Parva.Adhyaya 8.61

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तत्राकरोद्दुष्करं राजपुत्रो; दुःशासनस्तुमुले युध्यमानःचिच्छेद भीमस्य धनुः क्षुरेण; षड्भिः शरैः सारथिमप्यविध्यत्

tatrākarodduṣkaraṃ rājaputro; duḥśāsanastumule yudhyamānaḥciccheda bhīmasya dhanuḥ kṣureṇa; ṣaḍbhiḥ śaraiḥ sārathimapyavidhyat

ततोऽभिनद्बहुभिः क्षिप्रमेव; वरेषुभिर्भीमसेनं महात्मास विक्षरन्नाग इव प्रभिन्नो; गदामस्मै तुमुले प्राहिणोद्वै

tato'bhinadbahubhiḥ kṣiprameva; vareṣubhirbhīmasenaṃ mahātmāsa vikṣarannāga iva prabhinno; gadāmasmai tumule prāhiṇodvai

तयाहरद्दश धन्वन्तराणि; दुःशासनं भीमसेनः प्रसह्यतया हतः पतितो वेपमानो; दुःशासनो गदया वेगवत्या

tayāharaddaśa dhanvantarāṇi; duḥśāsanaṃ bhīmasenaḥ prasahyatayā hataḥ patito vepamāno; duḥśāsano gadayā vegavatyā

हयाः ससूताश्च हता नरेन्द्र; चूर्णीकृतश्चास्य रथः पतन्त्याविध्वस्तवर्माभरणाम्बरस्र;ग्विचेष्टमानो भृशवेदनार्तः

hayāḥ sasūtāśca hatā narendra; cūrṇīkṛtaścāsya rathaḥ patantyāvidhvastavarmābharaṇāmbarasra;gviceṣṭamāno bhṛśavedanārtaḥ

ततः स्मृत्वा भीमसेनस्तरस्वी; सापत्नकं यत्प्रयुक्तं सुतैस्तेरथादवप्लुत्य गतः स भूमौ; यत्नेन तस्मिन्प्रणिधाय चक्षुः

tataḥ smṛtvā bhīmasenastarasvī; sāpatnakaṃ yatprayuktaṃ sutaisterathādavaplutya gataḥ sa bhūmau; yatnena tasminpraṇidhāya cakṣuḥ

असिं समुद्धृत्य शितं सुधारं; कण्ठे समाक्रम्य च वेपमानम्उत्कृत्य वक्षः पतितस्य भूमा;वथापिबच्छोणितमस्य कोष्णम्आस्वाद्य चास्वाद्य च वीक्षमाणः; क्रुद्धोऽतिवेलं प्रजगाद वाक्यम्

asiṃ samuddhṛtya śitaṃ sudhāraṃ; kaṇṭhe samākramya ca vepamānamutkṛtya vakṣaḥ patitasya bhūmā;vathāpibacchoṇitamasya koṣṇamāsvādya cāsvādya ca vīkṣamāṇaḥ; kruddho'tivelaṃ prajagāda vākyam

स्तन्यस्य मातुर्मधुसर्पिषो वा; माध्वीकपानस्य च सत्कृतस्यदिव्यस्य वा तोयरसस्य पाना;त्पयोदधिभ्यां मथिताच्च मुख्यात्सर्वेभ्य एवाभ्यधिको रसोऽयं; मतो ममाद्याहितलोहितस्य

stanyasya māturmadhusarpiṣo vā; mādhvīkapānasya ca satkṛtasyadivyasya vā toyarasasya pānā;tpayodadhibhyāṃ mathitācca mukhyātsarvebhya evābhyadhiko raso'yaṃ; mato mamādyāhitalohitasya

एवं ब्रुवाणं पुनराद्रवन्त;मास्वाद्य वल्गन्तमतिप्रहृष्टम्ये भीमसेनं ददृशुस्तदानीं; भयेन तेऽपि व्यथिता निपेतुः

evaṃ bruvāṇaṃ punarādravanta;māsvādya valgantamatiprahṛṣṭamye bhīmasenaṃ dadṛśustadānīṃ; bhayena te'pi vyathitā nipetuḥ

ये चापि तत्रापतिता मनुष्या;स्तेषां करेभ्यः पतितं च शस्त्रम्भयाच्च संचुक्रुशुरुच्चकैस्ते; निमीलिताक्षा ददृशुश्च तन्न

ye cāpi tatrāpatitā manuṣyā;steṣāṃ karebhyaḥ patitaṃ ca śastrambhayācca saṃcukruśuruccakaiste; nimīlitākṣā dadṛśuśca tanna

ये तत्र भीमं ददृशुः समन्ता;द्दौःशासनं तद्रुधिरं पिबन्तम्सर्वे पलायन्त भयाभिपन्ना; नायं मनुष्य इति भाषमाणाः

ye tatra bhīmaṃ dadṛśuḥ samantā;ddauḥśāsanaṃ tadrudhiraṃ pibantamsarve palāyanta bhayābhipannā; nāyaṃ manuṣya iti bhāṣamāṇāḥ

शृण्वतां लोकवीराणामिदं वचनमब्रवीत्एष ते रुधिरं कण्ठात्पिबामि पुरुषाधमब्रूहीदानीं सुसंरब्धः पुनर्गौरिति गौरिति

śṛṇvatāṃ lokavīrāṇāmidaṃ vacanamabravīteṣa te rudhiraṃ kaṇṭhātpibāmi puruṣādhamabrūhīdānīṃ susaṃrabdhaḥ punargauriti gauriti

प्रमाणकोट्यां शयनं कालकूटस्य भोजनम्दशनं चाहिभिः कष्टं दाहं च जतुवेश्मनि

pramāṇakoṭyāṃ śayanaṃ kālakūṭasya bhojanamdaśanaṃ cāhibhiḥ kaṣṭaṃ dāhaṃ ca jatuveśmani

द्यूतेन राज्यहरणमरण्ये वसतिश्च याइष्वस्त्राणि च संग्रामेष्वसुखानि च वेश्मनि

dyūtena rājyaharaṇamaraṇye vasatiśca yāiṣvastrāṇi ca saṃgrāmeṣvasukhāni ca veśmani

दुःखान्येतानि जानीमो न सुखानि कदाचनधृतराष्ट्रस्य दौरात्म्यात्सपुत्रस्य सदा वयम्

duḥkhānyetāni jānīmo na sukhāni kadācanadhṛtarāṣṭrasya daurātmyātsaputrasya sadā vayam

इत्युक्त्वा वचनं राजञ्जयं प्राप्य वृकोदरःपुनराह महाराज स्मयंस्तौ केशवार्जुनौ

ityuktvā vacanaṃ rājañjayaṃ prāpya vṛkodaraḥpunarāha mahārāja smayaṃstau keśavārjunau

दुःशासने यद्रणे संश्रुतं मे; तद्वै सर्वं कृतमद्येह वीरौअद्यैव दास्याम्यपरं द्वितीयं; दुर्योधनं यज्ञपशुं विशस्यशिरो मृदित्वा च पदा दुरात्मनः; शान्तिं लप्स्ये कौरवाणां समक्षम्

duḥśāsane yadraṇe saṃśrutaṃ me; tadvai sarvaṃ kṛtamadyeha vīrauadyaiva dāsyāmyaparaṃ dvitīyaṃ; duryodhanaṃ yajñapaśuṃ viśasyaśiro mṛditvā ca padā durātmanaḥ; śāntiṃ lapsye kauravāṇāṃ samakṣam

एतावदुक्त्वा वचनं प्रहृष्टो; ननाद चोच्चै रुधिरार्द्रगात्रःननर्त चैवातिबलो महात्मा; वृत्रं निहत्येव सहस्रनेत्रः

etāvaduktvā vacanaṃ prahṛṣṭo; nanāda coccai rudhirārdragātraḥnanarta caivātibalo mahātmā; vṛtraṃ nihatyeva sahasranetraḥ