Valmiki Ramayana · 20 verses
Read this chapter as a bookऋषेर्वचनमाज्ञाय रामः सन्ध्यामुपासितुम् ।उपाक्रमत्सरः पुण्यमप्सरोगणसेवितम्॥
ṛṣervacanamājñāya rāmaḥ sandhyāmupāsitum |upākramatsaraḥ puṇyamapsarogaṇasevitam ||
तत्रोदकमुपस्पृश्य सन्ध्यामन्वास्य पश्चिमाम् ।आश्रमं प्राविशद्रामः कुम्भयोनेर्महात्मनः॥
tatrodakamupaspṛśya sandhyāmanvāsya paścimām |āśramaṃ prāviśadrāmaḥ kumbhayonermahātmanaḥ ||
तस्यागस्त्यो बहुगुणं कन्दमूलं तथौषधिम् ।शाल्यादीनि पवित्राणि भोजनार्थमकल्पयत्॥
tasyāgastyo bahuguṇaṃ kandamūlaṃ tathauṣadhim |śālyādīni pavitrāṇi bhojanārthamakalpayat ||
स भुक्तवान्नरश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम् ।प्रीतश्च परितुष्टश्च तां रात्रिं समुपाविशत्॥
sa bhuktavānnaraśreṣṭhastadannamamṛtopamam |prītaśca parituṣṭaśca tāṃ rātriṃ samupāviśat ||
प्रभाते काल्यमुत्थाय कृत्वा ऽ ऽह्निकमरिन्दमः ।ऋषिं समुपचक्राम गमनाय रघूत्तमः॥
prabhāte kālyamutthāya kṛtvā ' 'hnikamarindamaḥ |ṛṣiṃ samupacakrāma gamanāya raghūttamaḥ ||
अभिवाद्याब्रवीद्रामो महर्षिं कुम्भसम्भवम् ।आपृच्छे स्वां पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुमर्हसि॥
abhivādyābravīdrāmo maharṣiṃ kumbhasambhavam |āpṛcche svāṃ purīṃ gantuṃ māmanujñātumarhasi ||
धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि दर्शनेन महात्मनः ।द्रष्टुं चैवागमिष्यामि पावनार्थमिहात्मनः॥
dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi darśanena mahātmanaḥ |draṣṭuṃ caivāgamiṣyāmi pāvanārthamihātmanaḥ ||
तथा वदति काकुत्स्थे वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।उवाच परमप्रीतो धर्मनेत्रस्तपोधनः॥
tathā vadati kākutsthe vākyamadbhutadarśanam |uvāca paramaprīto dharmanetrastapodhanaḥ ||
अत्यद्भुतमिदं वाक्यं तव राम शुभाक्षरम् ।पावनः सर्वभूतानां त्वमेव रघुनन्दन॥
atyadbhutamidaṃ vākyaṃ tava rāma śubhākṣaram |pāvanaḥ sarvabhūtānāṃ tvameva raghunandana ||
मुहूर्तमपि राम त्वां ये च पश्यन्ति केचन ।पाविताः स्वर्गभूताश्च पूज्यास्ते सर्वदैवतैः॥
muhūrtamapi rāma tvāṃ ye ca paśyanti kecana |pāvitāḥ svargabhūtāśca pūjyāste sarvadaivataiḥ ||
ये च त्वां घोरचक्षुर्भिः पश्यन्ति प्राणिनो भुवि ।हतास्ते यमदण्डेन सद्यो निरयगामिनः॥
ye ca tvāṃ ghoracakṣurbhiḥ paśyanti prāṇino bhuvi |hatāste yamadaṇḍena sadyo nirayagāminaḥ ||
ईदृशस्त्वं रघुश्रेष्ठ पावनः सर्वदेहिनाम् ।भुवि त्वां कथयन्तो ऽपि सिद्धिमेष्यन्ति राघव॥
īdṛśastvaṃ raghuśreṣṭha pāvanaḥ sarvadehinām |bhuvi tvāṃ kathayanto 'pi siddhimeṣyanti rāghava ||
गच्छ चारिष्टमव्याग्रः पन्थानमकुतोभयम् ।प्रशाधि राज्यं धर्मेण गतिर्हि जगतो भवान्॥
gaccha cāriṣṭamavyāgraḥ panthānamakutobhayam |praśādhi rājyaṃ dharmeṇa gatirhi jagato bhavān ||
एवमुक्तस्तु मुनिना प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः ।अभ्यवादयत प्राज्ञस्तमृषिं पुण्यशालिनम्॥
evamuktastu muninā prāñjaliḥ pragraho nṛpaḥ |abhyavādayata prājñastamṛṣiṃ puṇyaśālinam ||
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं तांश्च सर्वांस्तपोधनान् ।अध्यारोहत्तदव्यग्रः पुष्पकं हेमभूषितम्॥
abhivādya muniśreṣṭhaṃ tāṃśca sarvāṃstapodhanān |adhyārohattadavyagraḥ puṣpakaṃ hemabhūṣitam ||
तं प्रयान्तं मुनिगणा ह्याशीर्वादैः समन्ततः ।अपूजयन्महेन्द्राभं सहस्राक्षमिवामराः॥
taṃ prayāntaṃ munigaṇā hyāśīrvādaiḥ samantataḥ |apūjayanmahendrābhaṃ sahasrākṣamivāmarāḥ ||
स्वस्थः स ददृशे रामः पुष्पके हेमभूषिते ।शशी मेघसमीपस्थो यथा जलधरागमे॥
svasthaḥ sa dadṛśe rāmaḥ puṣpake hemabhūṣite |śaśī meghasamīpastho yathā jaladharāgame ||
ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते पूज्यमानस्ततस्ततः ।अयोध्यां प्राप्य काकुत्स्थो मध्यकक्ष्यामवारुहत्॥
tato 'rdhadivase prāpte pūjyamānastatastataḥ |ayodhyāṃ prāpya kākutstho madhyakakṣyāmavāruhat ||
ततो विसृज्य रुचिरं पुष्पकं कामगामि तत् ।विसर्जयित्वा गच्छेति स्वस्ति ते ऽस्त्विति च प्रभुः॥
tato visṛjya ruciraṃ puṣpakaṃ kāmagāmi tat |visarjayitvā gaccheti svasti te 'stviti ca prabhuḥ ||
कक्षान्तरविनिक्षिप्तं द्वास्स्थं रामो ऽब्रवीद्वचः ।लक्ष्मणं भरतं चैव गत्वा तौ लघुविक्रमौ ।ममागमनमाख्याय शब्दापयत मा चिरम्॥
kakṣāntaravinikṣiptaṃ dvāssthaṃ rāmo 'bravīdvacaḥ |lakṣmaṇaṃ bharataṃ caiva gatvā tau laghuvikramau |mamāgamanamākhyāya śabdāpayata mā ciram ||