Mahabharata · 26 verses
Read this chapter as a bookशौनक उवाच · śaunaka uvāca
पुराणमखिलं तात पिता तेऽधीतवान्पुराकच्चित्त्वमपि तत्सर्वमधीषे लोमहर्षणे
purāṇamakhilaṃ tāta pitā te'dhītavānpurākaccittvamapi tatsarvamadhīṣe lomaharṣaṇe
पुराणे हि कथा दिव्या आदिवंशाश्च धीमताम्कथ्यन्ते ताः पुरास्माभिः श्रुताः पूर्वं पितुस्तव
purāṇe hi kathā divyā ādivaṃśāśca dhīmatāmkathyante tāḥ purāsmābhiḥ śrutāḥ pūrvaṃ pitustava
तत्र वंशमहं पूर्वं श्रोतुमिच्छामि भार्गवम्कथयस्व कथामेतां कल्याः स्म श्रवणे तव
tatra vaṃśamahaṃ pūrvaṃ śrotumicchāmi bhārgavamkathayasva kathāmetāṃ kalyāḥ sma śravaṇe tava
सूत उवाच · sūta uvāca
यदधीतं पुरा सम्यग्द्विजश्रेष्ठ महात्मभिःवैशंपायनविप्राद्यैस्तैश्चापि कथितं पुरा
yadadhītaṃ purā samyagdvijaśreṣṭha mahātmabhiḥvaiśaṃpāyanaviprādyaistaiścāpi kathitaṃ purā
यदधीतं च पित्रा मे सम्यक्चैव ततो मयातत्तावच्छृणु यो देवैः सेन्द्रैः साग्निमरुद्गणैःपूजितः प्रवरो वंशो भृगूणां भृगुनन्दन
yadadhītaṃ ca pitrā me samyakcaiva tato mayātattāvacchṛṇu yo devaiḥ sendraiḥ sāgnimarudgaṇaiḥpūjitaḥ pravaro vaṃśo bhṛgūṇāṃ bhṛgunandana
इमं वंशमहं ब्रह्मन्भार्गवं ते महामुनेनिगदामि कथायुक्तं पुराणाश्रयसंयुतम्
imaṃ vaṃśamahaṃ brahmanbhārgavaṃ te mahāmunenigadāmi kathāyuktaṃ purāṇāśrayasaṃyutam
भृगोः सुदयितः पुत्रश्च्यवनो नाम भार्गवःच्यवनस्यापि दायादः प्रमतिर्नाम धार्मिकःप्रमतेरप्यभूत्पुत्रो घृताच्यां रुरुरित्युत
bhṛgoḥ sudayitaḥ putraścyavano nāma bhārgavaḥcyavanasyāpi dāyādaḥ pramatirnāma dhārmikaḥpramaterapyabhūtputro ghṛtācyāṃ rururityuta
रुरोरपि सुतो जज्ञे शुनको वेदपारगःप्रमद्वरायां धर्मात्मा तव पूर्वपितामहात्
rurorapi suto jajñe śunako vedapāragaḥpramadvarāyāṃ dharmātmā tava pūrvapitāmahāt
तपस्वी च यशस्वी च श्रुतवान्ब्रह्मवित्तमःधर्मिष्ठः सत्यवादी च नियतो नियतेन्द्रियः
tapasvī ca yaśasvī ca śrutavānbrahmavittamaḥdharmiṣṭhaḥ satyavādī ca niyato niyatendriyaḥ
शौनक उवाच · śaunaka uvāca
सूतपुत्र यथा तस्य भार्गवस्य महात्मनःच्यवनत्वं परिख्यातं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
sūtaputra yathā tasya bhārgavasya mahātmanaḥcyavanatvaṃ parikhyātaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ
सूत उवाच · sūta uvāca
भृगोः सुदयिता भार्या पुलोमेत्यभिविश्रुतातस्यां गर्भः समभवद्भृगोर्वीर्यसमुद्भवः
bhṛgoḥ sudayitā bhāryā pulometyabhiviśrutātasyāṃ garbhaḥ samabhavadbhṛgorvīryasamudbhavaḥ
तस्मिन्गर्भे संभृतेऽथ पुलोमायां भृगूद्वहसमये समशीलिन्यां धर्मपत्न्यां यशस्विनः
tasmingarbhe saṃbhṛte'tha pulomāyāṃ bhṛgūdvahasamaye samaśīlinyāṃ dharmapatnyāṃ yaśasvinaḥ
अभिषेकाय निष्क्रान्ते भृगौ धर्मभृतां वरेआश्रमं तस्य रक्षोऽथ पुलोमाभ्याजगाम ह
abhiṣekāya niṣkrānte bhṛgau dharmabhṛtāṃ vareāśramaṃ tasya rakṣo'tha pulomābhyājagāma ha
तं प्रविश्याश्रमं दृष्ट्वा भृगोर्भार्यामनिन्दिताम्हृच्छयेन समाविष्टो विचेताः समपद्यत
taṃ praviśyāśramaṃ dṛṣṭvā bhṛgorbhāryāmaninditāmhṛcchayena samāviṣṭo vicetāḥ samapadyata
अभ्यागतं तु तद्रक्षः पुलोमा चारुदर्शनान्यमन्त्रयत वन्येन फलमूलादिना तदा
abhyāgataṃ tu tadrakṣaḥ pulomā cārudarśanānyamantrayata vanyena phalamūlādinā tadā
तां तु रक्षस्ततो ब्रह्मन्हृच्छयेनाभिपीडितम्दृष्ट्वा हृष्टमभूत्तत्र जिहीर्षुस्तामनिन्दिताम्
tāṃ tu rakṣastato brahmanhṛcchayenābhipīḍitamdṛṣṭvā hṛṣṭamabhūttatra jihīrṣustāmaninditām
अथाग्निशरणेऽपश्यज्ज्वलितं जातवेदसम्तमपृच्छत्ततो रक्षः पावकं ज्वलितं तदा
athāgniśaraṇe'paśyajjvalitaṃ jātavedasamtamapṛcchattato rakṣaḥ pāvakaṃ jvalitaṃ tadā
शंस मे कस्य भार्येयमग्ने पृष्ट ऋतेन वैसत्यस्त्वमसि सत्यं मे वद पावक पृच्छते
śaṃsa me kasya bhāryeyamagne pṛṣṭa ṛtena vaisatyastvamasi satyaṃ me vada pāvaka pṛcchate
मया हीयं पूर्ववृता भार्यार्थे वरवर्णिनीपश्चात्त्विमां पिता प्रादाद्भृगवेऽनृतकारिणे
mayā hīyaṃ pūrvavṛtā bhāryārthe varavarṇinīpaścāttvimāṃ pitā prādādbhṛgave'nṛtakāriṇe
सेयं यदि वरारोहा भृगोर्भार्या रहोगतातथा सत्यं समाख्याहि जिहीर्षाम्याश्रमादिमाम्
seyaṃ yadi varārohā bhṛgorbhāryā rahogatātathā satyaṃ samākhyāhi jihīrṣāmyāśramādimām
मन्युर्हि हृदयं मेऽद्य प्रदहन्निव तिष्ठतिमत्पूर्वभार्यां यदिमां भृगुः प्राप सुमध्यमाम्
manyurhi hṛdayaṃ me'dya pradahanniva tiṣṭhatimatpūrvabhāryāṃ yadimāṃ bhṛguḥ prāpa sumadhyamām
तद्रक्ष एवमामन्त्र्य ज्वलितं जातवेदसम्शङ्कमानो भृगोर्भार्यां पुनः पुनरपृच्छत
tadrakṣa evamāmantrya jvalitaṃ jātavedasamśaṅkamāno bhṛgorbhāryāṃ punaḥ punarapṛcchata
त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यदासाक्षिवत्पुण्यपापेषु सत्यं ब्रूहि कवे वचः
tvamagne sarvabhūtānāmantaścarasi nityadāsākṣivatpuṇyapāpeṣu satyaṃ brūhi kave vacaḥ
मत्पूर्वभार्यापहृता भृगुणानृतकारिणासेयं यदि तथा मे त्वं सत्यमाख्यातुमर्हसि
matpūrvabhāryāpahṛtā bhṛguṇānṛtakāriṇāseyaṃ yadi tathā me tvaṃ satyamākhyātumarhasi
श्रुत्वा त्वत्तो भृगोर्भार्यां हरिष्याम्यहमाश्रमात्जातवेदः पश्यतस्ते वद सत्यां गिरं मम
śrutvā tvatto bhṛgorbhāryāṃ hariṣyāmyahamāśramātjātavedaḥ paśyataste vada satyāṃ giraṃ mama
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सप्तार्चिर्दुःखितो भृशम्भीतोऽनृताच्च शापाच्च भृगोरित्यब्रवीच्छनैः
tasya tadvacanaṃ śrutvā saptārcirduḥkhito bhṛśambhīto'nṛtācca śāpācca bhṛgorityabravīcchanaiḥ