Parva.Adhyaya 1.223

जरितारिरुवाचपुरतः कृच्छ्रकालस्य धीमाञ्जागर्ति पूरुषःस कृच्छ्रकालं संप्राप्य व्यथां नैवैति कर्हिचित्

jaritāriruvācapurataḥ kṛcchrakālasya dhīmāñjāgarti pūruṣaḥsa kṛcchrakālaṃ saṃprāpya vyathāṃ naivaiti karhicit

यस्तु कृच्छ्रमसंप्राप्तं विचेता नावबुध्यतेस कृच्छ्रकाले व्यथितो न प्रजानाति किंचन

yastu kṛcchramasaṃprāptaṃ vicetā nāvabudhyatesa kṛcchrakāle vyathito na prajānāti kiṃcana

सारिसृक्व उवाच · sārisṛkva uvāca

धीरस्त्वमसि मेधावी प्राणकृच्छ्रमिदं च नःशूरः प्राज्ञो बहूनां हि भवत्येको न संशयः

dhīrastvamasi medhāvī prāṇakṛcchramidaṃ ca naḥśūraḥ prājño bahūnāṃ hi bhavatyeko na saṃśayaḥ

स्तम्बमित्र उवाच · stambamitra uvāca

ज्येष्ठस्त्राता भवति वै ज्येष्ठो मुञ्चति कृच्छ्रतःज्येष्ठश्चेन्न प्रजानाति कनीयान्किं करिष्यति

jyeṣṭhastrātā bhavati vai jyeṣṭho muñcati kṛcchrataḥjyeṣṭhaścenna prajānāti kanīyānkiṃ kariṣyati

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

हिरण्यरेतास्त्वरितो ज्वलन्नायाति नः क्षयम्सप्तजिह्वोऽनलः क्षामो लेलिहानोपसर्पति

hiraṇyaretāstvarito jvalannāyāti naḥ kṣayamsaptajihvo'nalaḥ kṣāmo lelihānopasarpati

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तो भ्रातृभिस्तु जरितारिर्विभावसुम्तुष्टाव प्राञ्जलिर्भूत्वा यथा तच्छृणु पार्थिव

evamukto bhrātṛbhistu jaritārirvibhāvasumtuṣṭāva prāñjalirbhūtvā yathā tacchṛṇu pārthiva

जरितारिरुवाचआत्मासि वायोः पवनः शरीरमुत वीरुधाम्योनिरापश्च ते शुक्र योनिस्त्वमसि चाम्भसः

jaritāriruvācaātmāsi vāyoḥ pavanaḥ śarīramuta vīrudhāmyonirāpaśca te śukra yonistvamasi cāmbhasaḥ

ऊर्ध्वं चाधश्च गच्छन्ति विसर्पन्ति च पार्श्वतःअर्चिषस्ते महावीर्य रश्मयः सवितुर्यथा

ūrdhvaṃ cādhaśca gacchanti visarpanti ca pārśvataḥarciṣaste mahāvīrya raśmayaḥ savituryathā

सारिसृक्व उवाच · sārisṛkva uvāca

माता प्रपन्ना पितरं न विद्मः; पक्षाश्च नो न प्रजाताब्जकेतोन नस्त्राता विद्यतेऽग्ने त्वदन्य;स्तस्माद्धि नः परिरक्षैकवीर

mātā prapannā pitaraṃ na vidmaḥ; pakṣāśca no na prajātābjaketona nastrātā vidyate'gne tvadanya;stasmāddhi naḥ parirakṣaikavīra

यदग्ने ते शिवं रूपं ये च ते सप्त हेतयःतेन नः परिरक्षाद्य ईडितः शरणैषिणः

yadagne te śivaṃ rūpaṃ ye ca te sapta hetayaḥtena naḥ parirakṣādya īḍitaḥ śaraṇaiṣiṇaḥ

त्वमेवैकस्तपसे जातवेदो; नान्यस्तप्ता विद्यते गोषु देवऋषीनस्मान्बालकान्पालयस्व; परेणास्मान्प्रैहि वै हव्यवाह

tvamevaikastapase jātavedo; nānyastaptā vidyate goṣu devaṛṣīnasmānbālakānpālayasva; pareṇāsmānpraihi vai havyavāha

स्तम्बमित्र उवाच · stambamitra uvāca

सर्वमग्ने त्वमेवैकस्त्वयि सर्वमिदं जगत्त्वं धारयसि भूतानि भुवनं त्वं बिभर्षि च

sarvamagne tvamevaikastvayi sarvamidaṃ jagattvaṃ dhārayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca

त्वमग्निर्हव्यवाहस्त्वं त्वमेव परमं हविःमनीषिणस्त्वां यजन्ते बहुधा चैकधैव च

tvamagnirhavyavāhastvaṃ tvameva paramaṃ haviḥmanīṣiṇastvāṃ yajante bahudhā caikadhaiva ca

सृष्ट्वा लोकांस्त्रीनिमान्हव्यवाह; प्राप्ते काले पचसि पुनः समिद्धःसर्वस्यास्य भुवनस्य प्रसूति;स्त्वमेवाग्ने भवसि पुनः प्रतिष्ठा

sṛṣṭvā lokāṃstrīnimānhavyavāha; prāpte kāle pacasi punaḥ samiddhaḥsarvasyāsya bhuvanasya prasūti;stvamevāgne bhavasi punaḥ pratiṣṭhā

त्वमन्नं प्राणिनां भुक्तमन्तर्भूतो जगत्पतेनित्यं प्रवृद्धः पचसि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्

tvamannaṃ prāṇināṃ bhuktamantarbhūto jagatpatenityaṃ pravṛddhaḥ pacasi tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

सूर्यो भूत्वा रश्मिभिर्जातवेदो; भूमेरम्भो भूमिजातान्रसांश्चविश्वानादाय पुनरुत्सर्गकाले; सृष्ट्वा वृष्ट्या भावयसीह शुक्र

sūryo bhūtvā raśmibhirjātavedo; bhūmerambho bhūmijātānrasāṃścaviśvānādāya punarutsargakāle; sṛṣṭvā vṛṣṭyā bhāvayasīha śukra

त्वत्त एताः पुनः शुक्र वीरुधो हरितच्छदाःजायन्ते पुष्करिण्यश्च समुद्रश्च महोदधिः

tvatta etāḥ punaḥ śukra vīrudho haritacchadāḥjāyante puṣkariṇyaśca samudraśca mahodadhiḥ

इदं वै सद्म तिग्मांशो वरुणस्य परायणम्शिवस्त्राता भवास्माकं मास्मानद्य विनाशय

idaṃ vai sadma tigmāṃśo varuṇasya parāyaṇamśivastrātā bhavāsmākaṃ māsmānadya vināśaya

पिङ्गाक्ष लोहितग्रीव कृष्णवर्त्मन्हुताशनपरेण प्रैहि मुञ्चास्मान्सागरस्य गृहानिव

piṅgākṣa lohitagrīva kṛṣṇavartmanhutāśanapareṇa praihi muñcāsmānsāgarasya gṛhāniva

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तो जातवेदा द्रोणेनाक्लिष्टकर्मणाद्रोणमाह प्रतीतात्मा मन्दपालप्रतिज्ञया

evamukto jātavedā droṇenākliṣṭakarmaṇādroṇamāha pratītātmā mandapālapratijñayā

ऋषिर्द्रोणस्त्वमसि वै ब्रह्मैतद्व्याहृतं त्वयाईप्सितं ते करिष्यामि न च ते विद्यते भयम्

ṛṣirdroṇastvamasi vai brahmaitadvyāhṛtaṃ tvayāīpsitaṃ te kariṣyāmi na ca te vidyate bhayam

मन्दपालेन यूयं हि मम पूर्वं निवेदिताःवर्जयेः पुत्रकान्मह्यं दहन्दावमिति स्म ह

mandapālena yūyaṃ hi mama pūrvaṃ niveditāḥvarjayeḥ putrakānmahyaṃ dahandāvamiti sma ha

यच्च तद्वचनं तस्य त्वया यच्चेह भाषितम्उभयं मे गरीयस्तद्ब्रूहि किं करवाणि तेभृशं प्रीतोऽस्मि भद्रं ते ब्रह्मन्स्तोत्रेण ते विभो

yacca tadvacanaṃ tasya tvayā yacceha bhāṣitamubhayaṃ me garīyastadbrūhi kiṃ karavāṇi tebhṛśaṃ prīto'smi bhadraṃ te brahmanstotreṇa te vibho

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

इमे मार्जारकाः शुक्र नित्यमुद्वेजयन्ति नःएतान्कुरुष्व दंष्ट्रासु हव्यवाह सबान्धवान्

ime mārjārakāḥ śukra nityamudvejayanti naḥetānkuruṣva daṃṣṭrāsu havyavāha sabāndhavān

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तथा तत्कृतवान्वह्निरभ्यनुज्ञाय शार्ङ्गकान्ददाह खाण्डवं चैव समिद्धो जनमेजय

tathā tatkṛtavānvahnirabhyanujñāya śārṅgakāndadāha khāṇḍavaṃ caiva samiddho janamejaya