Parva.Adhyaya 1.120

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

कृपस्यापि महाब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसिशरस्तम्भात्कथं जज्ञे कथं चास्त्राण्यवाप्तवान्

kṛpasyāpi mahābrahmansaṃbhavaṃ vaktumarhasiśarastambhātkathaṃ jajñe kathaṃ cāstrāṇyavāptavān

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम नामतःपुत्रः किल महाराज जातः सह शरैर्विभो

maharṣergautamasyāsīccharadvānnāma nāmataḥputraḥ kila mahārāja jātaḥ saha śarairvibho

न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायतयथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परंतप

na tasya vedādhyayane tathā buddhirajāyatayathāsya buddhirabhavaddhanurvede paraṃtapa

अधिजग्मुर्यथा वेदांस्तपसा ब्रह्मवादिनःतथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह

adhijagmuryathā vedāṃstapasā brahmavādinaḥtathā sa tapasopetaḥ sarvāṇyastrāṇyavāpa ha

धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन चभृशं संतापयामास देवराजं स गौतमः

dhanurvedaparatvācca tapasā vipulena cabhṛśaṃ saṃtāpayāmāsa devarājaṃ sa gautamaḥ

ततो जालपदीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरःप्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव

tato jālapadīṃ nāma devakanyāṃ sureśvaraḥprāhiṇottapaso vighnaṃ kuru tasyeti kaurava

साभिगम्याश्रमपदं रमणीयं शरद्वतःधनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम्

sābhigamyāśramapadaṃ ramaṇīyaṃ śaradvataḥdhanurbāṇadharaṃ bālā lobhayāmāsa gautamam

तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वनेलोकेऽप्रतिमसंस्थानामुत्फुल्लनयनोऽभवत्

tāmekavasanāṃ dṛṣṭvā gautamo'psarasaṃ vaneloke'pratimasaṃsthānāmutphullanayano'bhavat

धनुश्च हि शराश्चास्य कराभ्यां प्रापतन्भुविवेपथुश्चास्य तां दृष्ट्वा शरीरे समजायत

dhanuśca hi śarāścāsya karābhyāṃ prāpatanbhuvivepathuścāsya tāṃ dṛṣṭvā śarīre samajāyata

स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समन्वयात्अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह

sa tu jñānagarīyastvāttapasaśca samanvayātavatasthe mahāprājño dhairyeṇa parameṇa ha

यस्त्वस्य सहसा राजन्विकारः समपद्यततेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नावबुध्यत

yastvasya sahasā rājanvikāraḥ samapadyatatena susrāva reto'sya sa ca tannāvabudhyata

स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिःजगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात ह

sa vihāyāśramaṃ taṃ ca tāṃ caivāpsarasaṃ muniḥjagāma retastattasya śarastambe papāta ha

शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृपतस्याथ मिथुनं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः

śarastambe ca patitaṃ dvidhā tadabhavannṛpatasyātha mithunaṃ jajñe gautamasya śaradvataḥ

मृगयां चरतो राज्ञः शंतनोस्तु यदृच्छयाकश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत

mṛgayāṃ carato rājñaḥ śaṃtanostu yadṛcchayākaścitsenācaro'raṇye mithunaṃ tadapaśyata

धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि चव्यवस्य ब्राह्मणापत्यं धनुर्वेदान्तगस्य तत्स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं तदा

dhanuśca saśaraṃ dṛṣṭvā tathā kṛṣṇājināni cavyavasya brāhmaṇāpatyaṃ dhanurvedāntagasya tatsa rājñe darśayāmāsa mithunaṃ saśaraṃ tadā

स तदादाय मिथुनं राजाथ कृपयान्वितःआजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन्

sa tadādāya mithunaṃ rājātha kṛpayānvitaḥājagāma gṛhāneva mama putrāviti bruvan

ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत्गौतमोऽपि तदापेत्य धनुर्वेदपरोऽभवत्

tataḥ saṃvardhayāmāsa saṃskāraiścāpyayojayatgautamo'pi tadāpetya dhanurvedaparo'bhavat

कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धितावितितस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः

kṛpayā yanmayā bālāvimau saṃvardhitāvititasmāttayornāma cakre tadeva sa mahīpatiḥ

निहितौ गौतमस्तत्र तपसा तावविन्दतआगम्य चास्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा

nihitau gautamastatra tapasā tāvavindataāgamya cāsmai gotrādi sarvamākhyātavāṃstadā

चतुर्विधं धनुर्वेदमस्त्राणि विविधानि चनिखिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवांस्तदासोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः

caturvidhaṃ dhanurvedamastrāṇi vividhāni canikhilenāsya tatsarvaṃ guhyamākhyātavāṃstadāso'cireṇaiva kālena paramācāryatāṃ gataḥ

ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाःधृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाश्च महाबलाःवृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः

tato'dhijagmuḥ sarve te dhanurvedaṃ mahārathāḥdhṛtarāṣṭrātmajāścaiva pāṇḍavāśca mahābalāḥvṛṣṇayaśca nṛpāścānye nānādeśasamāgatāḥ