Parva.Adhyaya 1.17

सूत उवाच · sūta uvāca

अथावरणमुख्यानि नानाप्रहरणानि चप्रगृह्याभ्यद्रवन्देवान्सहिता दैत्यदानवाः

athāvaraṇamukhyāni nānāpraharaṇāni capragṛhyābhyadravandevānsahitā daityadānavāḥ

ततस्तदमृतं देवो विष्णुरादाय वीर्यवान्जहार दानवेन्द्रेभ्यो नरेण सहितः प्रभुः

tatastadamṛtaṃ devo viṣṇurādāya vīryavānjahāra dānavendrebhyo nareṇa sahitaḥ prabhuḥ

ततो देवगणाः सर्वे पपुस्तदमृतं तदाविष्णोः सकाशात्संप्राप्य संभ्रमे तुमुले सति

tato devagaṇāḥ sarve papustadamṛtaṃ tadāviṣṇoḥ sakāśātsaṃprāpya saṃbhrame tumule sati

ततः पिबत्सु तत्कालं देवेष्वमृतमीप्सितम्राहुर्विबुधरूपेण दानवः प्रापिबत्तदा

tataḥ pibatsu tatkālaṃ deveṣvamṛtamīpsitamrāhurvibudharūpeṇa dānavaḥ prāpibattadā

तस्य कण्ठमनुप्राप्ते दानवस्यामृते तदाआख्यातं चन्द्रसूर्याभ्यां सुराणां हितकाम्यया

tasya kaṇṭhamanuprāpte dānavasyāmṛte tadāākhyātaṃ candrasūryābhyāṃ surāṇāṃ hitakāmyayā

ततो भगवता तस्य शिरश्छिन्नमलंकृतम्चक्रायुधेन चक्रेण पिबतोऽमृतमोजसा

tato bhagavatā tasya śiraśchinnamalaṃkṛtamcakrāyudhena cakreṇa pibato'mṛtamojasā

तच्छैलशृङ्गप्रतिमं दानवस्य शिरो महत्चक्रेणोत्कृत्तमपतच्चालयद्वसुधातलम्

tacchailaśṛṅgapratimaṃ dānavasya śiro mahatcakreṇotkṛttamapataccālayadvasudhātalam

ततो वैरविनिर्बन्धः कृतो राहुमुखेन वैशाश्वतश्चन्द्रसूर्याभ्यां ग्रसत्यद्यापि चैव तौ

tato vairavinirbandhaḥ kṛto rāhumukhena vaiśāśvataścandrasūryābhyāṃ grasatyadyāpi caiva tau

विहाय भगवांश्चापि स्त्रीरूपमतुलं हरिःनानाप्रहरणैर्भीमैर्दानवान्समकम्पयत्

vihāya bhagavāṃścāpi strīrūpamatulaṃ hariḥnānāpraharaṇairbhīmairdānavānsamakampayat

ततः प्रवृत्तः संग्रामः समीपे लवणाम्भसःसुराणामसुराणां च सर्वघोरतरो महान्

tataḥ pravṛttaḥ saṃgrāmaḥ samīpe lavaṇāmbhasaḥsurāṇāmasurāṇāṃ ca sarvaghorataro mahān

प्रासाः सुविपुलास्तीक्ष्णा न्यपतन्त सहस्रशःतोमराश्च सुतीक्ष्णाग्राः शस्त्राणि विविधानि च

prāsāḥ suvipulāstīkṣṇā nyapatanta sahasraśaḥtomarāśca sutīkṣṇāgrāḥ śastrāṇi vividhāni ca

ततोऽसुराश्चक्रभिन्ना वमन्तो रुधिरं बहुअसिशक्तिगदारुग्णा निपेतुर्धरणीतले

tato'surāścakrabhinnā vamanto rudhiraṃ bahuasiśaktigadārugṇā nipeturdharaṇītale

छिन्नानि पट्टिशैश्चापि शिरांसि युधि दारुणेतप्तकाञ्चनजालानि निपेतुरनिशं तदा

chinnāni paṭṭiśaiścāpi śirāṃsi yudhi dāruṇetaptakāñcanajālāni nipeturaniśaṃ tadā

रुधिरेणावलिप्ताङ्गा निहताश्च महासुराःअद्रीणामिव कूटानि धातुरक्तानि शेरते

rudhireṇāvaliptāṅgā nihatāśca mahāsurāḥadrīṇāmiva kūṭāni dhāturaktāni śerate

हाहाकारः समभवत्तत्र तत्र सहस्रशःअन्योन्यं छिन्दतां शस्त्रैरादित्ये लोहितायति

hāhākāraḥ samabhavattatra tatra sahasraśaḥanyonyaṃ chindatāṃ śastrairāditye lohitāyati

परिघैश्चायसैः पीतैः संनिकर्षे च मुष्टिभिःनिघ्नतां समरेऽन्योन्यं शब्दो दिवमिवास्पृशत्

parighaiścāyasaiḥ pītaiḥ saṃnikarṣe ca muṣṭibhiḥnighnatāṃ samare'nyonyaṃ śabdo divamivāspṛśat

छिन्धि भिन्धि प्रधावध्वं पातयाभिसरेति चव्यश्रूयन्त महाघोराः शब्दास्तत्र समन्ततः

chindhi bhindhi pradhāvadhvaṃ pātayābhisareti cavyaśrūyanta mahāghorāḥ śabdāstatra samantataḥ

एवं सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयावहेनरनारायणौ देवौ समाजग्मतुराहवम्

evaṃ sutumule yuddhe vartamāne bhayāvahenaranārāyaṇau devau samājagmaturāhavam

तत्र दिव्यं धनुर्दृष्ट्वा नरस्य भगवानपिचिन्तयामास वै चक्रं विष्णुर्दानवसूदनम्

tatra divyaṃ dhanurdṛṣṭvā narasya bhagavānapicintayāmāsa vai cakraṃ viṣṇurdānavasūdanam

ततोऽम्बराच्चिन्तितमात्रमागतं; महाप्रभं चक्रममित्रतापनम्विभावसोस्तुल्यमकुण्ठमण्डलं; सुदर्शनं भीममजय्यमुत्तमम्

tato'mbarāccintitamātramāgataṃ; mahāprabhaṃ cakramamitratāpanamvibhāvasostulyamakuṇṭhamaṇḍalaṃ; sudarśanaṃ bhīmamajayyamuttamam

तदागतं ज्वलितहुताशनप्रभं; भयंकरं करिकरबाहुरच्युतःमुमोच वै चपलमुदग्रवेगव;न्महाप्रभं परनगरावदारणम्

tadāgataṃ jvalitahutāśanaprabhaṃ; bhayaṃkaraṃ karikarabāhuracyutaḥmumoca vai capalamudagravegava;nmahāprabhaṃ paranagarāvadāraṇam

तदन्तकज्वलनसमानवर्चसं; पुनः पुनर्न्यपतत वेगवत्तदाविदारयद्दितिदनुजान्सहस्रशः; करेरितं पुरुषवरेण संयुगे

tadantakajvalanasamānavarcasaṃ; punaḥ punarnyapatata vegavattadāvidārayadditidanujānsahasraśaḥ; kareritaṃ puruṣavareṇa saṃyuge

दहत्क्वचिज्ज्वलन इवावलेलिह;त्प्रसह्य तानसुरगणान्न्यकृन्ततप्रवेरितं वियति मुहुः क्षितौ तदा; पपौ रणे रुधिरमथो पिशाचवत्

dahatkvacijjvalana ivāvaleliha;tprasahya tānasuragaṇānnyakṛntatapraveritaṃ viyati muhuḥ kṣitau tadā; papau raṇe rudhiramatho piśācavat

अथासुरा गिरिभिरदीनचेतसो; मुहुर्मुहुः सुरगणमर्दयंस्तदामहाबला विगलितमेघवर्चसः; सहस्रशो गगनमभिप्रपद्य ह

athāsurā giribhiradīnacetaso; muhurmuhuḥ suragaṇamardayaṃstadāmahābalā vigalitameghavarcasaḥ; sahasraśo gaganamabhiprapadya ha

अथाम्बराद्भयजननाः प्रपेदिरे; सपादपा बहुविधमेघरूपिणःमहाद्रयः प्रविगलिताग्रसानवः; परस्परं द्रुतमभिहत्य सस्वनाः

athāmbarādbhayajananāḥ prapedire; sapādapā bahuvidhamegharūpiṇaḥmahādrayaḥ pravigalitāgrasānavaḥ; parasparaṃ drutamabhihatya sasvanāḥ

ततो मही प्रविचलिता सकानना; महाद्रिपाताभिहता समन्ततःपरस्परं भृशमभिगर्जतां मुहू; रणाजिरे भृशमभिसंप्रवर्तिते

tato mahī pravicalitā sakānanā; mahādripātābhihatā samantataḥparasparaṃ bhṛśamabhigarjatāṃ muhū; raṇājire bhṛśamabhisaṃpravartite

नरस्ततो वरकनकाग्रभूषणै;र्महेषुभिर्गगनपथं समावृणोत्विदारयन्गिरिशिखराणि पत्रिभि;र्महाभयेऽसुरगणविग्रहे तदा

narastato varakanakāgrabhūṣaṇai;rmaheṣubhirgaganapathaṃ samāvṛṇotvidārayangiriśikharāṇi patribhi;rmahābhaye'suragaṇavigrahe tadā

ततो महीं लवणजलं च सागरं; महासुराः प्रविविशुरर्दिताः सुरैःवियद्गतं ज्वलितहुताशनप्रभं; सुदर्शनं परिकुपितं निशाम्य च

tato mahīṃ lavaṇajalaṃ ca sāgaraṃ; mahāsurāḥ praviviśurarditāḥ suraiḥviyadgataṃ jvalitahutāśanaprabhaṃ; sudarśanaṃ parikupitaṃ niśāmya ca

ततः सुरैर्विजयमवाप्य मन्दरः; स्वमेव देशं गमितः सुपूजितःविनाद्य खं दिवमपि चैव सर्वश;स्ततो गताः सलिलधरा यथागतम्

tataḥ surairvijayamavāpya mandaraḥ; svameva deśaṃ gamitaḥ supūjitaḥvinādya khaṃ divamapi caiva sarvaśa;stato gatāḥ saliladharā yathāgatam

ततोऽमृतं सुनिहितमेव चक्रिरे; सुराः परां मुदमभिगम्य पुष्कलाम्ददौ च तं निधिममृतस्य रक्षितुं; किरीटिने बलभिदथामरैः सह

tato'mṛtaṃ sunihitameva cakrire; surāḥ parāṃ mudamabhigamya puṣkalāmdadau ca taṃ nidhimamṛtasya rakṣituṃ; kirīṭine balabhidathāmaraiḥ saha