Mandala.Sukta 10.85

सावित्री सूर्या ऋषिका। १-५ सोमः, ६-१६ सूर्याविवाहः, १७ देवाः, १८ सोमार्कौ, १९ चन्द्रमाः, २०-२८ नृणां विवाहमन्त्रा आशी:प्रायाः, २९-३० वधूवासः संस्पर्शनिन्दा, ३१ दम्पत्योर्यक्ष्मनाशनं, ३२-४७ सूर्या सावित्री। अनुष्टुप् , १४,१९-२१,२३-२४,२६,३६-३७,४४ त्रिष्टुप्, १८,२७,४३ जगती, ३४ उरोबृहती। · sāvitrī sūryā ṛṣikā | 1-5 somaḥ, 6-16 sūryāvivāhaḥ, 17 devāḥ, 18 somārkau, 19 candramāḥ, 20-28 nṛṇāṃ vivāhamantrā āśī:prāyāḥ, 29-30 vadhūvāsaḥ saṃsparśanindā, 31 dampatyoryakṣmanāśanaṃ, 32-47 sūryā sāvitrī | anuṣṭup , 14,19-21,23-24,26,36-37,44 triṣṭup, 18,27,43 jagatī, 34 urobṛhatī |

स॒त्येनोत्त॑भिता॒ भूमि॒: सूर्ये॒णोत्त॑भिता॒ द्यौः ।ऋ॒तेना॑दि॒त्यास्ति॑ष्ठन्ति दि॒वि सोमो॒ अधि॑ श्रि॒तः॥

satyenottabhitā bhūmi: sūryeṇottabhitā dyauḥ |ṛtenādityāstiṣṭhanti divi somo adhi śritaḥ ||

सोमे॑नादि॒त्या ब॒लिन॒: सोमे॑न पृथि॒वी म॒ही ।अथो॒ नक्ष॑त्राणामे॒षामु॒पस्थे॒ सोम॒ आहि॑तः॥

somenādityā balina: somena pṛthivī mahī |atho nakṣatrāṇāmeṣāmupasthe soma āhitaḥ ||

सोमं॑ मन्यते पपि॒वान्यत्स॑म्पिं॒षन्त्योष॑धिम् ।सोमं॒ यं ब्र॒ह्माणो॑ वि॒दुर्न तस्या॑श्नाति॒ कश्च॒न॥

somaṃ manyate papivānyatsampiṃṣantyoṣadhim |somaṃ yaṃ brahmāṇo vidurna tasyāśnāti kaścana ||

आ॒च्छद्वि॑धानैर्गुपि॒तो बार्ह॑तैः सोम रक्षि॒तः ।ग्राव्णा॒मिच्छृ॒ण्वन्ति॑ष्ठसि॒ न ते॑ अश्नाति॒ पार्थि॑वः॥

ācchadvidhānairgupito bārhataiḥ soma rakṣitaḥ |grāvṇāmicchṛṇvantiṣṭhasi na te aśnāti pārthivaḥ ||

यत्त्वा॑ देव प्र॒पिब॑न्ति॒ तत॒ आ प्या॑यसे॒ पुन॑: ।वा॒युः सोम॑स्य रक्षि॒ता समा॑नां॒ मास॒ आकृ॑तिः॥

yattvā deva prapibanti tata ā pyāyase puna: |vāyuḥ somasya rakṣitā samānāṃ māsa ākṛtiḥ ||

रैभ्या॑सीदनु॒देयी॑ नाराशं॒सी न्योच॑नी ।सू॒र्याया॑ भ॒द्रमिद्वासो॒ गाथ॑यैति॒ परि॑ष्कृतम्॥

raibhyāsīdanudeyī nārāśaṃsī nyocanī |sūryāyā bhadramidvāso gāthayaiti pariṣkṛtam ||

चित्ति॑रा उप॒बर्ह॑णं॒ चक्षु॑रा अ॒भ्यञ्ज॑नम् ।द्यौर्भूमि॒: कोश॑ आसी॒द्यदया॑त्सू॒र्या पति॑म्॥

cittirā upabarhaṇaṃ cakṣurā abhyañjanam |dyaurbhūmi: kośa āsīdyadayātsūryā patim ||

स्तोमा॑ आसन्प्रति॒धय॑: कु॒रीरं॒ छन्द॑ ओप॒शः ।सू॒र्याया॑ अ॒श्विना॑ व॒राऽग्निरा॑सीत्पुरोग॒वः॥

stomā āsanpratidhaya: kurīraṃ chanda opaśaḥ |sūryāyā aśvinā varā'gnirāsītpurogavaḥ ||

सोमो॑ वधू॒युर॑भवद॒श्विना॑स्तामु॒भा व॒रा ।सू॒र्यां यत्पत्ये॒ शंस॑न्तीं॒ मन॑सा सवि॒ताद॑दात्॥

somo vadhūyurabhavadaśvināstāmubhā varā |sūryāṃ yatpatye śaṃsantīṃ manasā savitādadāt ||

मनो॑ अस्या॒ अन॑ आसी॒द्द्यौरा॑सीदु॒त च्छ॒दिः ।शु॒क्राव॑न॒ड्वाहा॑वास्तां॒ यदया॑त्सू॒र्या गृ॒हम्॥

mano asyā ana āsīddyaurāsīduta cchadiḥ |śukrāvanaḍvāhāvāstāṃ yadayātsūryā gṛham ||

ऋ॒क्सा॒माभ्या॑म॒भिहि॑तौ॒ गावौ॑ ते साम॒नावि॑तः ।श्रोत्रं॑ ते च॒क्रे आ॑स्तां दि॒वि पन्था॑श्चराचा॒रः॥

ṛksāmābhyāmabhihitau gāvau te sāmanāvitaḥ |śrotraṃ te cakre āstāṃ divi panthāścarācāraḥ ||

शुची॑ ते च॒क्रे या॒त्या व्या॒नो अक्ष॒ आह॑तः ।अनो॑ मन॒स्मयं॑ सू॒र्याऽऽरो॑हत्प्रय॒ती पति॑म्॥

śucī te cakre yātyā vyāno akṣa āhataḥ |ano manasmayaṃ sūryā''rohatprayatī patim ||

सू॒र्याया॑ वह॒तुः प्रागा॑त्सवि॒ता यम॒वासृ॑जत् ।अ॒घासु॑ हन्यन्ते॒ गावोऽर्जु॑न्यो॒: पर्यु॑ह्यते॥

sūryāyā vahatuḥ prāgātsavitā yamavāsṛjat |aghāsu hanyante gāvo'rjunyo: paryuhyate ||

यद॑श्विना पृ॒च्छमा॑ना॒वया॑तं त्रिच॒क्रेण॑ वह॒तुं सू॒र्याया॑: ।विश्वे॑ दे॒वा अनु॒ तद्वा॑मजानन्पु॒त्रः पि॒तरा॑ववृणीत पू॒षा॥

yadaśvinā pṛcchamānāvayātaṃ tricakreṇa vahatuṃ sūryāyā: |viśve devā anu tadvāmajānanputraḥ pitarāvavṛṇīta pūṣā ||

यदया॑तं शुभस्पती वरे॒यं सू॒र्यामुप॑ ।क्वैकं॑ च॒क्रं वा॑मासी॒त्क्व॑ दे॒ष्ट्राय॑ तस्थथुः॥

yadayātaṃ śubhaspatī vareyaṃ sūryāmupa |kvaikaṃ cakraṃ vāmāsītkva deṣṭrāya tasthathuḥ ||

द्वे ते॑ च॒क्रे सू॑र्ये ब्र॒ह्माण॑ ऋतु॒था वि॑दुः ।अथैकं॑ च॒क्रं यद्गुहा॒ तद॑द्धा॒तय॒ इद्वि॑दुः॥

dve te cakre sūrye brahmāṇa ṛtuthā viduḥ |athaikaṃ cakraṃ yadguhā tadaddhātaya idviduḥ ||

सू॒र्यायै॑ दे॒वेभ्यो॑ मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च ।ये भू॒तस्य॒ प्रचे॑तस इ॒दं तेभ्यो॑ऽकरं॒ नम॑:॥

sūryāyai devebhyo mitrāya varuṇāya ca |ye bhūtasya pracetasa idaṃ tebhyo'karaṃ nama: ||

पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒ययै॒तौ शिशू॒ क्रीळ॑न्तौ॒ परि॑ यातो अध्व॒रम् ।विश्वा॑न्य॒न्यो भुव॑नाभि॒चष्ट॑ ऋ॒तूँर॒न्यो वि॒दध॑ज्जायते॒ पुन॑:॥

pūrvāparaṃ carato māyayaitau śiśū krīḷantau pari yāto adhvaram |viśvānyanyo bhuvanābhicaṣṭa ṛtūm̐ranyo vidadhajjāyate puna: ||

नवो॑नवो भवति॒ जाय॑मा॒नोऽह्नां॑ के॒तुरु॒षसा॑मे॒त्यग्र॑म् ।भा॒गं दे॒वेभ्यो॒ वि द॑धात्या॒यन्प्र च॒न्द्रमा॑स्तिरते दी॒र्घमायु॑:॥

navonavo bhavati jāyamāno'hnāṃ keturuṣasāmetyagram |bhāgaṃ devebhyo vi dadhātyāyanpra candramāstirate dīrghamāyu: ||

सु॒किं॒शु॒कं श॑ल्म॒लिं वि॒श्वरू॑पं॒ हिर॑ण्यवर्णं सु॒वृतं॑ सुच॒क्रम् ।आ रो॑ह सूर्ये अ॒मृत॑स्य लो॒कं स्यो॒नं पत्ये॑ वह॒तुं कृ॑णुष्व॥

sukiṃśukaṃ śalmaliṃ viśvarūpaṃ hiraṇyavarṇaṃ suvṛtaṃ sucakram |ā roha sūrye amṛtasya lokaṃ syonaṃ patye vahatuṃ kṛṇuṣva ||

उदी॒र्ष्वात॒: पति॑वती॒ ह्ये॒३षा वि॒श्वाव॑सुं॒ नम॑सा गी॒र्भिरी॑ळे ।अ॒न्यामि॑च्छ पितृ॒षदं॒ व्य॑क्तां॒ स ते॑ भा॒गो ज॒नुषा॒ तस्य॑ विद्धि॥

udīrṣvāta: pativatī hye3ṣā viśvāvasuṃ namasā gīrbhirīḷe |anyāmiccha pitṛṣadaṃ vyaktāṃ sa te bhāgo januṣā tasya viddhi ||

उदी॒र्ष्वातो॑ विश्वावसो॒ नम॑सेळा महे त्वा ।अ॒न्यामि॑च्छ प्रफ॒र्व्यं१ सं जा॒यां पत्या॑ सृज॥

udīrṣvāto viśvāvaso namaseḷā mahe tvā |anyāmiccha prapharvyaṃ1 saṃ jāyāṃ patyā sṛja ||

अ॒नृ॒क्ष॒रा ऋ॒जव॑: सन्तु॒ पन्था॒ येभि॒: सखा॑यो॒ यन्ति॑ नो वरे॒यम् ।सम॑र्य॒मा सं भगो॑ नो निनीया॒त्सं जा॑स्प॒त्यं सु॒यम॑मस्तु देवाः॥

anṛkṣarā ṛjava: santu panthā yebhi: sakhāyo yanti no vareyam |samaryamā saṃ bhago no ninīyātsaṃ jāspatyaṃ suyamamastu devāḥ ||

प्र त्वा॑ मुञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॒द्येन॒ त्वाब॑ध्नात्सवि॒ता सु॒शेव॑: ।ऋ॒तस्य॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒केऽरि॑ष्टां त्वा स॒ह पत्या॑ दधामि॥

pra tvā muñcāmi varuṇasya pāśādyena tvābadhnātsavitā suśeva: |ṛtasya yonau sukṛtasya loke'riṣṭāṃ tvā saha patyā dadhāmi ||

प्रेतो मु॒ञ्चामि॒ नामुत॑: सुब॒द्धाम॒मुत॑स्करम् ।यथे॒यमि॑न्द्र मीढ्वः सुपु॒त्रा सु॒भगास॑ति॥

preto muñcāmi nāmuta: subaddhāmamutaskaram |yatheyamindra mīḍhvaḥ suputrā subhagāsati ||

पू॒षा त्वे॒तो न॑यतु हस्त॒गृह्या॒ऽश्विना॑ त्वा॒ प्र व॑हतां॒ रथे॑न ।गृ॒हान्ग॑च्छ गृ॒हप॑त्नी॒ यथासो॑ व॒शिनी॒ त्वं वि॒दथ॒मा व॑दासि॥

pūṣā tveto nayatu hastagṛhyā'śvinā tvā pra vahatāṃ rathena |gṛhāngaccha gṛhapatnī yathāso vaśinī tvaṃ vidathamā vadāsi ||

इ॒ह प्रि॒यं प्र॒जया॑ ते॒ समृ॑ध्यताम॒स्मिन्गृ॒हे गार्ह॑पत्याय जागृहि ।ए॒ना पत्या॑ त॒न्वं१ सं सृ॑ज॒स्वाधा॒ जिव्री॑ वि॒दथ॒मा व॑दाथः॥

iha priyaṃ prajayā te samṛdhyatāmasmingṛhe gārhapatyāya jāgṛhi |enā patyā tanvaṃ1 saṃ sṛjasvādhā jivrī vidathamā vadāthaḥ ||

नी॒ल॒लो॒हि॒तं भ॑वति कृ॒त्यास॒क्तिर्व्य॑ज्यते ।एध॑न्ते अस्या ज्ञा॒तय॒: पति॑र्ब॒न्धेषु॑ बध्यते॥

nīlalohitaṃ bhavati kṛtyāsaktirvyajyate |edhante asyā jñātaya: patirbandheṣu badhyate ||

परा॑ देहि शामु॒ल्यं॑ ब्र॒ह्मभ्यो॒ वि भ॑जा॒ वसु॑ ।कृ॒त्यैषा प॒द्वती॑ भू॒त्व्या जा॒या वि॑शते॒ पति॑म्॥

parā dehi śāmulyaṃ brahmabhyo vi bhajā vasu |kṛtyaiṣā padvatī bhūtvyā jāyā viśate patim ||

अ॒श्री॒रा त॒नूर्भ॑वति॒ रुश॑ती पा॒पया॑मु॒या ।पति॒र्यद्व॒ध्वो॒३ वास॑सा॒ स्वमङ्ग॑मभि॒धित्स॑ते॥

aśrīrā tanūrbhavati ruśatī pāpayāmuyā |patiryadvadhvo3 vāsasā svamaṅgamabhidhitsate ||

ये व॒ध्व॑श्च॒न्द्रं व॑ह॒तुं यक्ष्मा॒ यन्ति॒ जना॒दनु॑ ।पुन॒स्तान्य॒ज्ञिया॑ दे॒वा नय॑न्तु॒ यत॒ आग॑ताः॥

ye vadhvaścandraṃ vahatuṃ yakṣmā yanti janādanu |punastānyajñiyā devā nayantu yata āgatāḥ ||

१मा वि॑दन्परिप॒न्थिनो॒ य आ॒सीद॑न्ति॒ दम्प॑ती ।सु॒गेभि॑र्दु॒र्गमती॑ता॒मप॑ द्रा॒न्त्वरा॑तयः॥

1mā vidanparipanthino ya āsīdanti dampatī |sugebhirdurgamatītāmapa drāntvarātayaḥ ||

सु॒म॒ङ्ग॒लीरि॒यं व॒धूरि॒मां स॒मेत॒ पश्य॑त ।सौभा॑ग्यमस्यै द॒त्त्वायाऽथास्तं॒ वि परे॑तन॥

sumaṅgalīriyaṃ vadhūrimāṃ sameta paśyata |saubhāgyamasyai dattvāyā'thāstaṃ vi paretana ||

तृ॒ष्टमे॒तत्कटु॑कमे॒तद॑पा॒ष्ठव॑द्वि॒षव॒न्नैतदत्त॑वे ।सू॒र्यां यो ब्र॒ह्मा वि॒द्यात्स इद्वाधू॑यमर्हति॥

tṛṣṭametatkaṭukametadapāṣṭhavadviṣavannaitadattave |sūryāṃ yo brahmā vidyātsa idvādhūyamarhati ||

आ॒शस॑नं वि॒शस॑न॒मथो॑ अधिवि॒कर्त॑नम् ।सू॒र्याया॑: पश्य रू॒पाणि॒ तानि॑ ब्र॒ह्मा तु शु॑न्धति॥

āśasanaṃ viśasanamatho adhivikartanam |sūryāyā: paśya rūpāṇi tāni brahmā tu śundhati ||

गृ॒भ्णामि॑ ते सौभग॒त्वाय॒ हस्तं॒ मया॒ पत्या॑ ज॒रद॑ष्टि॒र्यथास॑: ।भगो॑ अर्य॒मा स॑वि॒ता पुरं॑धि॒र्मह्यं॑ त्वादु॒र्गार्ह॑पत्याय दे॒वाः॥

gṛbhṇāmi te saubhagatvāya hastaṃ mayā patyā jaradaṣṭiryathāsa: |bhago aryamā savitā puraṃdhirmahyaṃ tvādurgārhapatyāya devāḥ ||

तां पू॑षञ्छि॒वत॑मा॒मेर॑यस्व॒ यस्यां॒ बीजं॑ मनु॒ष्या॒३ वप॑न्ति ।या न॑ ऊ॒रू उ॑श॒ती वि॒श्रया॑ते॒ यस्या॑मु॒शन्त॑: प्र॒हरा॑म॒ शेप॑म्॥

tāṃ pūṣañchivatamāmerayasva yasyāṃ bījaṃ manuṣyā3 vapanti |yā na ūrū uśatī viśrayāte yasyāmuśanta: praharāma śepam ||

तुभ्य॒मग्रे॒ पर्य॑वहन्त्सू॒र्यां व॑ह॒तुना॑ स॒ह ।पुन॒: पति॑भ्यो जा॒यां दा अ॑ग्ने प्र॒जया॑ स॒ह॥

tubhyamagre paryavahantsūryāṃ vahatunā saha |puna: patibhyo jāyāṃ dā agne prajayā saha ||

पुन॒: पत्नी॑म॒ग्निर॑दा॒दायु॑षा स॒ह वर्च॑सा ।दी॒र्घायु॑रस्या॒ यः पति॒र्जीवा॑ति श॒रद॑: श॒तम्॥

puna: patnīmagniradādāyuṣā saha varcasā |dīrghāyurasyā yaḥ patirjīvāti śarada: śatam ||

सोम॑: प्रथ॒मो वि॑विदे गन्ध॒र्वो वि॑विद॒ उत्त॑रः ।तृ॒तीयो॑ अ॒ग्निष्टे॒ पति॑स्तु॒रीय॑स्ते मनुष्य॒जाः॥

soma: prathamo vivide gandharvo vivida uttaraḥ |tṛtīyo agniṣṭe patisturīyaste manuṣyajāḥ ||

सोमो॑ ददद्गन्ध॒र्वाय॑ गन्ध॒र्वो द॑दद॒ग्नये॑ ।र॒यिं च॑ पु॒त्राँश्चा॑दाद॒ग्निर्मह्य॒मथो॑ इ॒माम्॥

somo dadadgandharvāya gandharvo dadadagnaye |rayiṃ ca putrām̐ścādādagnirmahyamatho imām ||

इ॒हैव स्तं॒ मा वि यौ॑ष्टं॒ विश्व॒मायु॒र्व्य॑श्नुतम् ।क्रीळ॑न्तौ पु॒त्रैर्नप्तृ॑भि॒र्मोद॑मानौ॒ स्वे गृ॒हे॥

ihaiva staṃ mā vi yauṣṭaṃ viśvamāyurvyaśnutam |krīḷantau putrairnaptṛbhirmodamānau sve gṛhe ||

आ न॑: प्र॒जां ज॑नयतु प्र॒जाप॑तिराजर॒साय॒ सम॑नक्त्वर्य॒मा ।अदु॑र्मङ्गलीः पतिलो॒कमा वि॑श॒ शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे॥

ā na: prajāṃ janayatu prajāpatirājarasāya samanaktvaryamā |adurmaṅgalīḥ patilokamā viśa śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade ||

अघो॑रचक्षु॒रप॑तिघ्न्येधि शि॒वा प॒शुभ्य॑: सु॒मना॑: सु॒वर्चा॑: ।वी॒र॒सूर्दे॒वका॑मा स्यो॒ना शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे॥

aghoracakṣurapatighnyedhi śivā paśubhya: sumanā: suvarcā: |vīrasūrdevakāmā syonā śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade ||

इ॒मां त्वमि॑न्द्र मीढ्वः सुपु॒त्रां सु॒भगां॑ कृणु ।दशा॑स्यां पु॒त्राना धे॑हि॒ पति॑मेकाद॒शं कृ॑धि॥

imāṃ tvamindra mīḍhvaḥ suputrāṃ subhagāṃ kṛṇu |daśāsyāṃ putrānā dhehi patimekādaśaṃ kṛdhi ||

स॒म्राज्ञी॒ श्वशु॑रे भव स॒म्राज्ञी॑ श्व॒श्र्वां भ॑व ।नना॑न्दरि स॒म्राज्ञी॑ भव स॒म्राज्ञी॒ अधि॑ दे॒वृषु॑॥

samrājñī śvaśure bhava samrājñī śvaśrvāṃ bhava |nanāndari samrājñī bhava samrājñī adhi devṛṣu ||

सम॑ञ्जन्तु॒ विश्वे॑ दे॒वाः समापो॒ हृद॑यानि नौ ।सं मा॑त॒रिश्वा॒ सं धा॒ता समु॒ देष्ट्री॑ दधातु नौ॥

samañjantu viśve devāḥ samāpo hṛdayāni nau |saṃ mātariśvā saṃ dhātā samu deṣṭrī dadhātu nau ||