Parva.Adhyaya 1.105

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

रूपसत्त्वगुणोपेता धर्मारामा महाव्रतादुहिता कुन्तिभोजस्य कृते पित्रा स्वयंवरे

rūpasattvaguṇopetā dharmārāmā mahāvratāduhitā kuntibhojasya kṛte pitrā svayaṃvare

सिंहदंष्ट्रं गजस्कन्धमृषभाक्षं महाबलम्भूमिपालसहस्राणां मध्ये पाण्डुमविन्दत

siṃhadaṃṣṭraṃ gajaskandhamṛṣabhākṣaṃ mahābalambhūmipālasahasrāṇāṃ madhye pāṇḍumavindata

स तया कुन्तिभोजस्य दुहित्रा कुरुनन्दनःयुयुजेऽमितसौभाग्यः पौलोम्या मघवानिव

sa tayā kuntibhojasya duhitrā kurunandanaḥyuyuje'mitasaubhāgyaḥ paulomyā maghavāniva

यात्वा देवव्रतेनापि मद्राणां पुटभेदनम्विश्रुता त्रिषु लोकेषु माद्री मद्रपतेः सुता

yātvā devavratenāpi madrāṇāṃ puṭabhedanamviśrutā triṣu lokeṣu mādrī madrapateḥ sutā

सर्वराजसु विख्याता रूपेणासदृशी भुविपाण्डोरर्थे परिक्रीता धनेन महता तदाविवाहं कारयामास भीष्मः पाण्डोर्महात्मनः

sarvarājasu vikhyātā rūpeṇāsadṛśī bhuvipāṇḍorarthe parikrītā dhanena mahatā tadāvivāhaṃ kārayāmāsa bhīṣmaḥ pāṇḍormahātmanaḥ

सिंहोरस्कं गजस्कन्धमृषभाक्षं मनस्विनम्पाण्डुं दृष्ट्वा नरव्याघ्रं व्यस्मयन्त नरा भुवि

siṃhoraskaṃ gajaskandhamṛṣabhākṣaṃ manasvinampāṇḍuṃ dṛṣṭvā naravyāghraṃ vyasmayanta narā bhuvi

कृतोद्वाहस्ततः पाण्डुर्बलोत्साहसमन्वितःजिगीषमाणो वसुधां ययौ शत्रूननेकशः

kṛtodvāhastataḥ pāṇḍurbalotsāhasamanvitaḥjigīṣamāṇo vasudhāṃ yayau śatrūnanekaśaḥ

पूर्वमागस्कृतो गत्वा दशार्णाः समरे जिताःपाण्डुना नरसिंहेन कौरवाणां यशोभृता

pūrvamāgaskṛto gatvā daśārṇāḥ samare jitāḥpāṇḍunā narasiṃhena kauravāṇāṃ yaśobhṛtā

ततः सेनामुपादाय पाण्डुर्नानाविधध्वजाम्प्रभूतहस्त्यश्वरथां पदातिगणसंकुलाम्

tataḥ senāmupādāya pāṇḍurnānāvidhadhvajāmprabhūtahastyaśvarathāṃ padātigaṇasaṃkulām

आगस्कृत्सर्ववीराणां वैरी सर्वमहीभृताम्गोप्ता मगधराष्ट्रस्य दार्वो राजगृहे हतः

āgaskṛtsarvavīrāṇāṃ vairī sarvamahībhṛtāmgoptā magadharāṣṭrasya dārvo rājagṛhe hataḥ

ततः कोशं समादाय वाहनानि बलानि चपाण्डुना मिथिलां गत्वा विदेहाः समरे जिताः

tataḥ kośaṃ samādāya vāhanāni balāni capāṇḍunā mithilāṃ gatvā videhāḥ samare jitāḥ

तथा काशिषु सुह्मेषु पुण्ड्रेषु भरतर्षभस्वबाहुबलवीर्येण कुरूणामकरोद्यशः

tathā kāśiṣu suhmeṣu puṇḍreṣu bharatarṣabhasvabāhubalavīryeṇa kurūṇāmakarodyaśaḥ

तं शरौघमहाज्वालमस्त्रार्चिषमरिंदमम्पाण्डुपावकमासाद्य व्यदह्यन्त नराधिपाः

taṃ śaraughamahājvālamastrārciṣamariṃdamampāṇḍupāvakamāsādya vyadahyanta narādhipāḥ

ते ससेनाः ससेनेन विध्वंसितबला नृपाःपाण्डुना वशगाः कृत्वा करकर्मसु योजिताः

te sasenāḥ sasenena vidhvaṃsitabalā nṛpāḥpāṇḍunā vaśagāḥ kṛtvā karakarmasu yojitāḥ

तेन ते निर्जिताः सर्वे पृथिव्यां सर्वपार्थिवाःतमेकं मेनिरे शूरं देवेष्विव पुरंदरम्

tena te nirjitāḥ sarve pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥtamekaṃ menire śūraṃ deveṣviva puraṃdaram

तं कृताञ्जलयः सर्वे प्रणता वसुधाधिपाःउपाजग्मुर्धनं गृह्य रत्नानि विविधानि च

taṃ kṛtāñjalayaḥ sarve praṇatā vasudhādhipāḥupājagmurdhanaṃ gṛhya ratnāni vividhāni ca

मणिमुक्ताप्रवालं च सुवर्णं रजतं तथागोरत्नान्यश्वरत्नानि रथरत्नानि कुञ्जरान्

maṇimuktāpravālaṃ ca suvarṇaṃ rajataṃ tathāgoratnānyaśvaratnāni ratharatnāni kuñjarān

खरोष्ट्रमहिषांश्चैव यच्च किंचिदजाविकम्तत्सर्वं प्रतिजग्राह राजा नागपुराधिपः

kharoṣṭramahiṣāṃścaiva yacca kiṃcidajāvikamtatsarvaṃ pratijagrāha rājā nāgapurādhipaḥ

तदादाय ययौ पाण्डुः पुनर्मुदितवाहनःहर्षयिष्यन्स्वराष्ट्राणि पुरं च गजसाह्वयम्

tadādāya yayau pāṇḍuḥ punarmuditavāhanaḥharṣayiṣyansvarāṣṭrāṇi puraṃ ca gajasāhvayam

शंतनो राजसिंहस्य भरतस्य च धीमतःप्रनष्टः कीर्तिजः शब्दः पाण्डुना पुनरुद्धृतः

śaṃtano rājasiṃhasya bharatasya ca dhīmataḥpranaṣṭaḥ kīrtijaḥ śabdaḥ pāṇḍunā punaruddhṛtaḥ

ये पुरा कुरुराष्ट्राणि जह्रुः कुरुधनानि चते नागपुरसिंहेन पाण्डुना करदाः कृताः

ye purā kururāṣṭrāṇi jahruḥ kurudhanāni cate nāgapurasiṃhena pāṇḍunā karadāḥ kṛtāḥ

इत्यभाषन्त राजानो राजामात्याश्च संगताःप्रतीतमनसो हृष्टाः पौरजानपदैः सह

ityabhāṣanta rājāno rājāmātyāśca saṃgatāḥpratītamanaso hṛṣṭāḥ paurajānapadaiḥ saha

प्रत्युद्ययुस्तं संप्राप्तं सर्वे भीष्मपुरोगमाःते नदूरमिवाध्वानं गत्वा नागपुरालयाःआवृतं ददृशुर्लोकं हृष्टा बहुविधैर्जनैः

pratyudyayustaṃ saṃprāptaṃ sarve bhīṣmapurogamāḥte nadūramivādhvānaṃ gatvā nāgapurālayāḥāvṛtaṃ dadṛśurlokaṃ hṛṣṭā bahuvidhairjanaiḥ

नानायानसमानीतै रत्नैरुच्चावचैस्तथाहस्त्यश्वरथरत्नैश्च गोभिरुष्ट्रैरथाविकैःनान्तं ददृशुरासाद्य भीष्मेण सह कौरवाः

nānāyānasamānītai ratnairuccāvacaistathāhastyaśvaratharatnaiśca gobhiruṣṭrairathāvikaiḥnāntaṃ dadṛśurāsādya bhīṣmeṇa saha kauravāḥ

सोऽभिवाद्य पितुः पादौ कौसल्यानन्दवर्धनःयथार्हं मानयामास पौरजानपदानपि

so'bhivādya pituḥ pādau kausalyānandavardhanaḥyathārhaṃ mānayāmāsa paurajānapadānapi

प्रमृद्य परराष्ट्राणि कृतार्थं पुनरागतम्पुत्रमासाद्य भीष्मस्तु हर्षादश्रूण्यवर्तयत्

pramṛdya pararāṣṭrāṇi kṛtārthaṃ punarāgatamputramāsādya bhīṣmastu harṣādaśrūṇyavartayat

स तूर्यशतसंघानां भेरीणां च महास्वनैःहर्षयन्सर्वशः पौरान्विवेश गजसाह्वयम्

sa tūryaśatasaṃghānāṃ bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥharṣayansarvaśaḥ paurānviveśa gajasāhvayam