Parva.Adhyaya 1.32

शौनक उवाच · śaunaka uvāca

जाता वै भुजगास्तात वीर्यवन्तो दुरासदाःशापं तं त्वथ विज्ञाय कृतवन्तो नु किं परम्

jātā vai bhujagāstāta vīryavanto durāsadāḥśāpaṃ taṃ tvatha vijñāya kṛtavanto nu kiṃ param

सूत उवाच · sūta uvāca

तेषां तु भगवाञ्शेषस्त्यक्त्वा कद्रूं महायशाःतपो विपुलमातस्थे वायुभक्षो यतव्रतः

teṣāṃ tu bhagavāñśeṣastyaktvā kadrūṃ mahāyaśāḥtapo vipulamātasthe vāyubhakṣo yatavrataḥ

गन्धमादनमासाद्य बदर्यां च तपोरतःगोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस्तटे

gandhamādanamāsādya badaryāṃ ca taporataḥgokarṇe puṣkarāraṇye tathā himavatastaṭe

तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु चएकान्तशीली नियतः सततं विजितेन्द्रियः

teṣu teṣu ca puṇyeṣu tīrtheṣvāyataneṣu caekāntaśīlī niyataḥ satataṃ vijitendriyaḥ

तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहःपरिशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं प्रभुम्

tapyamānaṃ tapo ghoraṃ taṃ dadarśa pitāmahaḥpariśuṣkamāṃsatvaksnāyuṃ jaṭācīradharaṃ prabhum

तमब्रवीत्सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहःकिमिदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु

tamabravītsatyadhṛtiṃ tapyamānaṃ pitāmahaḥkimidaṃ kuruṣe śeṣa prajānāṃ svasti vai kuru

त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेऽनघब्रूहि कामं च मे शेष यत्ते हृदि चिरं स्थितम्

tvaṃ hi tīvreṇa tapasā prajāstāpayase'naghabrūhi kāmaṃ ca me śeṣa yatte hṛdi ciraṃ sthitam

शेष उवाच · śeṣa uvāca

सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसःसह तैर्नोत्सहे वस्तुं तद्भवाननुमन्यताम्

sodaryā mama sarve hi bhrātaro mandacetasaḥsaha tairnotsahe vastuṃ tadbhavānanumanyatām

अभ्यसूयन्ति सततं परस्परममित्रवत्ततोऽहं तप आतिष्ठे नैतान्पश्येयमित्युत

abhyasūyanti satataṃ parasparamamitravattato'haṃ tapa ātiṣṭhe naitānpaśyeyamityuta

न मर्षयन्ति सततं विनतां ससुतां च तेअस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयः पितामह

na marṣayanti satataṃ vinatāṃ sasutāṃ ca teasmākaṃ cāparo bhrātā vainateyaḥ pitāmaha

तं च द्विषन्ति तेऽत्यर्थं स चापि सुमहाबलःवरप्रदानात्स पितुः कश्यपस्य महात्मनः

taṃ ca dviṣanti te'tyarthaṃ sa cāpi sumahābalaḥvarapradānātsa pituḥ kaśyapasya mahātmanaḥ

सोऽहं तपः समास्थाय मोक्ष्यामीदं कलेवरम्कथं मे प्रेत्यभावेऽपि न तैः स्यात्सह संगमः

so'haṃ tapaḥ samāsthāya mokṣyāmīdaṃ kalevaramkathaṃ me pretyabhāve'pi na taiḥ syātsaha saṃgamaḥ

ब्रह्मोवाचजानामि शेष सर्वेषां भ्रातॄणां ते विचेष्टितम्मातुश्चाप्यपराधाद्वै भ्रातॄणां ते महद्भयम्

brahmovācajānāmi śeṣa sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ te viceṣṭitammātuścāpyaparādhādvai bhrātṝṇāṃ te mahadbhayam

कृतोऽत्र परिहारश्च पूर्वमेव भुजंगमभ्रातॄणां तव सर्वेषां न शोकं कर्तुमर्हसि

kṛto'tra parihāraśca pūrvameva bhujaṃgamabhrātṝṇāṃ tava sarveṣāṃ na śokaṃ kartumarhasi

वृणीष्व च वरं मत्तः शेष यत्तेऽभिकाङ्क्षितम्दित्सामि हि वरं तेऽद्य प्रीतिर्मे परमा त्वयि

vṛṇīṣva ca varaṃ mattaḥ śeṣa yatte'bhikāṅkṣitamditsāmi hi varaṃ te'dya prītirme paramā tvayi

दिष्ट्या च बुद्धिर्धर्मे ते निविष्टा पन्नगोत्तमअतो भूयश्च ते बुद्धिर्धर्मे भवतु सुस्थिरा

diṣṭyā ca buddhirdharme te niviṣṭā pannagottamaato bhūyaśca te buddhirdharme bhavatu susthirā

शेष उवाच · śeṣa uvāca

एष एव वरो मेऽद्य काङ्क्षितः प्रपितामहधर्मे मे रमतां बुद्धिः शमे तपसि चेश्वर

eṣa eva varo me'dya kāṅkṣitaḥ prapitāmahadharme me ramatāṃ buddhiḥ śame tapasi ceśvara

ब्रह्मोवाचप्रीतोऽस्म्यनेन ते शेष दमेन प्रशमेन चत्वया त्विदं वचः कार्यं मन्नियोगात्प्रजाहितम्

brahmovācaprīto'smyanena te śeṣa damena praśamena catvayā tvidaṃ vacaḥ kāryaṃ manniyogātprajāhitam

इमां महीं शैलवनोपपन्नां; ससागरां साकरपत्तनां चत्वं शेष सम्यक्चलितां यथाव;त्संगृह्य तिष्ठस्व यथाचला स्यात्

imāṃ mahīṃ śailavanopapannāṃ; sasāgarāṃ sākarapattanāṃ catvaṃ śeṣa samyakcalitāṃ yathāva;tsaṃgṛhya tiṣṭhasva yathācalā syāt

शेष उवाच · śeṣa uvāca

यथाह देवो वरदः प्रजापति;र्महीपतिर्भूतपतिर्जगत्पतिःतथा महीं धारयितास्मि निश्चलां; प्रयच्छ तां मे शिरसि प्रजापते

yathāha devo varadaḥ prajāpati;rmahīpatirbhūtapatirjagatpatiḥtathā mahīṃ dhārayitāsmi niścalāṃ; prayaccha tāṃ me śirasi prajāpate

ब्रह्मोवाचअधो महीं गच्छ भुजंगमोत्तम; स्वयं तवैषा विवरं प्रदास्यतिइमां धरां धारयता त्वया हि मे; महत्प्रियं शेष कृतं भविष्यति

brahmovācaadho mahīṃ gaccha bhujaṃgamottama; svayaṃ tavaiṣā vivaraṃ pradāsyatiimāṃ dharāṃ dhārayatā tvayā hi me; mahatpriyaṃ śeṣa kṛtaṃ bhaviṣyati

सूत उवाच · sūta uvāca

तथेति कृत्वा विवरं प्रविश्य स; प्रभुर्भुवो भुजगवराग्रजः स्थितःबिभर्ति देवीं शिरसा महीमिमां; समुद्रनेमिं परिगृह्य सर्वतः

tatheti kṛtvā vivaraṃ praviśya sa; prabhurbhuvo bhujagavarāgrajaḥ sthitaḥbibharti devīṃ śirasā mahīmimāṃ; samudranemiṃ parigṛhya sarvataḥ

ब्रह्मोवाचशेषोऽसि नागोत्तम धर्मदेवो; महीमिमां धारयसे यदेकःअनन्तभोगः परिगृह्य सर्वां; यथाहमेवं बलभिद्यथा वा

brahmovācaśeṣo'si nāgottama dharmadevo; mahīmimāṃ dhārayase yadekaḥanantabhogaḥ parigṛhya sarvāṃ; yathāhamevaṃ balabhidyathā vā

सूत उवाच · sūta uvāca

अधो भूमेर्वसत्येवं नागोऽनन्तः प्रतापवान्धारयन्वसुधामेकः शासनाद्ब्रह्मणो विभुः

adho bhūmervasatyevaṃ nāgo'nantaḥ pratāpavāndhārayanvasudhāmekaḥ śāsanādbrahmaṇo vibhuḥ

सुपर्णं च सखायं वै भगवानमरोत्तमःप्रादादनन्ताय तदा वैनतेयं पितामहः

suparṇaṃ ca sakhāyaṃ vai bhagavānamarottamaḥprādādanantāya tadā vainateyaṃ pitāmahaḥ