Mandala.Sukta 3.1

गाथिनो विश्वामित्रः। अग्निः। त्रिष्टुप्। · gāthino viśvāmitraḥ | agniḥ | triṣṭup |

सोम॑स्य मा त॒वसं॒ वक्ष्य॑ग्ने॒ वह्निं॑ चकर्थ वि॒दथे॒ यज॑ध्यै ।दे॒वाँ अच्छा॒ दीद्य॑द् यु॒ञ्जे अद्रिं॑ शमा॒ये अ॑ग्ने त॒न्वं॑ जुषस्व॥

somasya mā tavasaṃ vakṣyagne vahniṃ cakartha vidathe yajadhyai |devām̐ acchā dīdyad yuñje adriṃ śamāye agne tanvaṃ juṣasva ||

प्राञ्चं॑ य॒ज्ञं च॑कृम॒ वर्ध॑तां॒ गीः स॒मिद्भि॑र॒ग्निं नम॑सा दुवस्यन् ।दि॒वः श॑शासुर्वि॒दथा॑ कवी॒नां गृत्सा॑य चित् त॒वसे॑ गा॒तुमी॑षुः॥

prāñcaṃ yajñaṃ cakṛma vardhatāṃ gīḥ samidbhiragniṃ namasā duvasyan |divaḥ śaśāsurvidathā kavīnāṃ gṛtsāya cit tavase gātumīṣuḥ ||

मयो॑ दधे॒ मेधि॑रः पू॒तद॑क्षो दि॒वः सु॒बन्धु॑र्ज॒नुषा॑ पृथि॒व्याः ।अवि॑न्दन्नु दर्श॒तम॒प्स्व१न्तर्दे॒वासो॑ अ॒ग्निम॒पसि॒ स्वसॄ॑णाम्॥

mayo dadhe medhiraḥ pūtadakṣo divaḥ subandhurjanuṣā pṛthivyāḥ |avindannu darśatamapsva1ntardevāso agnimapasi svasṝṇām ||

अव॑र्धयन् त्सु॒भगं॑ स॒प्त य॒ह्वीः श्वे॒तं ज॑ज्ञा॒नम॑रु॒षं म॑हि॒त्वा ।शिशुं॒ न जा॒तम॒भ्या॑रु॒रश्वा॑ दे॒वासो॑ अ॒ग्निं जनि॑मन् वपुष्यन्॥

avardhayan tsubhagaṃ sapta yahvīḥ śvetaṃ jajñānamaruṣaṃ mahitvā |śiśuṃ na jātamabhyāruraśvā devāso agniṃ janiman vapuṣyan ||

शु॒क्रेभि॒रङ्गै॒ रज॑ आतत॒न्वान् क्रतुं॑ पुना॒नः क॒विभि॑: प॒वित्रै॑: ।शो॒चिर्वसा॑न॒: पर्यायु॑र॒पां श्रियो॑ मिमीते बृह॒तीरनू॑नाः॥

śukrebhiraṅgai raja ātatanvān kratuṃ punānaḥ kavibhi: pavitrai: |śocirvasāna: paryāyurapāṃ śriyo mimīte bṛhatīranūnāḥ ||

व॒व्राजा॑ सी॒मन॑दती॒रद॑ब्धा दि॒वो य॒ह्वीरव॑साना॒ अन॑ग्नाः ।सना॒ अत्र॑ युव॒तय॒: सयो॑नी॒रेकं॒ गर्भं॑ दधिरे स॒प्त वाणी॑:॥

vavrājā sīmanadatīradabdhā divo yahvīravasānā anagnāḥ |sanā atra yuvataya: sayonīrekaṃ garbhaṃ dadhire sapta vāṇī: ||

स्ती॒र्णा अ॑स्य सं॒हतो॑ वि॒श्वरू॑पा घृ॒तस्य॒ योनौ॑ स्र॒वथे॒ मधू॑नाम् ।अस्थु॒रत्र॑ धे॒नव॒: पिन्व॑माना म॒ही द॒स्मस्य॑ मा॒तरा॑ समी॒ची॥

stīrṇā asya saṃhato viśvarūpā ghṛtasya yonau sravathe madhūnām |asthuratra dhenava: pinvamānā mahī dasmasya mātarā samīcī ||

ब॒भ्रा॒णः सू॑नो सहसो॒ व्य॑द्यौ॒द् दधा॑नः शु॒क्रा र॑भ॒सा वपूं॑षि ।श्चोत॑न्ति॒ धारा॒ मधु॑नो घृ॒तस्य॒ वृषा॒ यत्र॑ वावृ॒धे काव्ये॑न॥

babhrāṇaḥ sūno sahaso vyadyaud dadhānaḥ śukrā rabhasā vapūṃṣi |ścotanti dhārā madhuno ghṛtasya vṛṣā yatra vāvṛdhe kāvyena ||

पि॒तुश्चि॒दूध॑र्ज॒नुषा॑ विवेद॒ व्य॑स्य॒ धारा॑ असृज॒द्वि धेना॑: ।गुहा॒ चर॑न्तं॒ सखि॑भिः शि॒वेभि॑र्दि॒वो य॒ह्वीभि॒र्न गुहा॑ बभूव॥

pituścidūdharjanuṣā viveda vyasya dhārā asṛjadvi dhenā: |guhā carantaṃ sakhibhiḥ śivebhirdivo yahvībhirna guhā babhūva ||

पि॒तुश्च॒ गर्भं॑ जनि॒तुश्च॑ बभ्रे पू॒र्वीरेको॑ अधय॒त्पी पीप्या॑नाः ।वृष्णे॑ स॒पत्नी॒ शुच॑ये॒ सब॑न्धू उ॒भे अ॑स्मै मनु॒ष्ये॒३ नि पा॑हि॥

pituśca garbhaṃ janituśca babhre pūrvīreko adhayatpī pīpyānāḥ |vṛṣṇe sapatnī śucaye sabandhū ubhe asmai manuṣye3 ni pāhi ||

॥उ॒रौ म॒हाँ अ॑निबा॒धे व॑व॒र्धाऽऽपो॑ अ॒ग्निं य॒शस॒: सं हि पू॒र्वीः ।ऋ॒तस्य॒ योना॑वशय॒द् दमू॑ना जामी॒नाम॒ग्निर॒पसि॒ स्वसॄ॑णाम्॥

||urau mahām̐ anibādhe vavardhā''po agniṃ yaśasa: saṃ hi pūrvīḥ |ṛtasya yonāvaśayad damūnā jāmīnāmagnirapasi svasṝṇām ||

॥अ॒क्रो न ब॒भ्रिः स॑मि॒थे म॒हीनां॑ दिदृ॒क्षेय॑: सू॒नवे॒ भाऋ॑जीकः ।उदु॒स्रिया॒ जनि॑ता॒ यो ज॒जाना॒ऽपां गर्भो॒ नृत॑मो य॒ह्वो अ॒ग्निः॥

||akro na babhriḥ samithe mahīnāṃ didṛkṣeya: sūnave bhāṛjīkaḥ |udusriyā janitā yo jajānā'pāṃ garbho nṛtamo yahvo agniḥ ||

अ॒पां गर्भं॑ दर्श॒तमोष॑धीनां॒ वना॑ जजान सु॒भगा॒ विरू॑पम् ।दे॒वास॑श्चि॒न्मन॑सा॒ सं हि ज॒ग्मुः पनि॑ष्ठं जा॒तं त॒वसं॑ दुवस्यन्॥

apāṃ garbhaṃ darśatamoṣadhīnāṃ vanā jajāna subhagā virūpam |devāsaścinmanasā saṃ hi jagmuḥ paniṣṭhaṃ jātaṃ tavasaṃ duvasyan ||

बृ॒हन्त॒ इद् भा॒नवो॒ भाऋ॑जीकम॒ग्निं स॑चन्त वि॒द्युतो॒ न शु॒क्राः ।गुहे॑व वृ॒द्धं सद॑सि॒ स्वे अ॒न्तर॑पा॒र ऊ॒र्वे अ॒मृतं॒ दुहा॑नाः॥

bṛhanta id bhānavo bhāṛjīkamagniṃ sacanta vidyuto na śukrāḥ |guheva vṛddhaṃ sadasi sve antarapāra ūrve amṛtaṃ duhānāḥ ||

ईळे॑ च त्वा॒ यज॑मानो ह॒विर्भि॒रीळे॑ सखि॒त्वं सु॑म॒तिं निका॑मः ।दे॒वैरवो॑ मिमीहि॒ सं ज॑रि॒त्रे रक्षा॑ च नो॒ दम्ये॑भि॒रनी॑कैः॥

īḷe ca tvā yajamāno havirbhirīḷe sakhitvaṃ sumatiṃ nikāmaḥ |devairavo mimīhi saṃ jaritre rakṣā ca no damyebhiranīkaiḥ ||

उ॒प॒क्षे॒तार॒स्तव॑ सुप्रणी॒तेऽग्ने॒ विश्वा॑नि॒ धन्या॒ दधा॑नाः ।सु॒रेत॑सा॒ श्रव॑सा॒ तुञ्ज॑माना अ॒भि ष्या॑म पृतना॒यूँरदे॑वान्॥

upakṣetārastava supraṇīte'gne viśvāni dhanyā dadhānāḥ |suretasā śravasā tuñjamānā abhi ṣyāma pṛtanāyūm̐radevān ||

आ दे॒वाना॑मभवः के॒तुर॑ग्ने म॒न्द्रो विश्वा॑नि॒ काव्या॑नि वि॒द्वान् ।प्रति॒ मर्ताँ॑ अवासयो॒ दमू॑ना॒ अनु॑ दे॒वान् र॑थि॒रो या॑सि॒ साध॑न्॥

ā devānāmabhavaḥ keturagne mandro viśvāni kāvyāni vidvān |prati martām̐ avāsayo damūnā anu devān rathiro yāsi sādhan ||

नि दु॑रो॒णे अ॒मृतो॒ मर्त्या॑नां॒ राजा॑ ससाद वि॒दथा॑नि॒ साध॑न् ।घृ॒तप्र॑तीक उर्वि॒या व्य॑द्यौद॒ग्निर्विश्वा॑नि॒ काव्या॑नि वि॒द्वान्॥

ni duroṇe amṛto martyānāṃ rājā sasāda vidathāni sādhan |ghṛtapratīka urviyā vyadyaudagnirviśvāni kāvyāni vidvān ||

आ नो॑ गहि स॒ख्येभि॑: शि॒वेभि॑र्म॒हान् म॒हीभि॑रू॒तिभि॑: सर॒ण्यन् ।अ॒स्मे र॒यिं ब॑हु॒लं संत॑रुत्रं सु॒वाचं॑ भा॒गं य॒शसं॑ कृधी नः॥

ā no gahi sakhyebhi: śivebhirmahān mahībhirūtibhi: saraṇyan |asme rayiṃ bahulaṃ saṃtarutraṃ suvācaṃ bhāgaṃ yaśasaṃ kṛdhī naḥ ||

ए॒ता ते॑ अग्ने॒ जनि॑मा॒ सना॑नि॒ प्र पू॒र्व्याय॒ नूत॑नानि वोचम् ।म॒हान्ति॒ वृष्णे॒ सव॑ना कृ॒तेमा जन्म॑ञ्जन्म॒न् निहि॑तो जा॒तवे॑दाः॥

etā te agne janimā sanāni pra pūrvyāya nūtanāni vocam |mahānti vṛṣṇe savanā kṛtemā janmañjanman nihito jātavedāḥ ||

॥जन्म॑ञ्जन्म॒न् निहि॑तो जा॒तवे॑दा वि॒श्वामि॑त्रेभिरिध्यते॒ अज॑स्रः ।तस्य॑ व॒यं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॒स्याऽपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म॥

||janmañjanman nihito jātavedā viśvāmitrebhiridhyate ajasraḥ |tasya vayaṃ sumatau yajñiyasyā'pi bhadre saumanase syāma ||

॥इ॒मं य॒ज्ञं स॑हसाव॒न् त्वं नो॑ देव॒त्रा धे॑हि सुक्रतो॒ ररा॑णः ।प्र यं॑सि होतर्बृह॒तीरिषो॒ नोऽग्ने॒ महि॒ द्रवि॑ण॒मा य॑जस्व॥

||imaṃ yajñaṃ sahasāvan tvaṃ no devatrā dhehi sukrato rarāṇaḥ |pra yaṃsi hotarbṛhatīriṣo no'gne mahi draviṇamā yajasva ||

॥इळा॑मग्ने पुरु॒दंसं॑ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मं हव॑मानाय साध ।स्यान्न॑: सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावा ऽग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे॥

||iḷāmagne purudaṃsaṃ saniṃ goḥ śaśvattamaṃ havamānāya sādha |syānna: sūnustanayo vijāvā 'gne sā te sumatirbhūtvasme ||