Mandala.Sukta 8.19

सोभरि: काण्व:।अग्नि :,३४-३५ आदित्या:; ३६-३७ त्रसदस्यु: पौरुकुत्स्य:। १-२६ प्रगाथ:= ( विषमा ककुप् , समा सतोबृहती ) , २७ द्विपदा विराट् , २८-३३ प्रगाथ: = ( समा ककुप् , विषमा सतोबृहती ), ३४ उष्णिक्,३५ सतोबृहती , ३६ ककुप् ; ३७ पंक्ति : । · sobhari: kāṇva: |agni :,34-35 ādityā:; 36-37 trasadasyu: paurukutsya: | 1-26 pragātha:= ( viṣamā kakup , samā satobṛhatī ) , 27 dvipadā virāṭ , 28-33 pragātha: = ( samā kakup , viṣamā satobṛhatī ), 34 uṣṇik,35 satobṛhatī , 36 kakup ; 37 paṃkti : |

तं गू॑र्धया॒ स्व॑र्णरं दे॒वासो॑ दे॒वम॑र॒तिं द॑धन्विरे ।दे॒व॒त्रा ह॒व्यमोहि॑रे॥

taṃ gūrdhayā svarṇaraṃ devāso devamaratiṃ dadhanvire |devatrā havyamohire ||

विभू॑तरातिं विप्र चि॒त्रशो॑चिषम॒ग्निमी॑ळिष्व य॒न्तुर॑म् ।अ॒स्य मेध॑स्य सो॒म्यस्य॑ सोभरे॒ प्रेम॑ध्व॒राय॒ पूर्व्य॑म्॥

vibhūtarātiṃ vipra citraśociṣamagnimīḷiṣva yanturam |asya medhasya somyasya sobhare premadhvarāya pūrvyam ||

यजि॑ष्ठं त्वा ववृमहे दे॒वं दे॑व॒त्रा होता॑र॒मम॑र्त्यम् ।अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ सु॒क्रतु॑म्॥

yajiṣṭhaṃ tvā vavṛmahe devaṃ devatrā hotāramamartyam |asya yajñasya sukratum ||

ऊ॒र्जो नपा॑तं सु॒भगं॑ सु॒दीदि॑तिम॒ग्निं श्रेष्ठ॑शोचिषम् ।स नो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ सो अ॒पामा सु॒म्नं य॑क्षते दि॒वि॥

ūrjo napātaṃ subhagaṃ sudīditimagniṃ śreṣṭhaśociṣam |sa no mitrasya varuṇasya so apāmā sumnaṃ yakṣate divi ||

यः स॒मिधा॒ य आहु॑ती॒ यो वेदे॑न द॒दाश॒ मर्तो॑ अ॒ग्नये॑ ।यो नम॑सा स्वध्व॒रः॥

yaḥ samidhā ya āhutī yo vedena dadāśa marto agnaye |yo namasā svadhvaraḥ ||

तस्येदर्व॑न्तो रंहयन्त आ॒शव॒स्तस्य॑ द्यु॒म्नित॑मं॒ यश॑: ।न तमंहो॑ दे॒वकृ॑तं॒ कुत॑श्च॒न न मर्त्य॑कृतं नशत्॥

tasyedarvanto raṃhayanta āśavastasya dyumnitamaṃ yaśa: |na tamaṃho devakṛtaṃ kutaścana na martyakṛtaṃ naśat ||

स्व॒ग्नयो॑ वो अ॒ग्निभि॒: स्याम॑ सूनो सहस ऊर्जां पते ।सु॒वीर॒स्त्वम॑स्म॒युः॥

svagnayo vo agnibhi: syāma sūno sahasa ūrjāṃ pate |suvīrastvamasmayuḥ ||

प्र॒शंस॑मानो॒ अति॑थि॒र्न मि॒त्रियो॒ऽग्नी रथो॒ न वेद्य॑: ।त्वे क्षेमा॑सो॒ अपि॑ सन्ति सा॒धव॒स्त्वं राजा॑ रयी॒णाम्॥

praśaṃsamāno atithirna mitriyo'gnī ratho na vedya: |tve kṣemāso api santi sādhavastvaṃ rājā rayīṇām ||

सो अ॒द्धा दा॒श्व॑ध्व॒रोऽग्ने॒ मर्त॑: सुभग॒ स प्र॒शंस्य॑: ।स धी॒भिर॑स्तु॒ सनि॑ता॥

so addhā dāśvadhvaro'gne marta: subhaga sa praśaṃsya: |sa dhībhirastu sanitā ||

यस्य॒ त्वमू॒र्ध्वो अ॑ध्व॒राय॒ तिष्ठ॑सि क्ष॒यद्वी॑र॒: स सा॑धते ।सो अर्व॑द्भि॒: सनि॑ता॒ स वि॑प॒न्युभि॒: स शूरै॒: सनि॑ता कृ॒तम्॥

yasya tvamūrdhvo adhvarāya tiṣṭhasi kṣayadvīra: sa sādhate |so arvadbhi: sanitā sa vipanyubhi: sa śūrai: sanitā kṛtam ||

यस्या॒ग्निर्वपु॑र्गृ॒हे स्तोमं॒ चनो॒ दधी॑त वि॒श्ववा॑र्यः ।ह॒व्या वा॒ वेवि॑ष॒द्विष॑:॥

yasyāgnirvapurgṛhe stomaṃ cano dadhīta viśvavāryaḥ |havyā vā veviṣadviṣa: ||

विप्र॑स्य वा स्तुव॒तः स॑हसो यहो म॒क्षूत॑मस्य रा॒तिषु॑ ।अ॒वोदे॑वमु॒परि॑मर्त्यं कृधि॒ वसो॑ विवि॒दुषो॒ वच॑:॥

viprasya vā stuvataḥ sahaso yaho makṣūtamasya rātiṣu |avodevamuparimartyaṃ kṛdhi vaso vividuṣo vaca: ||

यो अ॒ग्निं ह॒व्यदा॑तिभि॒र्नमो॑भिर्वा सु॒दक्ष॑मा॒विवा॑सति ।गि॒रा वा॑जि॒रशो॑चिषम्॥

yo agniṃ havyadātibhirnamobhirvā sudakṣamāvivāsati |girā vājiraśociṣam ||

स॒मिधा॒ यो निशि॑ती॒ दाश॒ददि॑तिं॒ धाम॑भिरस्य॒ मर्त्य॑: ।विश्वेत्स धी॒भिः सु॒भगो॒ जनाँ॒ अति॑ द्यु॒म्नैरु॒द्न इ॑व तारिषत्॥

samidhā yo niśitī dāśadaditiṃ dhāmabhirasya martya: |viśvetsa dhībhiḥ subhago janām̐ ati dyumnairudna iva tāriṣat ||

तद॑ग्ने द्यु॒म्नमा भ॑र॒ यत्सा॒सह॒त्सद॑ने॒ कं चि॑द॒त्रिण॑म् ।म॒न्युं जन॑स्य दू॒ढ्य॑:॥

tadagne dyumnamā bhara yatsāsahatsadane kaṃ cidatriṇam |manyuṃ janasya dūḍhya: ||

येन॒ चष्टे॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा येन॒ नास॑त्या॒ भग॑: ।व॒यं तत्ते॒ शव॑सा गातु॒वित्त॑मा॒ इन्द्र॑त्वोता विधेमहि॥

yena caṣṭe varuṇo mitro aryamā yena nāsatyā bhaga: |vayaṃ tatte śavasā gātuvittamā indratvotā vidhemahi ||

ते घेद॑ग्ने स्वा॒ध्यो॒३ ये त्वा॑ विप्र निदधि॒रे नृ॒चक्ष॑सम् ।विप्रा॑सो देव सु॒क्रतु॑म्॥

te ghedagne svādhyo3 ye tvā vipra nidadhire nṛcakṣasam |viprāso deva sukratum ||

त इद्वेदिं॑ सुभग॒ त आहु॑तिं॒ ते सोतुं॑ चक्रिरे दि॒वि ।त इद्वाजे॑भिर्जिग्युर्म॒हद्धनं॒ ये त्वे कामं॑ न्येरि॒रे॥

ta idvediṃ subhaga ta āhutiṃ te sotuṃ cakrire divi |ta idvājebhirjigyurmahaddhanaṃ ye tve kāmaṃ nyerire ||

भ॒द्रो नो॑ अ॒ग्निराहु॑तो भ॒द्रा रा॒तिः सु॑भग भ॒द्रो अ॑ध्व॒रः ।भ॒द्रा उ॒त प्रश॑स्तयः॥

bhadro no agnirāhuto bhadrā rātiḥ subhaga bhadro adhvaraḥ |bhadrā uta praśastayaḥ ||

भ॒द्रं मन॑: कृणुष्व वृत्र॒तूर्ये॒ येना॑ स॒मत्सु॑ सा॒सह॑: ।अव॑ स्थि॒रा त॑नुहि॒ भूरि॒ शर्ध॑तां व॒नेमा॑ ते अ॒भिष्टि॑भिः॥

bhadraṃ mana: kṛṇuṣva vṛtratūrye yenā samatsu sāsaha: |ava sthirā tanuhi bhūri śardhatāṃ vanemā te abhiṣṭibhiḥ ||

ईळे॑ गि॒रा मनु॑र्हितं॒ यं दे॒वा दू॒तम॑र॒तिं न्ये॑रि॒रे ।यजि॑ष्ठं हव्य॒वाह॑नम्॥

īḷe girā manurhitaṃ yaṃ devā dūtamaratiṃ nyerire |yajiṣṭhaṃ havyavāhanam ||

ति॒ग्मज॑म्भाय॒ तरु॑णाय॒ राज॑ते॒ प्रयो॑ गायस्य॒ग्नये॑ ।यः पिं॒शते॑ सू॒नृता॑भिः सु॒वीर्य॑म॒ग्निर्घृ॒तेभि॒राहु॑तः॥

tigmajambhāya taruṇāya rājate prayo gāyasyagnaye |yaḥ piṃśate sūnṛtābhiḥ suvīryamagnirghṛtebhirāhutaḥ ||

यदी॑ घृ॒तेभि॒राहु॑तो॒ वाशी॑म॒ग्निर्भर॑त॒ उच्चाव॑ च ।असु॑र इव नि॒र्णिज॑म्॥

yadī ghṛtebhirāhuto vāśīmagnirbharata uccāva ca |asura iva nirṇijam ||

यो ह॒व्यान्यैर॑यता॒ मनु॑र्हितो दे॒व आ॒सा सु॑ग॒न्धिना॑ ।विवा॑सते॒ वार्या॑णि स्वध्व॒रो होता॑ दे॒वो अम॑र्त्यः॥

yo havyānyairayatā manurhito deva āsā sugandhinā |vivāsate vāryāṇi svadhvaro hotā devo amartyaḥ ||

यद॑ग्ने॒ मर्त्य॒स्त्वं स्याम॒हं मि॑त्रमहो॒ अम॑र्त्यः ।सह॑सः सूनवाहुत॥

yadagne martyastvaṃ syāmahaṃ mitramaho amartyaḥ |sahasaḥ sūnavāhuta ||

न त्वा॑ रासीया॒भिश॑स्तये वसो॒ न पा॑प॒त्वाय॑ सन्त्य ।न मे॑ स्तो॒ताम॑ती॒वा न दुर्हि॑त॒: स्याद॑ग्ने॒ न पा॒पया॑॥

na tvā rāsīyābhiśastaye vaso na pāpatvāya santya |na me stotāmatīvā na durhita: syādagne na pāpayā ||

पि॒तुर्न पु॒त्रः सुभृ॑तो दुरो॒ण आ दे॒वाँ ए॑तु॒ प्र णो॑ ह॒विः॥

piturna putraḥ subhṛto duroṇa ā devām̐ etu pra ṇo haviḥ ||

तवा॒हम॑ग्न ऊ॒तिभि॒र्नेदि॑ष्ठाभिः सचेय॒ जोष॒मा व॑सो ।सदा॑ दे॒वस्य॒ मर्त्य॑:॥

tavāhamagna ūtibhirnediṣṭhābhiḥ saceya joṣamā vaso |sadā devasya martya: ||

तव॒ क्रत्वा॑ सनेयं॒ तव॑ रा॒तिभि॒रग्ने॒ तव॒ प्रश॑स्तिभिः ।त्वामिदा॑हु॒: प्रम॑तिं वसो॒ ममाऽग्ने॒ हर्ष॑स्व॒ दात॑वे॥

tava kratvā saneyaṃ tava rātibhiragne tava praśastibhiḥ |tvāmidāhu: pramatiṃ vaso mamā'gne harṣasva dātave ||

प्र सो अ॑ग्ने॒ तवो॒तिभि॑: सु॒वीरा॑भिस्तिरते॒ वाज॑भर्मभिः ।यस्य॒ त्वं स॒ख्यमा॒वर॑:॥

pra so agne tavotibhi: suvīrābhistirate vājabharmabhiḥ |yasya tvaṃ sakhyamāvara: ||

तव॑ द्र॒प्सो नील॑वान्वा॒श ऋ॒त्विय॒ इन्धा॑नः सिष्ण॒वा द॑दे ।त्वं म॑ही॒नामु॒षसा॑मसि प्रि॒यः क्ष॒पो वस्तु॑षु राजसि॥

tava drapso nīlavānvāśa ṛtviya indhānaḥ siṣṇavā dade |tvaṃ mahīnāmuṣasāmasi priyaḥ kṣapo vastuṣu rājasi ||

तमाग॑न्म॒ सोभ॑रयः स॒हस्र॑मुष्कं स्वभि॒ष्टिमव॑से ।स॒म्राजं॒ त्रास॑दस्यवम्॥

tamāganma sobharayaḥ sahasramuṣkaṃ svabhiṣṭimavase |samrājaṃ trāsadasyavam ||

यस्य॑ ते अग्ने अ॒न्ये अ॒ग्नय॑ उप॒क्षितो॑ व॒या इ॑व ।विपो॒ न द्यु॒म्ना नि यु॑वे॒ जना॑नां॒ तव॑ क्ष॒त्राणि॑ व॒र्धय॑न्॥

yasya te agne anye agnaya upakṣito vayā iva |vipo na dyumnā ni yuve janānāṃ tava kṣatrāṇi vardhayan ||

यमा॑दित्यासो अद्रुहः पा॒रं नय॑थ॒ मर्त्य॑म् ।म॒घोनां॒ विश्वे॑षां सुदानवः॥

yamādityāso adruhaḥ pāraṃ nayatha martyam |maghonāṃ viśveṣāṃ sudānavaḥ ||

यू॒यं रा॑जान॒: कं चि॑च्चर्षणीसह॒: क्षय॑न्तं॒ मानु॑षाँ॒ अनु॑ ।व॒यं ते वो॒ वरु॑ण॒ मित्रार्य॑म॒न्त्स्यामेदृ॒तस्य॑ र॒थ्य॑:॥

yūyaṃ rājāna: kaṃ ciccarṣaṇīsaha: kṣayantaṃ mānuṣām̐ anu |vayaṃ te vo varuṇa mitrāryamantsyāmedṛtasya rathya: ||

अदा॑न्मे पौरुकु॒त्स्यः प॑ञ्चा॒शतं॑ त्र॒सद॑स्युर्व॒धूना॑म् ।मंहि॑ष्ठो अ॒र्यः सत्प॑तिः॥

adānme paurukutsyaḥ pañcāśataṃ trasadasyurvadhūnām |maṃhiṣṭho aryaḥ satpatiḥ ||

उ॒त मे॑ प्र॒यियो॑र्व॒यियो॑: सु॒वास्त्वा॒ अधि॒ तुग्व॑नि ।ति॒सॄ॒णां स॑प्तती॒नां श्या॒वः प्र॑णे॒ता भु॑व॒द्वसु॒र्दिया॑नां॒ पति॑:॥

uta me prayiyorvayiyo: suvāstvā adhi tugvani |tisṝṇāṃ saptatīnāṃ śyāvaḥ praṇetā bhuvadvasurdiyānāṃ pati: ||