Mandala.Sukta 8.1

(३४) १-२ प्रगाथो ( घौर : ) काण्व: ; ३-२९ मेघातिथि – मेध्यातिथी काण्वौ, ३०-३३ प्लायोगिरासङ्ग:, ३४ आङ्गिरसी शश्वती ऋषिका । इन्द्र:,३० -३४ आसङ्ग:। १-४ प्रगाथ:= ( विषमा बृहती, समा सतोबृहती ), ५-३२ बृहती, ३३-३४ त्रिष्टुप् । · (34) 1-2 pragātho ( ghaura : ) kāṇva: ; 3-29 meghātithi – medhyātithī kāṇvau, 30-33 plāyogirāsaṅga:, 34 āṅgirasī śaśvatī ṛṣikā | indra:,30 -34 āsaṅga: | 1-4 pragātha:= ( viṣamā bṛhatī, samā satobṛhatī ), 5-32 bṛhatī, 33-34 triṣṭup |

मा चि॑द॒न्यद्वि शं॑सत॒ सखा॑यो॒ मा रि॑षण्यत ।इन्द्र॒मित्स्तो॑ता॒ वृष॑णं॒ सचा॑ सु॒ते मुहु॑रु॒क्था च॑ शंसत॥

mā cidanyadvi śaṃsata sakhāyo mā riṣaṇyata |indramitstotā vṛṣaṇaṃ sacā sute muhurukthā ca śaṃsata ||

अ॒व॒क्र॒क्षिणं॑ वृष॒भं य॑था॒जुरं॒ गां न च॑र्षणी॒सह॑म् ।वि॒द्वेष॑णं सं॒वन॑नोभयंक॒रं मंहि॑ष्ठमुभया॒विन॑म्॥

avakrakṣiṇaṃ vṛṣabhaṃ yathājuraṃ gāṃ na carṣaṇīsaham |vidveṣaṇaṃ saṃvananobhayaṃkaraṃ maṃhiṣṭhamubhayāvinam ||

यच्चि॒द्धि त्वा॒ जना॑ इ॒मे नाना॒ हव॑न्त ऊ॒तये॑ ।अ॒स्माकं॒ ब्रह्मे॒दमि॑न्द्र भूतु॒ तेऽहा॒ विश्वा॑ च॒ वर्ध॑नम्॥

yacciddhi tvā janā ime nānā havanta ūtaye |asmākaṃ brahmedamindra bhūtu te'hā viśvā ca vardhanam ||

वि त॑र्तूर्यन्ते मघवन्विप॒श्चितो॒ऽर्यो विपो॒ जना॑नाम् ।उप॑ क्रमस्व पुरु॒रूप॒मा भ॑र॒ वाजं॒ नेदि॑ष्ठमू॒तये॑॥

vi tartūryante maghavanvipaścito'ryo vipo janānām |upa kramasva pururūpamā bhara vājaṃ nediṣṭhamūtaye ||

म॒हे च॒न त्वाम॑द्रिव॒: परा॑ शु॒ल्काय॑ देयाम् ।न स॒हस्रा॑य॒ नायुता॑य वज्रिवो॒ न श॒ताय॑ शतामघ॥

mahe cana tvāmadriva: parā śulkāya deyām |na sahasrāya nāyutāya vajrivo na śatāya śatāmagha ||

वस्याँ॑ इन्द्रासि मे पि॒तुरु॒त भ्रातु॒रभु॑ञ्जतः ।मा॒ता च॑ मे छदयथः स॒मा व॑सो वसुत्व॒नाय॒ राध॑से॥

vasyām̐ indrāsi me pituruta bhrāturabhuñjataḥ |mātā ca me chadayathaḥ samā vaso vasutvanāya rādhase ||

क्वे॑यथ॒ क्वेद॑सि पुरु॒त्रा चि॒द्धि ते॒ मन॑: ।अल॑र्षि युध्म खजकृत्पुरंदर॒ प्र गा॑य॒त्रा अ॑गासिषुः॥

kveyatha kvedasi purutrā ciddhi te mana: |alarṣi yudhma khajakṛtpuraṃdara pra gāyatrā agāsiṣuḥ ||

प्रास्मै॑ गाय॒त्रम॑र्चत वा॒वातु॒र्यः पु॑रंद॒रः ।याभि॑: का॒ण्वस्योप॑ ब॒र्हिरा॒सदं॒ यास॑द्व॒ज्री भि॒नत्पुर॑:॥

prāsmai gāyatramarcata vāvāturyaḥ puraṃdaraḥ |yābhi: kāṇvasyopa barhirāsadaṃ yāsadvajrī bhinatpura: ||

ये ते॒ सन्ति॑ दश॒ग्विन॑: श॒तिनो॒ ये स॑ह॒स्रिण॑: ।अश्वा॑सो॒ ये ते॒ वृष॑णो रघु॒द्रुव॒स्तेभि॑र्न॒स्तूय॒मा ग॑हि॥

ye te santi daśagvina: śatino ye sahasriṇa: |aśvāso ye te vṛṣaṇo raghudruvastebhirnastūyamā gahi ||

आ त्व१द्य स॑ब॒र्दुघां॑ हु॒वे गा॑य॒त्रवे॑पसम् ।इन्द्रं॑ धे॒नुं सु॒दुघा॒मन्या॒मिष॑मु॒रुधा॑रामरं॒कृत॑म्॥

ā tva1dya sabardughāṃ huve gāyatravepasam |indraṃ dhenuṃ sudughāmanyāmiṣamurudhārāmaraṃkṛtam ||

यत्तु॒दत्सूर॒ एत॑शं व॒ङ्कू वात॑स्य प॒र्णिना॑ ।वह॒त्कुत्स॑मार्जुने॒यं श॒तक्र॑तु॒: त्सर॑द्गन्ध॒र्वमस्तृ॑तम्॥

yattudatsūra etaśaṃ vaṅkū vātasya parṇinā |vahatkutsamārjuneyaṃ śatakratu: tsaradgandharvamastṛtam ||

य ऋ॒ते चि॑दभि॒श्रिष॑: पु॒रा ज॒त्रुभ्य॑ आ॒तृद॑: ।संधा॑ता सं॒धिं म॒घवा॑ पुरू॒वसु॒रिष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुन॑:॥

ya ṛte cidabhiśriṣa: purā jatrubhya ātṛda: |saṃdhātā saṃdhiṃ maghavā purūvasuriṣkartā vihrutaṃ puna: ||

मा भू॑म॒ निष्ट्या॑ इ॒वेन्द्र॒ त्वदर॑णा इव ।वना॑नि॒ न प्र॑जहि॒तान्य॑द्रिवो दु॒रोषा॑सो अमन्महि॥

mā bhūma niṣṭyā ivendra tvadaraṇā iva |vanāni na prajahitānyadrivo duroṣāso amanmahi ||

अम॑न्म॒हीद॑ना॒शवो॑ऽनु॒ग्रास॑श्च वृत्रहन् ।स॒कृत्सु ते॑ मह॒ता शू॑र॒ राध॑सा॒ ऽनु॒ स्तोमं॑ मुदीमहि॥

amanmahīdanāśavo'nugrāsaśca vṛtrahan |sakṛtsu te mahatā śūra rādhasā 'nu stomaṃ mudīmahi ||

यदि॒ स्तोमं॒ मम॒ श्रव॑द॒स्माक॒मिन्द्र॒मिन्द॑वः ।ति॒रः प॒वित्रं॑ ससृ॒वांस॑ आ॒शवो॒ मन्द॑न्तु तुग्र्या॒वृध॑:॥

yadi stomaṃ mama śravadasmākamindramindavaḥ |tiraḥ pavitraṃ sasṛvāṃsa āśavo mandantu tugryāvṛdha: ||

आ त्व१द्य स॒धस्तु॑तिं वा॒वातु॒: सख्यु॒रा ग॑हि ।उप॑स्तुतिर्म॒घोनां॒ प्र त्वा॑व॒त्वधा॑ ते वश्मि सुष्टु॒तिम्॥

ā tva1dya sadhastutiṃ vāvātu: sakhyurā gahi |upastutirmaghonāṃ pra tvāvatvadhā te vaśmi suṣṭutim ||

सोता॒ हि सोम॒मद्रि॑भि॒रेमे॑नम॒प्सु धा॑वत ।ग॒व्या वस्त्रे॑व वा॒सय॑न्त॒ इन्नरो॒ निर्धु॑क्षन्व॒क्षणा॑भ्यः॥

sotā hi somamadribhiremenamapsu dhāvata |gavyā vastreva vāsayanta innaro nirdhukṣanvakṣaṇābhyaḥ ||

अध॒ ज्मो अध॑ वा दि॒वो बृ॑ह॒तो रो॑च॒नादधि॑ ।अ॒या व॑र्धस्व त॒न्वा॑ गि॒रा ममा ऽऽजा॒ता सु॑क्रतो पृण॥

adha jmo adha vā divo bṛhato rocanādadhi |ayā vardhasva tanvā girā mamā ''jātā sukrato pṛṇa ||

इन्द्रा॑य॒ सु म॒दिन्त॑मं॒ सोमं॑ सोता॒ वरे॑ण्यम् ।श॒क्र ए॑णं पीपय॒द्विश्व॑या धि॒या हि॑न्वा॒नं न वा॑ज॒युम्॥

indrāya su madintamaṃ somaṃ sotā vareṇyam |śakra eṇaṃ pīpayadviśvayā dhiyā hinvānaṃ na vājayum ||

मा त्वा॒ सोम॑स्य॒ गल्द॑या॒ सदा॒ याच॑न्न॒हं गि॒रा ।भूर्णिं॑ मृ॒गं न सव॑नेषु चुक्रुधं॒ क ईशा॑नं॒ न या॑चिषत्॥

mā tvā somasya galdayā sadā yācannahaṃ girā |bhūrṇiṃ mṛgaṃ na savaneṣu cukrudhaṃ ka īśānaṃ na yāciṣat ||

मदे॑नेषि॒तं मद॑मु॒ग्रमु॒ग्रेण॒ शव॑सा ।विश्वे॑षां तरु॒तारं॑ मद॒च्युतं॒ मदे॒ हि ष्मा॒ ददा॑ति नः॥

madeneṣitaṃ madamugramugreṇa śavasā |viśveṣāṃ tarutāraṃ madacyutaṃ made hi ṣmā dadāti naḥ ||

शेवा॑रे॒ वार्या॑ पु॒रु दे॒वो मर्ता॑य दा॒शुषे॑ ।स सु॑न्व॒ते च॑ स्तुव॒ते च॑ रासते वि॒श्वगू॑र्तो अरिष्टु॒तः॥

śevāre vāryā puru devo martāya dāśuṣe |sa sunvate ca stuvate ca rāsate viśvagūrto ariṣṭutaḥ ||

एन्द्र॑ याहि॒ मत्स्व॑ चि॒त्रेण॑ देव॒ राध॑सा ।सरो॒ न प्रा॑स्यु॒दरं॒ सपी॑तिभि॒रा सोमे॑भिरु॒रु स्फि॒रम्॥

endra yāhi matsva citreṇa deva rādhasā |saro na prāsyudaraṃ sapītibhirā somebhiruru sphiram ||

आ त्वा॑ स॒हस्र॒मा श॒तं यु॒क्ता रथे॑ हिर॒ण्यये॑ ।ब्र॒ह्म॒युजो॒ हर॑य इन्द्र के॒शिनो॒ वह॑न्तु॒ सोम॑पीतये॥

ā tvā sahasramā śataṃ yuktā rathe hiraṇyaye |brahmayujo haraya indra keśino vahantu somapītaye ||

॥आ त्वा॒ रथे॑ हिर॒ण्यये॒ हरी॑ म॒यूर॑शेप्या ।शि॒ति॒पृ॒ष्ठा व॑हतां॒ मध्वो॒ अन्ध॑सो वि॒वक्ष॑णस्य पी॒तये॑॥

||ā tvā rathe hiraṇyaye harī mayūraśepyā |śitipṛṣṭhā vahatāṃ madhvo andhaso vivakṣaṇasya pītaye ||

॥पिबा॒ त्व१स्य गि॑र्वणः सु॒तस्य॑ पूर्व॒पा इ॑व ।परि॑ष्कृतस्य र॒सिन॑ इ॒यमा॑सु॒तिश्चारु॒र्मदा॑य पत्यते॥

||pibā tva1sya girvaṇaḥ sutasya pūrvapā iva |pariṣkṛtasya rasina iyamāsutiścārurmadāya patyate ||

॥य एको॒ अस्ति॑ दं॒सना॑ म॒हाँ उ॒ग्रो अ॒भि व्र॒तैः ।गम॒त्स शि॒प्री न स यो॑ष॒दा ग॑म॒द्धवं॒ न परि॑ वर्जति॥

||ya eko asti daṃsanā mahām̐ ugro abhi vrataiḥ |gamatsa śiprī na sa yoṣadā gamaddhavaṃ na pari varjati ||

॥त्वं पुरं॑ चरि॒ष्ण्वं॑ व॒धैः शुष्ण॑स्य॒ सं पि॑णक् ।त्वं भा अनु॑ चरो॒ अध॑ द्वि॒ता यदि॑न्द्र॒ हव्यो॒ भुव॑:॥

||tvaṃ puraṃ cariṣṇvaṃ vadhaiḥ śuṣṇasya saṃ piṇak |tvaṃ bhā anu caro adha dvitā yadindra havyo bhuva: ||

॥मम॑ त्वा॒ सूर॒ उदि॑ते॒ मम॑ म॒ध्यंदि॑ने दि॒वः ।मम॑ प्रपि॒त्वे अ॑पिशर्व॒रे व॑स॒वा स्तोमा॑सो अवृत्सत॥

||mama tvā sūra udite mama madhyaṃdine divaḥ |mama prapitve apiśarvare vasavā stomāso avṛtsata ||

स्तु॒हि स्तु॒हीदे॒ते घा॑ ते॒ मंहि॑ष्ठासो म॒घोना॑म् ।नि॒न्दि॒ताश्व॑: प्रप॒थी प॑रम॒ज्या म॒घस्य॑ मेध्यातिथे॥

stuhi stuhīdete ghā te maṃhiṣṭhāso maghonām |ninditāśva: prapathī paramajyā maghasya medhyātithe ||

आ यदश्वा॒न्वन॑न्वतः श्र॒द्धया॒हं रथे॑ रु॒हम् ।उ॒त वा॒मस्य॒ वसु॑नश्चिकेतति॒ यो अस्ति॒ याद्व॑: प॒शुः॥

ā yadaśvānvananvataḥ śraddhayāhaṃ rathe ruham |uta vāmasya vasunaściketati yo asti yādva: paśuḥ ||

१य ऋ॒ज्रा मह्यं॑ माम॒हे स॒ह त्व॒चा हि॑र॒ण्यया॑ ।ए॒ष विश्वा॑न्य॒भ्य॑स्तु॒ सौभ॑गाऽऽस॒ङ्गस्य॑ स्व॒नद्र॑थः॥

1ya ṛjrā mahyaṃ māmahe saha tvacā hiraṇyayā |eṣa viśvānyabhyastu saubhagā''saṅgasya svanadrathaḥ ||

२अध॒ प्लायो॑गि॒रति॑ दासद॒न्याना॑स॒ङ्गो अ॑ग्ने द॒शभि॑: स॒हस्रै॑: ।अधो॒क्षणो॒ दश॒ मह्यं॒ रुश॑न्तो न॒ळा इ॑व॒ सर॑सो॒ निर॑तिष्ठन्॥

2adha plāyogirati dāsadanyānāsaṅgo agne daśabhi: sahasrai: |adhokṣaṇo daśa mahyaṃ ruśanto naḷā iva saraso niratiṣṭhan ||

३अन्व॑स्य स्थू॒रं द॑दृशे पु॒रस्ता॑दन॒स्थ ऊ॒रुर॑व॒रम्ब॑माणः ।शश्व॑ती॒ नार्य॑भि॒चक्ष्या॑ह॒ सुभ॑द्रमर्य॒ भोज॑नं बिभर्षि॥

3anvasya sthūraṃ dadṛśe purastādanastha ūruravarambamāṇaḥ |śaśvatī nāryabhicakṣyāha subhadramarya bhojanaṃ bibharṣi ||