रोचते राजन्वक्ष्यामि शृणु मे वचःश्रुत्वेदानीं प्रपद्येथाः स्वकार्यं पृषतात्मज

bhāryovācayadi te rocate rājanvakṣyāmi śṛṇu me vacaḥśrutvedānīṃ prapadyethāḥ svakāryaṃ pṛṣatātmaja

क्रियतामस्य नृपते विधिवद्दारसंग्रहःसत्यं भवति तद्वाक्यमिति मे निश्चिता मतिः

kriyatāmasya nṛpate vidhivaddārasaṃgrahaḥsatyaṃ bhavati tadvākyamiti me niścitā matiḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

ततस्तौ निश्चयं कृत्वा तस्मिन्कार्येऽथ दम्पतीवरयां चक्रतुः कन्यां दशार्णाधिपतेः सुताम्

tatastau niścayaṃ kṛtvā tasminkārye'tha dampatīvarayāṃ cakratuḥ kanyāṃ daśārṇādhipateḥ sutām

ततो राजा द्रुपदो राजसिंहः; सर्वान्राज्ञः कुलतः संनिशाम्यदाशार्णकस्य नृपतेस्तनूजां; शिखण्डिने वरयामास दारान्

tato rājā drupado rājasiṃhaḥ; sarvānrājñaḥ kulataḥ saṃniśāmyadāśārṇakasya nṛpatestanūjāṃ; śikhaṇḍine varayāmāsa dārān

हिरण्यवर्मेति नृपो योऽसौ दाशार्णकः स्मृतःस च प्रादान्महीपालः कन्यां तस्मै शिखण्डिने

hiraṇyavarmeti nṛpo yo'sau dāśārṇakaḥ smṛtaḥsa ca prādānmahīpālaḥ kanyāṃ tasmai śikhaṇḍine

स च राजा दशार्णेषु महानासीन्महीपतिःहिरण्यवर्मा दुर्धर्षो महासेनो महामनाः

sa ca rājā daśārṇeṣu mahānāsīnmahīpatiḥhiraṇyavarmā durdharṣo mahāseno mahāmanāḥ

कृते विवाहे तु तदा सा कन्या राजसत्तमयौवनं समनुप्राप्ता सा च कन्या शिखण्डिनी

kṛte vivāhe tu tadā sā kanyā rājasattamayauvanaṃ samanuprāptā sā ca kanyā śikhaṇḍinī

कृतदारः शिखण्डी तु काम्पिल्यं पुनरागमत्न च सा वेद तां कन्यां कंचित्कालं स्त्रियं किल

kṛtadāraḥ śikhaṇḍī tu kāmpilyaṃ punarāgamatna ca sā veda tāṃ kanyāṃ kaṃcitkālaṃ striyaṃ kila

हिरण्यवर्मणः कन्या ज्ञात्वा तां तु शिखण्डिनीम्धात्रीणां च सखीनां च व्रीडमाना न्यवेदयत्कन्यां पाञ्चालराजस्य सुतां तां वै शिखण्डिनीम्

hiraṇyavarmaṇaḥ kanyā jñātvā tāṃ tu śikhaṇḍinīmdhātrīṇāṃ ca sakhīnāṃ ca vrīḍamānā nyavedayatkanyāṃ pāñcālarājasya sutāṃ tāṃ vai śikhaṇḍinīm

ततस्ता राजशार्दूल धात्र्यो दाशार्णिकास्तदाजग्मुरार्तिं परां दुःखात्प्रेषयामासुरेव च

tatastā rājaśārdūla dhātryo dāśārṇikāstadājagmurārtiṃ parāṃ duḥkhātpreṣayāmāsureva ca

ततो दशार्णाधिपतेः प्रेष्याः सर्वं न्यवेदयन्विप्रलम्भं यथावृत्तं स च चुक्रोध पार्थिवः

tato daśārṇādhipateḥ preṣyāḥ sarvaṃ nyavedayanvipralambhaṃ yathāvṛttaṃ sa ca cukrodha pārthivaḥ

शिखण्ड्यपि महाराज पुंवद्राजकुले तदाविजहार मुदा युक्तः स्त्रीत्वं नैवातिरोचयन्

śikhaṇḍyapi mahārāja puṃvadrājakule tadāvijahāra mudā yuktaḥ strītvaṃ naivātirocayan

ततः कतिपयाहस्य तच्छ्रुत्वा भरतर्षभहिरण्यवर्मा राजेन्द्र रोषादार्तिं जगाम ह

tataḥ katipayāhasya tacchrutvā bharatarṣabhahiraṇyavarmā rājendra roṣādārtiṃ jagāma ha

ततो दाशार्णको राजा तीव्रकोपसमन्वितःदूतं प्रस्थापयामास द्रुपदस्य निवेशने

tato dāśārṇako rājā tīvrakopasamanvitaḥdūtaṃ prasthāpayāmāsa drupadasya niveśane

ततो द्रुपदमासाद्य दूतः काञ्चनवर्मणःएक एकान्तमुत्सार्य रहो वचनमब्रवीत्

tato drupadamāsādya dūtaḥ kāñcanavarmaṇaḥeka ekāntamutsārya raho vacanamabravīt

दशार्णराजो राजंस्त्वामिदं वचनमब्रवीत्अभिषङ्गात्प्रकुपितो विप्रलब्धस्त्वयानघ

daśārṇarājo rājaṃstvāmidaṃ vacanamabravītabhiṣaṅgātprakupito vipralabdhastvayānagha

अवमन्यसे मां नृपते नूनं दुर्मन्त्रितं तवयन्मे कन्यां स्वकन्यार्थे मोहाद्याचितवानसि

avamanyase māṃ nṛpate nūnaṃ durmantritaṃ tavayanme kanyāṃ svakanyārthe mohādyācitavānasi

तस्याद्य विप्रलम्भस्य फलं प्राप्नुहि दुर्मतेएष त्वां सजनामात्यमुद्धरामि स्थिरो भव

tasyādya vipralambhasya phalaṃ prāpnuhi durmateeṣa tvāṃ sajanāmātyamuddharāmi sthiro bhava