Parva.Adhyaya 1.201

नारद उवाच · nārada uvāca

शृणु मे विस्तरेणेममितिहासं पुरातनम्भ्रातृभीः सहितः पार्थ यथावृत्तं युधिष्ठिर

śṛṇu me vistareṇemamitihāsaṃ purātanambhrātṛbhīḥ sahitaḥ pārtha yathāvṛttaṃ yudhiṣṭhira

महासुरस्यान्ववाये हिरण्यकशिपोः पुरानिकुम्भो नाम दैत्येन्द्रस्तेजस्वी बलवानभूत्

mahāsurasyānvavāye hiraṇyakaśipoḥ purānikumbho nāma daityendrastejasvī balavānabhūt

तस्य पुत्रौ महावीर्यौ जातौ भीमपराक्रमौसहान्योन्येन भुञ्जाते विनान्योन्यं न गच्छतः

tasya putrau mahāvīryau jātau bhīmaparākramausahānyonyena bhuñjāte vinānyonyaṃ na gacchataḥ

अन्योन्यस्य प्रियकरावन्योन्यस्य प्रियंवदौएकशीलसमाचारौ द्विधैवैकं यथा कृतौ

anyonyasya priyakarāvanyonyasya priyaṃvadauekaśīlasamācārau dvidhaivaikaṃ yathā kṛtau

तौ विवृद्धौ महावीर्यौ कार्येष्वप्येकनिश्चयौत्रैलोक्यविजयार्थाय समास्थायैकनिश्चयम्

tau vivṛddhau mahāvīryau kāryeṣvapyekaniścayautrailokyavijayārthāya samāsthāyaikaniścayam

कृत्वा दीक्षां गतौ विन्ध्यं तत्रोग्रं तेपतुस्तपःतौ तु दीर्घेण कालेन तपोयुक्तौ बभूवतुः

kṛtvā dīkṣāṃ gatau vindhyaṃ tatrograṃ tepatustapaḥtau tu dīrgheṇa kālena tapoyuktau babhūvatuḥ

क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ जटावल्कलधारिणौमलोपचितसर्वाङ्गौ वायुभक्षौ बभूवतुः

kṣutpipāsāpariśrāntau jaṭāvalkaladhāriṇaumalopacitasarvāṅgau vāyubhakṣau babhūvatuḥ

आत्ममांसानि जुह्वन्तौ पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितौऊर्ध्वबाहू चानिमिषौ दीर्घकालं धृतव्रतौ

ātmamāṃsāni juhvantau pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitauūrdhvabāhū cānimiṣau dīrghakālaṃ dhṛtavratau

तयोस्तपःप्रभावेण दीर्घकालं प्रतापितःधूमं प्रमुमुचे विन्ध्यस्तदद्भुतमिवाभवत्

tayostapaḥprabhāveṇa dīrghakālaṃ pratāpitaḥdhūmaṃ pramumuce vindhyastadadbhutamivābhavat

ततो देवाभवन्भीता उग्रं दृष्ट्वा तयोस्तपःतपोविघातार्थमथो देवा विघ्नानि चक्रिरे

tato devābhavanbhītā ugraṃ dṛṣṭvā tayostapaḥtapovighātārthamatho devā vighnāni cakrire

रत्नैः प्रलोभयामासुः स्त्रीभिश्चोभौ पुनः पुनःन च तौ चक्रतुर्भङ्गं व्रतस्य सुमहाव्रतौ

ratnaiḥ pralobhayāmāsuḥ strībhiścobhau punaḥ punaḥna ca tau cakraturbhaṅgaṃ vratasya sumahāvratau

अथ मायां पुनर्देवास्तयोश्चक्रुर्महात्मनोःभगिन्यो मातरो भार्यास्तयोः परिजनस्तथा

atha māyāṃ punardevāstayoścakrurmahātmanoḥbhaginyo mātaro bhāryāstayoḥ parijanastathā

परिपात्यमाना वित्रस्ताः शूलहस्तेन रक्षसास्रस्ताभरणकेशान्ता एकान्तभ्रष्टवाससः

paripātyamānā vitrastāḥ śūlahastena rakṣasāsrastābharaṇakeśāntā ekāntabhraṣṭavāsasaḥ

अभिधाव्य ततः सर्वास्तौ त्राहीति विचुक्रुशुःन च तौ चक्रतुर्भङ्गं व्रतस्य सुमहाव्रतौ

abhidhāvya tataḥ sarvāstau trāhīti vicukruśuḥna ca tau cakraturbhaṅgaṃ vratasya sumahāvratau

यदा क्षोभं नोपयाति नार्तिमन्यतरस्तयोःततः स्त्रियस्ता भूतं च सर्वमन्तरधीयत

yadā kṣobhaṃ nopayāti nārtimanyatarastayoḥtataḥ striyastā bhūtaṃ ca sarvamantaradhīyata

ततः पितामहः साक्षादभिगम्य महासुरौवरेण छन्दयामास सर्वलोकपितामहः

tataḥ pitāmahaḥ sākṣādabhigamya mahāsurauvareṇa chandayāmāsa sarvalokapitāmahaḥ

ततः सुन्दोपसुन्दौ तौ भ्रातरौ दृढविक्रमौदृष्ट्वा पितामहं देवं तस्थतुः प्राञ्जली तदा

tataḥ sundopasundau tau bhrātarau dṛḍhavikramaudṛṣṭvā pitāmahaṃ devaṃ tasthatuḥ prāñjalī tadā

ऊचतुश्च प्रभुं देवं ततस्तौ सहितौ तदाआवयोस्तपसानेन यदि प्रीतः पितामहः

ūcatuśca prabhuṃ devaṃ tatastau sahitau tadāāvayostapasānena yadi prītaḥ pitāmahaḥ

मायाविदावस्त्रविदौ बलिनौ कामरूपिणौउभावप्यमरौ स्यावः प्रसन्नो यदि नौ प्रभुः

māyāvidāvastravidau balinau kāmarūpiṇauubhāvapyamarau syāvaḥ prasanno yadi nau prabhuḥ

पितामह उवाच · pitāmaha uvāca

ऋतेऽमरत्वमन्यद्वां सर्वमुक्तं भविष्यतिअन्यद्वृणीतां मृत्योश्च विधानममरैः समम्

ṛte'maratvamanyadvāṃ sarvamuktaṃ bhaviṣyatianyadvṛṇītāṃ mṛtyośca vidhānamamaraiḥ samam

करिष्यावेदमिति यन्महदभ्युत्थितं तपःयुवयोर्हेतुनानेन नामरत्वं विधीयते

kariṣyāvedamiti yanmahadabhyutthitaṃ tapaḥyuvayorhetunānena nāmaratvaṃ vidhīyate

त्रैलोक्यविजयार्थाय भवद्भ्यामास्थितं तपःहेतुनानेन दैत्येन्द्रौ न वां कामं करोम्यहम्

trailokyavijayārthāya bhavadbhyāmāsthitaṃ tapaḥhetunānena daityendrau na vāṃ kāmaṃ karomyaham

सुन्दोपसुन्दावूचतुःत्रिषु लोकेषु यद्भूतं किंचित्स्थावरजङ्गमम्सर्वस्मान्नौ भयं न स्यादृतेऽन्योन्यं पितामह

sundopasundāvūcatuḥtriṣu lokeṣu yadbhūtaṃ kiṃcitsthāvarajaṅgamamsarvasmānnau bhayaṃ na syādṛte'nyonyaṃ pitāmaha

पितामह उवाच · pitāmaha uvāca

यत्प्रार्थितं यथोक्तं च काममेतद्ददानि वाम्मृत्योर्विधानमेतच्च यथावद्वां भविष्यति

yatprārthitaṃ yathoktaṃ ca kāmametaddadāni vāmmṛtyorvidhānametacca yathāvadvāṃ bhaviṣyati

नारद उवाच · nārada uvāca

ततः पितामहो दत्त्वा वरमेतत्तदा तयोःनिवर्त्य तपसस्तौ च ब्रह्मलोकं जगाम ह

tataḥ pitāmaho dattvā varametattadā tayoḥnivartya tapasastau ca brahmalokaṃ jagāma ha

लब्ध्वा वराणि सर्वाणि दैत्येन्द्रावपि तावुभौअवध्यौ सर्वलोकस्य स्वमेव भवनं गतौ

labdhvā varāṇi sarvāṇi daityendrāvapi tāvubhauavadhyau sarvalokasya svameva bhavanaṃ gatau

तौ तु लब्धवरौ दृष्ट्वा कृतकामौ महासुरौसर्वः सुहृज्जनस्ताभ्यां प्रमोदमुपजग्मिवान्

tau tu labdhavarau dṛṣṭvā kṛtakāmau mahāsurausarvaḥ suhṛjjanastābhyāṃ pramodamupajagmivān

ततस्तौ तु जटा हित्वा मौलिनौ संबभूवतुःमहार्हाभरणोपेतौ विरजोम्बरधारिणौ

tatastau tu jaṭā hitvā maulinau saṃbabhūvatuḥmahārhābharaṇopetau virajombaradhāriṇau

अकालकौमुदीं चैव चक्रतुः सार्वकामिकीम्दैत्येन्द्रौ परमप्रीतौ तयोश्चैव सुहृज्जनः

akālakaumudīṃ caiva cakratuḥ sārvakāmikīmdaityendrau paramaprītau tayoścaiva suhṛjjanaḥ

भक्ष्यतां भुज्यतां नित्यं रम्यतां गीयतामितिपीयतां दीयतां चेति वाच आसन्गृहे गृहे

bhakṣyatāṃ bhujyatāṃ nityaṃ ramyatāṃ gīyatāmitipīyatāṃ dīyatāṃ ceti vāca āsangṛhe gṛhe

तत्र तत्र महापानैरुत्कृष्टतलनादितैःहृष्टं प्रमुदितं सर्वं दैत्यानामभवत्पुरम्

tatra tatra mahāpānairutkṛṣṭatalanāditaiḥhṛṣṭaṃ pramuditaṃ sarvaṃ daityānāmabhavatpuram

तैस्तैर्विहारैर्बहुभिर्दैत्यानां कामरूपिणाम्समाः संक्रीडतां तेषामहरेकमिवाभवत्

taistairvihārairbahubhirdaityānāṃ kāmarūpiṇāmsamāḥ saṃkrīḍatāṃ teṣāmaharekamivābhavat