Parva.Adhyaya 1.33

सूत उवाच · sūta uvāca

मातुः सकाशात्तं शापं श्रुत्वा पन्नगसत्तमःवासुकिश्चिन्तयामास शापोऽयं न भवेत्कथम्

mātuḥ sakāśāttaṃ śāpaṃ śrutvā pannagasattamaḥvāsukiścintayāmāsa śāpo'yaṃ na bhavetkatham

ततः स मन्त्रयामास भ्रातृभिः सह सर्वशःऐरावतप्रभृतिभिर्ये स्म धर्मपरायणाः

tataḥ sa mantrayāmāsa bhrātṛbhiḥ saha sarvaśaḥairāvataprabhṛtibhirye sma dharmaparāyaṇāḥ

वासुकिरुवाचअयं शापो यथोद्दिष्टो विदितं वस्तथानघाःतस्य शापस्य मोक्षार्थं मन्त्रयित्वा यतामहे

vāsukiruvācaayaṃ śāpo yathoddiṣṭo viditaṃ vastathānaghāḥtasya śāpasya mokṣārthaṃ mantrayitvā yatāmahe

सर्वेषामेव शापानां प्रतिघातो हि विद्यतेन तु मात्राभिशप्तानां मोक्षो विद्येत पन्नगाः

sarveṣāmeva śāpānāṃ pratighāto hi vidyatena tu mātrābhiśaptānāṃ mokṣo vidyeta pannagāḥ

अव्ययस्याप्रमेयस्य सत्यस्य च तथाग्रतःशप्ता इत्येव मे श्रुत्वा जायते हृदि वेपथुः

avyayasyāprameyasya satyasya ca tathāgrataḥśaptā ityeva me śrutvā jāyate hṛdi vepathuḥ

नूनं सर्वविनाशोऽयमस्माकं समुदाहृतःन ह्येनां सोऽव्ययो देवः शपन्तीं प्रत्यषेधयत्

nūnaṃ sarvavināśo'yamasmākaṃ samudāhṛtaḥna hyenāṃ so'vyayo devaḥ śapantīṃ pratyaṣedhayat

तस्मात्संमन्त्रयामोऽत्र भुजगानामनामयम्यथा भवेत सर्वेषां मा नः कालोऽत्यगादयम्

tasmātsaṃmantrayāmo'tra bhujagānāmanāmayamyathā bhaveta sarveṣāṃ mā naḥ kālo'tyagādayam

अपि मन्त्रयमाणा हि हेतुं पश्याम मोक्षणेयथा नष्टं पुरा देवा गूढमग्निं गुहागतम्

api mantrayamāṇā hi hetuṃ paśyāma mokṣaṇeyathā naṣṭaṃ purā devā gūḍhamagniṃ guhāgatam

यथा स यज्ञो न भवेद्यथा वापि पराभवेत्जनमेजयस्य सर्पाणां विनाशकरणाय हि

yathā sa yajño na bhavedyathā vāpi parābhavetjanamejayasya sarpāṇāṃ vināśakaraṇāya hi

सूत उवाच · sūta uvāca

तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे काद्रवेयाः समागताःसमयं चक्रिरे तत्र मन्त्रबुद्धिविशारदाः

tathetyuktvā tu te sarve kādraveyāḥ samāgatāḥsamayaṃ cakrire tatra mantrabuddhiviśāradāḥ

एके तत्राब्रुवन्नागा वयं भूत्वा द्विजर्षभाःजनमेजयं तं भिक्षामो यज्ञस्ते न भवेदिति

eke tatrābruvannāgā vayaṃ bhūtvā dvijarṣabhāḥjanamejayaṃ taṃ bhikṣāmo yajñaste na bhavediti

अपरे त्वब्रुवन्नागास्तत्र पण्डितमानिनःमन्त्रिणोऽस्य वयं सर्वे भविष्यामः सुसंमताः

apare tvabruvannāgāstatra paṇḍitamāninaḥmantriṇo'sya vayaṃ sarve bhaviṣyāmaḥ susaṃmatāḥ

स नः प्रक्ष्यति सर्वेषु कार्येष्वर्थविनिश्चयम्तत्र बुद्धिं प्रवक्ष्यामो यथा यज्ञो निवर्तते

sa naḥ prakṣyati sarveṣu kāryeṣvarthaviniścayamtatra buddhiṃ pravakṣyāmo yathā yajño nivartate

स नो बहुमतान्राजा बुद्ध्वा बुद्धिमतां वरःयज्ञार्थं प्रक्ष्यति व्यक्तं नेति वक्ष्यामहे वयम्

sa no bahumatānrājā buddhvā buddhimatāṃ varaḥyajñārthaṃ prakṣyati vyaktaṃ neti vakṣyāmahe vayam

दर्शयन्तो बहून्दोषान्प्रेत्य चेह च दारुणान्हेतुभिः कारणैश्चैव यथा यज्ञो भवेन्न सः

darśayanto bahūndoṣānpretya ceha ca dāruṇānhetubhiḥ kāraṇaiścaiva yathā yajño bhavenna saḥ

अथ वा य उपाध्यायः क्रतौ तस्मिन्भविष्यतिसर्पसत्रविधानज्ञो राजकार्यहिते रतः

atha vā ya upādhyāyaḥ kratau tasminbhaviṣyatisarpasatravidhānajño rājakāryahite rataḥ

तं गत्वा दशतां कश्चिद्भुजगः स मरिष्यतितस्मिन्हते यज्ञकरे क्रतुः स न भविष्यति

taṃ gatvā daśatāṃ kaścidbhujagaḥ sa mariṣyatitasminhate yajñakare kratuḥ sa na bhaviṣyati

ये चान्ये सर्पसत्रज्ञा भविष्यन्त्यस्य ऋत्विजःतांश्च सर्वान्दशिष्यामः कृतमेवं भविष्यति

ye cānye sarpasatrajñā bhaviṣyantyasya ṛtvijaḥtāṃśca sarvāndaśiṣyāmaḥ kṛtamevaṃ bhaviṣyati

तत्रापरेऽमन्त्रयन्त धर्मात्मानो भुजंगमाःअबुद्धिरेषा युष्माकं ब्रह्महत्या न शोभना

tatrāpare'mantrayanta dharmātmāno bhujaṃgamāḥabuddhireṣā yuṣmākaṃ brahmahatyā na śobhanā

सम्यक्सद्धर्ममूला हि व्यसने शान्तिरुत्तमाअधर्मोत्तरता नाम कृत्स्नं व्यापादयेज्जगत्

samyaksaddharmamūlā hi vyasane śāntiruttamāadharmottaratā nāma kṛtsnaṃ vyāpādayejjagat

अपरे त्वब्रुवन्नागाः समिद्धं जातवेदसम्वर्षैर्निर्वापयिष्यामो मेघा भूत्वा सविद्युतः

apare tvabruvannāgāḥ samiddhaṃ jātavedasamvarṣairnirvāpayiṣyāmo meghā bhūtvā savidyutaḥ

स्रुग्भाण्डं निशि गत्वा वा अपरे भुजगोत्तमाःप्रमत्तानां हरन्त्वाशु विघ्न एवं भविष्यति

srugbhāṇḍaṃ niśi gatvā vā apare bhujagottamāḥpramattānāṃ harantvāśu vighna evaṃ bhaviṣyati

यज्ञे वा भुजगास्तस्मिञ्शतशोऽथ सहस्रशःजनं दशन्तु वै सर्वमेवं त्रासो भविष्यति

yajñe vā bhujagāstasmiñśataśo'tha sahasraśaḥjanaṃ daśantu vai sarvamevaṃ trāso bhaviṣyati

अथ वा संस्कृतं भोज्यं दूषयन्तु भुजंगमाःस्वेन मूत्रपुरीषेण सर्वभोज्यविनाशिना

atha vā saṃskṛtaṃ bhojyaṃ dūṣayantu bhujaṃgamāḥsvena mūtrapurīṣeṇa sarvabhojyavināśinā

अपरे त्वब्रुवंस्तत्र ऋत्विजोऽस्य भवामहेयज्ञविघ्नं करिष्यामो दीयतां दक्षिणा इतिवश्यतां च गतोऽसौ नः करिष्यति यथेप्षितम्

apare tvabruvaṃstatra ṛtvijo'sya bhavāmaheyajñavighnaṃ kariṣyāmo dīyatāṃ dakṣiṇā itivaśyatāṃ ca gato'sau naḥ kariṣyati yathepṣitam

अपरे त्वब्रुवंस्तत्र जले प्रक्रीडितं नृपम्गृहमानीय बध्नीमः क्रतुरेवं भवेन्न सः

apare tvabruvaṃstatra jale prakrīḍitaṃ nṛpamgṛhamānīya badhnīmaḥ kraturevaṃ bhavenna saḥ

अपरे त्वब्रुवंस्तत्र नागाः सुकृतकारिणःदशामैनं प्रगृह्याशु कृतमेवं भविष्यतिछिन्नं मूलमनर्थानां मृते तस्मिन्भविष्यति

apare tvabruvaṃstatra nāgāḥ sukṛtakāriṇaḥdaśāmainaṃ pragṛhyāśu kṛtamevaṃ bhaviṣyatichinnaṃ mūlamanarthānāṃ mṛte tasminbhaviṣyati

एषा वै नैष्ठिकी बुद्धिः सर्वेषामेव संमतायथा वा मन्यसे राजंस्तत्क्षिप्रं संविधीयताम्

eṣā vai naiṣṭhikī buddhiḥ sarveṣāmeva saṃmatāyathā vā manyase rājaṃstatkṣipraṃ saṃvidhīyatām

इत्युक्त्वा समुदैक्षन्त वासुकिं पन्नगेश्वरम्वासुकिश्चापि संचिन्त्य तानुवाच भुजंगमान्

ityuktvā samudaikṣanta vāsukiṃ pannageśvaramvāsukiścāpi saṃcintya tānuvāca bhujaṃgamān

नैषा वो नैष्ठिकी बुद्धिर्मता कर्तुं भुजंगमाःसर्वेषामेव मे बुद्धिः पन्नगानां न रोचते

naiṣā vo naiṣṭhikī buddhirmatā kartuṃ bhujaṃgamāḥsarveṣāmeva me buddhiḥ pannagānāṃ na rocate

किं त्वत्र संविधातव्यं भवतां यद्भवेद्धितम्अनेनाहं भृशं तप्ये गुणदोषौ मदाश्रयौ

kiṃ tvatra saṃvidhātavyaṃ bhavatāṃ yadbhaveddhitamanenāhaṃ bhṛśaṃ tapye guṇadoṣau madāśrayau