Parva.Adhyaya 12.49

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

शृणु कौन्तेय रामस्य मया यावत्परिश्रुतम्महर्षीणां कथयतां कारणं तस्य जन्म च

śṛṇu kaunteya rāmasya mayā yāvatpariśrutammaharṣīṇāṃ kathayatāṃ kāraṇaṃ tasya janma ca

यथा च जामदग्न्येन कोटिशः क्षत्रिया हताःउद्भूता राजवंशेषु ये भूयो भारते हताः

yathā ca jāmadagnyena koṭiśaḥ kṣatriyā hatāḥudbhūtā rājavaṃśeṣu ye bhūyo bhārate hatāḥ

जह्नोरजह्नुस्तनयो बल्लवस्तस्य चात्मजःकुशिको नाम धर्मज्ञस्तस्य पुत्रो महीपतिः

jahnorajahnustanayo ballavastasya cātmajaḥkuśiko nāma dharmajñastasya putro mahīpatiḥ

उग्रं तपः समातिष्ठत्सहस्राक्षसमो भुविपुत्रं लभेयमजितं त्रिलोकेश्वरमित्युत

ugraṃ tapaḥ samātiṣṭhatsahasrākṣasamo bhuviputraṃ labheyamajitaṃ trilokeśvaramityuta

तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरंदरःसमर्थः पुत्रजनने स्वयमेवैत्य भारत

tamugratapasaṃ dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥsamarthaḥ putrajanane svayamevaitya bhārata

पुत्रत्वमगमद्राजंस्तस्य लोकेश्वरेश्वरःगाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः

putratvamagamadrājaṃstasya lokeśvareśvaraḥgādhirnāmābhavatputraḥ kauśikaḥ pākaśāsanaḥ

तस्य कन्याभवद्राजन्नाम्ना सत्यवती प्रभोतां गाधिः कविपुत्राय सोर्चीकाय ददौ प्रभुः

tasya kanyābhavadrājannāmnā satyavatī prabhotāṃ gādhiḥ kaviputrāya sorcīkāya dadau prabhuḥ

ततः प्रीतस्तु कौन्तेय भार्गवः कुरुनन्दनपुत्रार्थे श्रपयामास चरुं गाधेस्तथैव च

tataḥ prītastu kaunteya bhārgavaḥ kurunandanaputrārthe śrapayāmāsa caruṃ gādhestathaiva ca

आहूय चाह तां भार्यामृचीको भार्गवस्तदाउपयोज्यश्चरुरयं त्वया मात्राप्ययं तव

āhūya cāha tāṃ bhāryāmṛcīko bhārgavastadāupayojyaścarurayaṃ tvayā mātrāpyayaṃ tava

तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान्क्षत्रियर्षभःअजय्यः क्षत्रियैर्लोके क्षत्रियर्षभसूदनः

tasyā janiṣyate putro dīptimānkṣatriyarṣabhaḥajayyaḥ kṣatriyairloke kṣatriyarṣabhasūdanaḥ

तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं तपोन्वितम्शमात्मकं द्विजश्रेष्ठं चरुरेष विधास्यति

tavāpi putraṃ kalyāṇi dhṛtimantaṃ taponvitamśamātmakaṃ dvijaśreṣṭhaṃ carureṣa vidhāsyati

इत्येवमुक्त्वा तां भार्यामृचीको भृगुनन्दनःतपस्यभिरतो धीमाञ्जगामारण्यमेव ह

ityevamuktvā tāṃ bhāryāmṛcīko bhṛgunandanaḥtapasyabhirato dhīmāñjagāmāraṇyameva ha

एतस्मिन्नेव काले तु तीर्थयात्रापरो नृपःगाधिः सदारः संप्राप्त ऋचीकस्याश्रमं प्रति

etasminneva kāle tu tīrthayātrāparo nṛpaḥgādhiḥ sadāraḥ saṃprāpta ṛcīkasyāśramaṃ prati

चरुद्वयं गृहीत्वा तु राजन्सत्यवती तदाभर्तुर्वाक्यादथाव्यग्रा मात्रे हृष्टा न्यवेदयत्

carudvayaṃ gṛhītvā tu rājansatyavatī tadābharturvākyādathāvyagrā mātre hṛṣṭā nyavedayat

माता तु तस्याः कौन्तेय दुहित्रे स्वं चरुं ददौतस्याश्चरुमथाज्ञातमात्मसंस्थं चकार ह

mātā tu tasyāḥ kaunteya duhitre svaṃ caruṃ dadautasyāścarumathājñātamātmasaṃsthaṃ cakāra ha

अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं तदाधारयामास दीप्तेन वपुषा घोरदर्शनम्

atha satyavatī garbhaṃ kṣatriyāntakaraṃ tadādhārayāmāsa dīptena vapuṣā ghoradarśanam

तामृचीकस्तदा दृष्ट्वा ध्यानयोगेन वै ततःअब्रवीद्राजशार्दूल स्वां भार्यां वरवर्णिनीम्

tāmṛcīkastadā dṛṣṭvā dhyānayogena vai tataḥabravīdrājaśārdūla svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm

मात्रासि व्यंसिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुनाजनिष्यते हि ते पुत्रः क्रूरकर्मा महाबलः

mātrāsi vyaṃsitā bhadre caruvyatyāsahetunājaniṣyate hi te putraḥ krūrakarmā mahābalaḥ

जनिष्यते हि ते भ्राता ब्रह्मभूतस्तपोधनःविश्वं हि ब्रह्म तपसा मया तत्र समर्पितम्

janiṣyate hi te bhrātā brahmabhūtastapodhanaḥviśvaṃ hi brahma tapasā mayā tatra samarpitam

सैवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदापपात शिरसा तस्मै वेपन्ती चाब्रवीदिदम्

saivamuktā mahābhāgā bhartrā satyavatī tadāpapāta śirasā tasmai vepantī cābravīdidam

नार्होऽसि भगवन्नद्य वक्तुमेवंविधं वचःब्राह्मणापसदं पुत्रं प्राप्स्यसीति महामुने

nārho'si bhagavannadya vaktumevaṃvidhaṃ vacaḥbrāhmaṇāpasadaṃ putraṃ prāpsyasīti mahāmune

ऋचीक उवाच · ṛcīka uvāca

नैष संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वयिउग्रकर्मा भवेत्पुत्रश्चरुर्माता च कारणम्

naiṣa saṃkalpitaḥ kāmo mayā bhadre tathā tvayiugrakarmā bhavetputraścarurmātā ca kāraṇam

सत्यवत्युवाचइच्छँल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनर्ममशमात्मकमृजुं पुत्रं लभेयं जपतां वर

satyavatyuvācaiccham̐llokānapi mune sṛjethāḥ kiṃ punarmamaśamātmakamṛjuṃ putraṃ labheyaṃ japatāṃ vara

ऋचीक उवाच · ṛcīka uvāca

नोक्तपूर्वं मया भद्रे स्वैरेष्वप्यनृतं वचःकिमुताग्निं समाधाय मन्त्रवच्चरुसाधने

noktapūrvaṃ mayā bhadre svaireṣvapyanṛtaṃ vacaḥkimutāgniṃ samādhāya mantravaccarusādhane

सत्यवत्युवाचकाममेवं भवेत्पौत्रो ममेह तव चैव हशमात्मकमृजुं पुत्रं लभेयं जपतां वर

satyavatyuvācakāmamevaṃ bhavetpautro mameha tava caiva haśamātmakamṛjuṃ putraṃ labheyaṃ japatāṃ vara

ऋचीक उवाच · ṛcīka uvāca

पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे वा वरवर्णिनियथा त्वयोक्तं तु वचस्तथा भद्रे भविष्यति

putre nāsti viśeṣo me pautre vā varavarṇiniyathā tvayoktaṃ tu vacastathā bhadre bhaviṣyati

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

ततः सत्यवती पुत्रं जनयामास भार्गवम्तपस्यभिरतं शान्तं जमदग्निं शमात्मकम्

tataḥ satyavatī putraṃ janayāmāsa bhārgavamtapasyabhirataṃ śāntaṃ jamadagniṃ śamātmakam

विश्वामित्रं च दायादं गाधिः कुशिकनन्दनःप्राप ब्रह्मर्षिसमितं विश्वेन ब्रह्मणा युतम्

viśvāmitraṃ ca dāyādaṃ gādhiḥ kuśikanandanaḥprāpa brahmarṣisamitaṃ viśvena brahmaṇā yutam

आर्चीको जनयामास जमदग्निः सुदारुणम्सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदे च पारगम्रामं क्षत्रियहन्तारं प्रदीप्तमिव पावकम्

ārcīko janayāmāsa jamadagniḥ sudāruṇamsarvavidyāntagaṃ śreṣṭhaṃ dhanurvede ca pāragamrāmaṃ kṣatriyahantāraṃ pradīptamiva pāvakam

एतस्मिन्नेव काले तु कृतवीर्यात्मजो बलीअर्जुनो नाम तेजस्वी क्षत्रियो हैहयान्वयः

etasminneva kāle tu kṛtavīryātmajo balīarjuno nāma tejasvī kṣatriyo haihayānvayaḥ

ददाह पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपत्तनाम्स्वबाह्वस्त्रबलेनाजौ धर्मेण परमेण च

dadāha pṛthivīṃ sarvāṃ saptadvīpāṃ sapattanāmsvabāhvastrabalenājau dharmeṇa parameṇa ca

तृषितेन स कौरव्य भिक्षितश्चित्रभानुनासहस्रबाहुर्विक्रान्तः प्रादाद्भिक्षामथाग्नये

tṛṣitena sa kauravya bhikṣitaścitrabhānunāsahasrabāhurvikrāntaḥ prādādbhikṣāmathāgnaye

ग्रामान्पुराणि घोषांश्च पत्तनानि च वीर्यवान्जज्वाल तस्य बाणैस्तु चित्रभानुर्दिधक्षया

grāmānpurāṇi ghoṣāṃśca pattanāni ca vīryavānjajvāla tasya bāṇaistu citrabhānurdidhakṣayā

स तस्य पुरुषेन्द्रस्य प्रभावेन महातपाःददाह कार्तवीर्यस्य शैलानथ वनानि च

sa tasya puruṣendrasya prabhāvena mahātapāḥdadāha kārtavīryasya śailānatha vanāni ca

स शून्यमाश्रमारण्यं वरुणस्यात्मजस्य तत्ददाह पवनेनेद्धश्चित्रभानुः सहैहयः

sa śūnyamāśramāraṇyaṃ varuṇasyātmajasya tatdadāha pavaneneddhaścitrabhānuḥ sahaihayaḥ

आपवस्तं ततो रोषाच्छशापार्जुनमच्युतदग्धेऽऽश्रमे महाराज कार्तवीर्येण वीर्यवान्

āpavastaṃ tato roṣācchaśāpārjunamacyutadagdhe''śrame mahārāja kārtavīryeṇa vīryavān

त्वया न वर्जितं मोहाद्यस्माद्वनमिदं ममदग्धं तस्माद्रणे रामो बाहूंस्ते छेत्स्यतेऽर्जुन

tvayā na varjitaṃ mohādyasmādvanamidaṃ mamadagdhaṃ tasmādraṇe rāmo bāhūṃste chetsyate'rjuna

अर्जुनस्तु महाराज बली नित्यं शमात्मकःब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च दाता शूरश्च भारत

arjunastu mahārāja balī nityaṃ śamātmakaḥbrahmaṇyaśca śaraṇyaśca dātā śūraśca bhārata

तस्य पुत्राः सुबलिनः शापेनासन्पितुर्वधेनिमित्तमवलिप्ता वै नृशंसाश्चैव नित्यदा

tasya putrāḥ subalinaḥ śāpenāsanpiturvadhenimittamavaliptā vai nṛśaṃsāścaiva nityadā

जमदग्निधेन्वास्ते वत्समानिन्युर्भरतर्षभअज्ञातं कार्तवीर्यस्य हैहयेन्द्रस्य धीमतः

jamadagnidhenvāste vatsamāninyurbharatarṣabhaajñātaṃ kārtavīryasya haihayendrasya dhīmataḥ

ततोऽर्जुनस्य बाहूंस्तु छित्त्वा वै पौरुषान्वितःतं रुवन्तं ततो वत्सं जामदग्न्यः स्वमाश्रमम्प्रत्यानयत राजेन्द्र तेषामन्तःपुरात्प्रभुः

tato'rjunasya bāhūṃstu chittvā vai pauruṣānvitaḥtaṃ ruvantaṃ tato vatsaṃ jāmadagnyaḥ svamāśramampratyānayata rājendra teṣāmantaḥpurātprabhuḥ

अर्जुनस्य सुतास्ते तु संभूयाबुद्धयस्तदागत्वाश्रममसंबुद्धं जमदग्नेर्महात्मनः

arjunasya sutāste tu saṃbhūyābuddhayastadāgatvāśramamasaṃbuddhaṃ jamadagnermahātmanaḥ

अपातयन्त भल्लाग्रैः शिरः कायान्नराधिपसमित्कुशार्थं रामस्य निर्गतस्य महात्मनः

apātayanta bhallāgraiḥ śiraḥ kāyānnarādhipasamitkuśārthaṃ rāmasya nirgatasya mahātmanaḥ

ततः पितृवधामर्षाद्रामः परममन्युमान्निःक्षत्रियां प्रतिश्रुत्य महीं शस्त्रमगृह्णत

tataḥ pitṛvadhāmarṣādrāmaḥ paramamanyumānniḥkṣatriyāṃ pratiśrutya mahīṃ śastramagṛhṇata

ततः स भृगुशार्दूलः कार्तवीर्यस्य वीर्यवान्विक्रम्य निजघानाशु पुत्रान्पौत्रांश्च सर्वशः

tataḥ sa bhṛguśārdūlaḥ kārtavīryasya vīryavānvikramya nijaghānāśu putrānpautrāṃśca sarvaśaḥ

स हैहयसहस्राणि हत्वा परममन्युमान्चकार भार्गवो राजन्महीं शोणितकर्दमाम्

sa haihayasahasrāṇi hatvā paramamanyumāncakāra bhārgavo rājanmahīṃ śoṇitakardamām

स तथा सुमहातेजाः कृत्वा निःक्षत्रियां महीम्कृपया परयाविष्टो वनमेव जगाम ह

sa tathā sumahātejāḥ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ mahīmkṛpayā parayāviṣṭo vanameva jagāma ha

ततो वर्षसहस्रेषु समतीतेषु केषुचित्क्षोभं संप्राप्तवांस्तीव्रं प्रकृत्या कोपनः प्रभुः

tato varṣasahasreṣu samatīteṣu keṣucitkṣobhaṃ saṃprāptavāṃstīvraṃ prakṛtyā kopanaḥ prabhuḥ

विश्वामित्रस्य पौत्रस्तु रैभ्यपुत्रो महातपाःपरावसुर्महाराज क्षिप्त्वाह जनसंसदि

viśvāmitrasya pautrastu raibhyaputro mahātapāḥparāvasurmahārāja kṣiptvāha janasaṃsadi

ये ते ययातिपतने यज्ञे सन्तः समागताःप्रतर्दनप्रभृतयो राम किं क्षत्रिया न ते

ye te yayātipatane yajñe santaḥ samāgatāḥpratardanaprabhṛtayo rāma kiṃ kṣatriyā na te

मिथ्याप्रतिज्ञो राम त्वं कत्थसे जनसंसदिभयात्क्षत्रियवीराणां पर्वतं समुपाश्रितः

mithyāpratijño rāma tvaṃ katthase janasaṃsadibhayātkṣatriyavīrāṇāṃ parvataṃ samupāśritaḥ

स पुनः क्षत्रियशतैः पृथिवीमनुसंतताम्परावसोस्तदा श्रुत्वा शस्त्रं जग्राह भार्गवः

sa punaḥ kṣatriyaśataiḥ pṛthivīmanusaṃtatāmparāvasostadā śrutvā śastraṃ jagrāha bhārgavaḥ

ततो ये क्षत्रिया राजञ्शतशस्तेन जीविताःते विवृद्धा महावीर्याः पृथिवीपतयोऽभवन्

tato ye kṣatriyā rājañśataśastena jīvitāḥte vivṛddhā mahāvīryāḥ pṛthivīpatayo'bhavan

स पुनस्ताञ्जघानाशु बालानपि नराधिपगर्भस्थैस्तु मही व्याप्ता पुनरेवाभवत्तदा

sa punastāñjaghānāśu bālānapi narādhipagarbhasthaistu mahī vyāptā punarevābhavattadā

जातं जातं स गर्भं तु पुनरेव जघान हअरक्षंश्च सुतान्कांश्चित्तदा क्षत्रिययोषितः

jātaṃ jātaṃ sa garbhaṃ tu punareva jaghāna haarakṣaṃśca sutānkāṃścittadā kṣatriyayoṣitaḥ

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुःदक्षिणामश्वमेधान्ते कश्यपायाददत्ततः

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥdakṣiṇāmaśvamedhānte kaśyapāyādadattataḥ

क्षत्रियाणां तु शेषार्थं करेणोद्दिश्य कश्यपःस्रुक्प्रग्रहवता राजञ्श्रीमान्वाक्यमथाब्रवीत्

kṣatriyāṇāṃ tu śeṣārthaṃ kareṇoddiśya kaśyapaḥsrukpragrahavatā rājañśrīmānvākyamathābravīt

गच्छ पारं समुद्रस्य दक्षिणस्य महामुनेन ते मद्विषये राम वस्तव्यमिह कर्हिचित्

gaccha pāraṃ samudrasya dakṣiṇasya mahāmunena te madviṣaye rāma vastavyamiha karhicit

ततः शूर्पारकं देशं सागरस्तस्य निर्ममेसंत्रासाज्जामदग्न्यस्य सोऽपरान्तं महीतलम्

tataḥ śūrpārakaṃ deśaṃ sāgarastasya nirmamesaṃtrāsājjāmadagnyasya so'parāntaṃ mahītalam

कश्यपस्तु महाराज प्रतिगृह्य महीमिमाम्कृत्वा ब्राह्मणसंस्थां वै प्रविवेश महावनम्

kaśyapastu mahārāja pratigṛhya mahīmimāmkṛtvā brāhmaṇasaṃsthāṃ vai praviveśa mahāvanam

ततः शूद्राश्च वैश्याश्च यथास्वैरप्रचारिणःअवर्तन्त द्विजाग्र्याणां दारेषु भरतर्षभ

tataḥ śūdrāśca vaiśyāśca yathāsvairapracāriṇaḥavartanta dvijāgryāṇāṃ dāreṣu bharatarṣabha

अराजके जीवलोके दुर्बला बलवत्तरैःबाध्यन्ते न च वित्तेषु प्रभुत्वमिह कस्यचित्

arājake jīvaloke durbalā balavattaraiḥbādhyante na ca vitteṣu prabhutvamiha kasyacit

ततः कालेन पृथिवी प्रविवेश रसातलम्अरक्ष्यमाणा विधिवत्क्षत्रियैर्धर्मरक्षिभिः

tataḥ kālena pṛthivī praviveśa rasātalamarakṣyamāṇā vidhivatkṣatriyairdharmarakṣibhiḥ

ऊरुणा धारयामास कश्यपः पृथिवीं ततःनिमज्जन्तीं तदा राजंस्तेनोर्वीति मही स्मृता

ūruṇā dhārayāmāsa kaśyapaḥ pṛthivīṃ tataḥnimajjantīṃ tadā rājaṃstenorvīti mahī smṛtā

रक्षिणश्च समुद्दिश्य प्रायाचत्पृथिवी तदाप्रसाद्य कश्यपं देवी क्षत्रियान्बाहुशालिनः

rakṣiṇaśca samuddiśya prāyācatpṛthivī tadāprasādya kaśyapaṃ devī kṣatriyānbāhuśālinaḥ

सन्ति ब्रह्मन्मया गुप्ता नृषु क्षत्रियपुंगवाःहैहयानां कुले जातास्ते संरक्षन्तु मां मुने

santi brahmanmayā guptā nṛṣu kṣatriyapuṃgavāḥhaihayānāṃ kule jātāste saṃrakṣantu māṃ mune

अस्ति पौरवदायादो विडूरथसुतः प्रभोऋक्षैः संवर्धितो विप्र ऋक्षवत्येव पर्वते

asti pauravadāyādo viḍūrathasutaḥ prabhoṛkṣaiḥ saṃvardhito vipra ṛkṣavatyeva parvate

तथानुकम्पमानेन यज्वनाथामितौजसापराशरेण दायादः सौदासस्याभिरक्षितः

tathānukampamānena yajvanāthāmitaujasāparāśareṇa dāyādaḥ saudāsasyābhirakṣitaḥ

सर्वकर्माणि कुरुते तस्यर्षेः शूद्रवद्धि सःसर्वकर्मेत्यभिख्यातः स मां रक्षतु पार्थिवः

sarvakarmāṇi kurute tasyarṣeḥ śūdravaddhi saḥsarvakarmetyabhikhyātaḥ sa māṃ rakṣatu pārthivaḥ

शिबेः पुत्रो महातेजा गोपतिर्नाम नामतःवने संरक्षितो गोभिः सोऽभिरक्षतु मां मुने

śibeḥ putro mahātejā gopatirnāma nāmataḥvane saṃrakṣito gobhiḥ so'bhirakṣatu māṃ mune

प्रतर्दनस्य पुत्रस्तु वत्सो नाम महायशाःवत्सैः संवर्धितो गोष्ठे स मां रक्षतु पार्थिवः

pratardanasya putrastu vatso nāma mahāyaśāḥvatsaiḥ saṃvardhito goṣṭhe sa māṃ rakṣatu pārthivaḥ

दधिवाहनपौत्रस्तु पुत्रो दिविरथस्य हअङ्गः स गौतमेनापि गङ्गाकूलेऽभिरक्षितः

dadhivāhanapautrastu putro divirathasya haaṅgaḥ sa gautamenāpi gaṅgākūle'bhirakṣitaḥ

बृहद्रथो महाबाहुर्भुवि भूतिपुरस्कृतःगोलाङ्गूलैर्महाभागो गृध्रकूटेऽभिरक्षितः

bṛhadratho mahābāhurbhuvi bhūtipuraskṛtaḥgolāṅgūlairmahābhāgo gṛdhrakūṭe'bhirakṣitaḥ

मरुत्तस्यान्ववाये तु क्षत्रियास्तुर्वसोस्त्रयःमरुत्पतिसमा वीर्ये समुद्रेणाभिरक्षिताः

maruttasyānvavāye tu kṣatriyāsturvasostrayaḥmarutpatisamā vīrye samudreṇābhirakṣitāḥ

एते क्षत्रियदायादास्तत्र तत्र परिश्रुताःसम्यङ्मामभिरक्षन्तु ततः स्थास्यामि निश्चला

ete kṣatriyadāyādāstatra tatra pariśrutāḥsamyaṅmāmabhirakṣantu tataḥ sthāsyāmi niścalā

एतेषां पितरश्चैव तथैव च पितामहाःमदर्थं निहता युद्धे रामेणाक्लिष्टकर्मणा

eteṣāṃ pitaraścaiva tathaiva ca pitāmahāḥmadarthaṃ nihatā yuddhe rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

तेषामपचितिश्चैव मया कार्या न संशयःन ह्यहं कामये नित्यमविक्रान्तेन रक्षणम्

teṣāmapacitiścaiva mayā kāryā na saṃśayaḥna hyahaṃ kāmaye nityamavikrāntena rakṣaṇam

ततः पृथिव्या निर्दिष्टांस्तान्समानीय कश्यपःअभ्यषिञ्चन्महीपालान्क्षत्रियान्वीर्यसंमतान्

tataḥ pṛthivyā nirdiṣṭāṃstānsamānīya kaśyapaḥabhyaṣiñcanmahīpālānkṣatriyānvīryasaṃmatān

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च येषां वंशाः प्रतिष्ठिताःएवमेतत्पुरा वृत्तं यन्मां पृच्छसि पाण्डव

teṣāṃ putrāśca pautrāśca yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥevametatpurā vṛttaṃ yanmāṃ pṛcchasi pāṇḍava

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं ब्रुवन्नेव यदुप्रवीरो; युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम्रथेन तेनाशु ययौ यथार्को; विशन्प्रभाभिर्भगवांस्त्रिलोकम्

evaṃ bruvanneva yadupravīro; yudhiṣṭhiraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhamrathena tenāśu yayau yathārko; viśanprabhābhirbhagavāṃstrilokam