Parva.Adhyaya 12.269

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपरायणःप्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम्

kiṃśīlaḥ kiṃsamācāraḥ kiṃvidyaḥ kiṃparāyaṇaḥprāpnoti brahmaṇaḥ sthānaṃ yatparaṃ prakṛterdhruvam

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

मोक्षधर्मेषु निरतो लघ्वाहारो जितेन्द्रियःप्राप्नोति परमं स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम्

mokṣadharmeṣu nirato laghvāhāro jitendriyaḥprāpnoti paramaṃ sthānaṃ yatparaṃ prakṛterdhruvam

स्वगृहादभिनिःसृत्य लाभालाभे समो मुनिःसमुपोढेषु कामेषु निरपेक्षः परिव्रजेत्

svagṛhādabhiniḥsṛtya lābhālābhe samo muniḥsamupoḍheṣu kāmeṣu nirapekṣaḥ parivrajet

न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेदपिन प्रत्यक्षं परोक्षं वा दूषणं व्याहरेत्क्वचित्

na cakṣuṣā na manasā na vācā dūṣayedapina pratyakṣaṃ parokṣaṃ vā dūṣaṇaṃ vyāharetkvacit

न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायणगतिश्चरेत्नेदं जीवितमासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित्

na hiṃsyātsarvabhūtāni maitrāyaṇagatiścaretnedaṃ jīvitamāsādya vairaṃ kurvīta kenacit

अतिवादांस्तितिक्षेत नाभिमन्येत्कथंचनक्रोध्यमानः प्रियं ब्रूयादाक्रुष्टः कुशलं वदेत्

ativādāṃstitikṣeta nābhimanyetkathaṃcanakrodhyamānaḥ priyaṃ brūyādākruṣṭaḥ kuśalaṃ vadet

प्रदक्षिणं प्रसव्यं च ग्राममध्ये न चाचरेत्भैक्षचर्यामनापन्नो न गच्छेत्पूर्वकेतितः

pradakṣiṇaṃ prasavyaṃ ca grāmamadhye na cācaretbhaikṣacaryāmanāpanno na gacchetpūrvaketitaḥ

अवकीर्णः सुगुप्तश्च न वाचा ह्यप्रियं वदेत्मृदुः स्यादप्रतिक्रूरो विस्रब्धः स्यादरोषणः

avakīrṇaḥ suguptaśca na vācā hyapriyaṃ vadetmṛduḥ syādapratikrūro visrabdhaḥ syādaroṣaṇaḥ

विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जनेअतीते पात्रसंचारे भिक्षां लिप्सेत वै मुनिः

vidhūme nyastamusale vyaṅgāre bhuktavajjaneatīte pātrasaṃcāre bhikṣāṃ lipseta vai muniḥ

अनुयात्रिकमर्थस्य मात्रालाभेष्वनादृतःअलाभे न विहन्येत लाभश्चैनं न हर्षयेत्

anuyātrikamarthasya mātrālābheṣvanādṛtaḥalābhe na vihanyeta lābhaścainaṃ na harṣayet

लाभं साधारणं नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितःअभिपूजितलाभं हि जुगुप्सेतैव तादृशः

lābhaṃ sādhāraṇaṃ necchenna bhuñjītābhipūjitaḥabhipūjitalābhaṃ hi jugupsetaiva tādṛśaḥ

न चान्नदोषान्निन्देत न गुणानभिपूजयेत्शय्यासने विविक्ते च नित्यमेवाभिपूजयेत्

na cānnadoṣānnindeta na guṇānabhipūjayetśayyāsane vivikte ca nityamevābhipūjayet

शून्यागारं वृक्षमूलमरण्यमथ वा गुहाम्अज्ञातचर्यां गत्वान्यां ततोऽन्यत्रैव संविशेत्

śūnyāgāraṃ vṛkṣamūlamaraṇyamatha vā guhāmajñātacaryāṃ gatvānyāṃ tato'nyatraiva saṃviśet

अनुरोधविरोधाभ्यां समः स्यादचलो ध्रुवःसुकृतं दुष्कृतं चोभे नानुरुध्येत कर्मणि

anurodhavirodhābhyāṃ samaḥ syādacalo dhruvaḥsukṛtaṃ duṣkṛtaṃ cobhe nānurudhyeta karmaṇi

वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं; विवित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्एतान्वेगान्विनयेद्वै तपस्वी; निन्दा चास्य हृदयं नोपहन्यात्

vāco vegaṃ manasaḥ krodhavegaṃ; vivitsāvegamudaropasthavegametānvegānvinayedvai tapasvī; nindā cāsya hṛdayaṃ nopahanyāt

मध्यस्थ एव तिष्ठेत प्रशंसानिन्दयोः समःएतत्पवित्रं परमं परिव्राजक आश्रमे

madhyastha eva tiṣṭheta praśaṃsānindayoḥ samaḥetatpavitraṃ paramaṃ parivrājaka āśrame

महात्मा सुव्रतो दान्तः सर्वत्रैवानपाश्रितःअपूर्वचारकः सौम्यो अनिकेतः समाहितः

mahātmā suvrato dāntaḥ sarvatraivānapāśritaḥapūrvacārakaḥ saumyo aniketaḥ samāhitaḥ

वानप्रस्थगृहस्थाभ्यां न संसृज्येत कर्हिचित्अज्ञातलिप्सां लिप्सेत न चैनं हर्ष आविशेत्

vānaprasthagṛhasthābhyāṃ na saṃsṛjyeta karhicitajñātalipsāṃ lipseta na cainaṃ harṣa āviśet

विजानतां मोक्ष एष श्रमः स्यादविजानताम्मोक्षयानमिदं कृत्स्नं विदुषां हारितोऽब्रवीत्

vijānatāṃ mokṣa eṣa śramaḥ syādavijānatāmmokṣayānamidaṃ kṛtsnaṃ viduṣāṃ hārito'bravīt

अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यः प्रव्रजेद्गृहात्लोकास्तेजोमयास्तस्य तथानन्त्याय कल्पते

abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaḥ pravrajedgṛhātlokāstejomayāstasya tathānantyāya kalpate