Parva.Adhyaya 12.268

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

भ्रातरः पितरः पुत्रा ज्ञातयः सुहृदस्तथाअर्थहेतोर्हताः क्रूरैरस्माभिः पापबुद्धिभिः

bhrātaraḥ pitaraḥ putrā jñātayaḥ suhṛdastathāarthahetorhatāḥ krūrairasmābhiḥ pāpabuddhibhiḥ

येयमर्थोद्भवा तृष्णा कथमेतां पितामहनिवर्तयेम पापं हि तृष्णया कारिता वयम्

yeyamarthodbhavā tṛṣṇā kathametāṃ pitāmahanivartayema pāpaṃ hi tṛṣṇayā kāritā vayam

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्गीतं विदेहराजेन माण्डव्यायानुपृच्छते

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamgītaṃ videharājena māṇḍavyāyānupṛcchate

सुसुखं बत जीवामि यस्य मे नास्ति किंचनमिथिलायां प्रदीप्तायां न मे दह्यति किंचन

susukhaṃ bata jīvāmi yasya me nāsti kiṃcanamithilāyāṃ pradīptāyāṃ na me dahyati kiṃcana

अर्थाः खलु समृद्धा हि बाढं दुःखं विजानताम्असमृद्धास्त्वपि सदा मोहयन्त्यविचक्षणान्

arthāḥ khalu samṛddhā hi bāḍhaṃ duḥkhaṃ vijānatāmasamṛddhāstvapi sadā mohayantyavicakṣaṇān

यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम्तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम्

yacca kāmasukhaṃ loke yacca divyaṃ mahatsukhamtṛṣṇākṣayasukhasyaite nārhataḥ ṣoḍaśīṃ kalām

यथैव शृङ्गं गोः काले वर्धमानस्य वर्धतेतथैव तृष्णा वित्तेन वर्धमानेन वर्धते

yathaiva śṛṅgaṃ goḥ kāle vardhamānasya vardhatetathaiva tṛṣṇā vittena vardhamānena vardhate

किंचिदेव ममत्वेन यदा भवति कल्पितम्तदेव परितापाय नाशे संपद्यते पुनः

kiṃcideva mamatvena yadā bhavati kalpitamtadeva paritāpāya nāśe saṃpadyate punaḥ

न कामाननुरुध्येत दुःखं कामेषु वै रतिःप्राप्यार्थमुपयुञ्जीत धर्मे कामं विवर्जयेत्

na kāmānanurudhyeta duḥkhaṃ kāmeṣu vai ratiḥprāpyārthamupayuñjīta dharme kāmaṃ vivarjayet

विद्वान्सर्वेषु भूतेषु व्याघ्रमांसोपमो भवेत्कृतकृत्यो विशुद्धात्मा सर्वं त्यजति वै सह

vidvānsarveṣu bhūteṣu vyāghramāṃsopamo bhavetkṛtakṛtyo viśuddhātmā sarvaṃ tyajati vai saha

उभे सत्यानृते त्यक्त्वा शोकानन्दौ प्रियाप्रियेभयाभये च संत्यज्य संप्रशान्तो निरामयः

ubhe satyānṛte tyaktvā śokānandau priyāpriyebhayābhaye ca saṃtyajya saṃpraśānto nirāmayaḥ

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतःयोऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryati jīryataḥyo'sau prāṇāntiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

चारित्रमात्मनः पश्यंश्चन्द्रशुद्धमनामयम्धर्मात्मा लभते कीर्तिं प्रेत्य चेह यथासुखम्

cāritramātmanaḥ paśyaṃścandraśuddhamanāmayamdharmātmā labhate kīrtiṃ pretya ceha yathāsukham

राज्ञस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रीतिमानभवद्द्विजःपूजयित्वा च तद्वाक्यं माण्डव्यो मोक्षमाश्रितः

rājñastadvacanaṃ śrutvā prītimānabhavaddvijaḥpūjayitvā ca tadvākyaṃ māṇḍavyo mokṣamāśritaḥ