Parva.Adhyaya 1.163

वसिष्ठ उवाच · vasiṣṭha uvāca

यैषा ते तपती नाम सावित्र्यवरजा सुतातां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो

yaiṣā te tapatī nāma sāvitryavarajā sutātāṃ tvāṃ saṃvaraṇasyārthe varayāmi vibhāvaso

स हि राजा बृहत्कीर्तिर्धर्मार्थविदुदारधीःयुक्तः संवरणो भर्ता दुहितुस्ते विहंगम

sa hi rājā bṛhatkīrtirdharmārthavidudāradhīḥyuktaḥ saṃvaraṇo bhartā duhituste vihaṃgama

गन्धर्व उवाच · gandharva uvāca

इत्युक्तः सविता तेन ददानीत्येव निश्चितःप्रत्यभाषत तं विप्रं प्रतिनन्द्य दिवाकरः

ityuktaḥ savitā tena dadānītyeva niścitaḥpratyabhāṣata taṃ vipraṃ pratinandya divākaraḥ

वरः संवरणो राज्ञां त्वमृषीणां वरो मुनेतपती योषितां श्रेष्ठा किमन्यत्रापवर्जनात्

varaḥ saṃvaraṇo rājñāṃ tvamṛṣīṇāṃ varo munetapatī yoṣitāṃ śreṣṭhā kimanyatrāpavarjanāt

ततः सर्वानवद्याङ्गीं तपतीं तपनः स्वयम्ददौ संवरणस्यार्थे वसिष्ठाय महात्मनेप्रतिजग्राह तां कन्यां महर्षिस्तपतीं तदा

tataḥ sarvānavadyāṅgīṃ tapatīṃ tapanaḥ svayamdadau saṃvaraṇasyārthe vasiṣṭhāya mahātmanepratijagrāha tāṃ kanyāṃ maharṣistapatīṃ tadā

वसिष्ठोऽथ विसृष्टश्च पुनरेवाजगाम हयत्र विख्यातकीर्तिः स कुरूणामृषभोऽभवत्

vasiṣṭho'tha visṛṣṭaśca punarevājagāma hayatra vikhyātakīrtiḥ sa kurūṇāmṛṣabho'bhavat

स राजा मन्मथाविष्टस्तद्गतेनान्तरात्मनादृष्ट्वा च देवकन्यां तां तपतीं चारुहासिनीम्वसिष्ठेन सहायान्तीं संहृष्टोऽभ्यधिकं बभौ

sa rājā manmathāviṣṭastadgatenāntarātmanādṛṣṭvā ca devakanyāṃ tāṃ tapatīṃ cāruhāsinīmvasiṣṭhena sahāyāntīṃ saṃhṛṣṭo'bhyadhikaṃ babhau

कृच्छ्रे द्वादशरात्रे तु तस्य राज्ञः समापितेआजगाम विशुद्धात्मा वसिष्ठो भगवानृषिः

kṛcchre dvādaśarātre tu tasya rājñaḥ samāpiteājagāma viśuddhātmā vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ

तपसाराध्य वरदं देवं गोपतिमीश्वरम्लेभे संवरणो भार्यां वसिष्ठस्यैव तेजसा

tapasārādhya varadaṃ devaṃ gopatimīśvaramlebhe saṃvaraṇo bhāryāṃ vasiṣṭhasyaiva tejasā

ततस्तस्मिन्गिरिश्रेष्ठे देवगन्धर्वसेवितेजग्राह विधिवत्पाणिं तपत्याः स नरर्षभः

tatastasmingiriśreṣṭhe devagandharvasevitejagrāha vidhivatpāṇiṃ tapatyāḥ sa nararṣabhaḥ

वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञातस्तस्मिन्नेव धराधरेसोऽकामयत राजर्षिर्विहर्तुं सह भार्यया

vasiṣṭhenābhyanujñātastasminneva dharādhareso'kāmayata rājarṣirvihartuṃ saha bhāryayā

ततः पुरे च राष्ट्रे च वाहनेषु बलेषु चआदिदेश महीपालस्तमेव सचिवं तदा

tataḥ pure ca rāṣṭre ca vāhaneṣu baleṣu caādideśa mahīpālastameva sacivaṃ tadā

नृपतिं त्वभ्यनुज्ञाय वसिष्ठोऽथापचक्रमेसोऽपि राजा गिरौ तस्मिन्विजहारामरोपमः

nṛpatiṃ tvabhyanujñāya vasiṣṭho'thāpacakrameso'pi rājā girau tasminvijahārāmaropamaḥ

ततो द्वादश वर्षाणि काननेषु जलेषु चरेमे तस्मिन्गिरौ राजा तयैव सह भार्यया

tato dvādaśa varṣāṇi kānaneṣu jaleṣu careme tasmingirau rājā tayaiva saha bhāryayā

तस्य राज्ञः पुरे तस्मिन्समा द्वादश सर्वशःन ववर्ष सहस्राक्षो राष्ट्रे चैवास्य सर्वशः

tasya rājñaḥ pure tasminsamā dvādaśa sarvaśaḥna vavarṣa sahasrākṣo rāṣṭre caivāsya sarvaśaḥ

तत्क्षुधार्तैर्निरानन्दैः शवभूतैस्तदा नरैःअभवत्प्रेतराजस्य पुरं प्रेतैरिवावृतम्

tatkṣudhārtairnirānandaiḥ śavabhūtaistadā naraiḥabhavatpretarājasya puraṃ pretairivāvṛtam

ततस्तत्तादृशं दृष्ट्वा स एव भगवानृषिःअभ्यपद्यत धर्मात्मा वसिष्ठो राजसत्तमम्

tatastattādṛśaṃ dṛṣṭvā sa eva bhagavānṛṣiḥabhyapadyata dharmātmā vasiṣṭho rājasattamam

तं च पार्थिवशार्दूलमानयामास तत्पुरम्तपत्या सहितं राजन्नुषितं द्वादशीः समाः

taṃ ca pārthivaśārdūlamānayāmāsa tatpuramtapatyā sahitaṃ rājannuṣitaṃ dvādaśīḥ samāḥ

ततः प्रवृष्टस्तत्रासीद्यथापूर्वं सुरारिहातस्मिन्नृपतिशार्दूले प्रविष्टे नगरं पुनः

tataḥ pravṛṣṭastatrāsīdyathāpūrvaṃ surārihātasminnṛpatiśārdūle praviṣṭe nagaraṃ punaḥ

ततः सराष्ट्रं मुमुदे तत्पुरं परया मुदातेन पार्थिवमुख्येन भावितं भावितात्मना

tataḥ sarāṣṭraṃ mumude tatpuraṃ parayā mudātena pārthivamukhyena bhāvitaṃ bhāvitātmanā

ततो द्वादश वर्षाणि पुनरीजे नराधिपःपत्न्या तपत्या सहितो यथा शक्रो मरुत्पतिः

tato dvādaśa varṣāṇi punarīje narādhipaḥpatnyā tapatyā sahito yathā śakro marutpatiḥ

एवमासीन्महाभागा तपती नाम पौर्विकीतव वैवस्वती पार्थ तापत्यस्त्वं यया मतः

evamāsīnmahābhāgā tapatī nāma paurvikītava vaivasvatī pārtha tāpatyastvaṃ yayā mataḥ

तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपःतपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततोऽर्जुन

tasyāṃ saṃjanayāmāsa kuruṃ saṃvaraṇo nṛpaḥtapatyāṃ tapatāṃ śreṣṭha tāpatyastvaṃ tato'rjuna