Parva.Adhyaya 13.119

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

शुभेन कर्मणा यद्वै तिर्यग्योनौ न मुह्यसेममैव कीट तत्कर्म येन त्वं न प्रमुह्यसे

śubhena karmaṇā yadvai tiryagyonau na muhyasemamaiva kīṭa tatkarma yena tvaṃ na pramuhyase

अहं हि दर्शनादेव तारयामि तपोबलात्तपोबलाद्धि बलवद्बलमन्यन्न विद्यते

ahaṃ hi darśanādeva tārayāmi tapobalāttapobalāddhi balavadbalamanyanna vidyate

जानामि पापैः स्वकृतैर्गतं त्वां कीट कीटताम्अवाप्स्यसि परं धर्मं धर्मस्थो यदि मन्यसे

jānāmi pāpaiḥ svakṛtairgataṃ tvāṃ kīṭa kīṭatāmavāpsyasi paraṃ dharmaṃ dharmastho yadi manyase

कर्म भूमिकृतं देवा भुञ्जते तिर्यगाश्च येधर्मादपि मनुष्येषु कामोऽर्थश्च यथा गुणैः

karma bhūmikṛtaṃ devā bhuñjate tiryagāśca yedharmādapi manuṣyeṣu kāmo'rthaśca yathā guṇaiḥ

वाग्बुद्धिपाणिपादैश्चाप्युपेतस्य विपश्चितःकिं हीयते मनुष्यस्य मन्दस्यापि हि जीवतः

vāgbuddhipāṇipādaiścāpyupetasya vipaścitaḥkiṃ hīyate manuṣyasya mandasyāpi hi jīvataḥ

जीवन्हि कुरुते पूजां विप्राग्र्यः शशिसूर्ययोःब्रुवन्नपि कथां पुण्यां तत्र कीट त्वमेष्यसि

jīvanhi kurute pūjāṃ viprāgryaḥ śaśisūryayoḥbruvannapi kathāṃ puṇyāṃ tatra kīṭa tvameṣyasi

गुणभूतानि भूतानि तत्र त्वमुपभोक्ष्यसेतत्र तेऽहं विनेष्यामि ब्रह्मत्वं यत्र चेच्छसि

guṇabhūtāni bhūtāni tatra tvamupabhokṣyasetatra te'haṃ vineṣyāmi brahmatvaṃ yatra cecchasi

स तथेति प्रतिश्रुत्य कीटो वर्त्मन्यतिष्ठततमृषिं द्रष्टुमगमत्सर्वास्वन्यासु योनिषु

sa tatheti pratiśrutya kīṭo vartmanyatiṣṭhatatamṛṣiṃ draṣṭumagamatsarvāsvanyāsu yoniṣu

श्वाविद्गोधावराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्श्वपाकवैश्यशूद्राणां क्षत्रियाणां च योनिषु

śvāvidgodhāvarāhāṇāṃ tathaiva mṛgapakṣiṇāmśvapākavaiśyaśūdrāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ ca yoniṣu

स कीटेत्येवमाभाष्य ऋषिणा सत्यवादिनाप्रतिस्मृत्याथ जग्राह पादौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिः

sa kīṭetyevamābhāṣya ṛṣiṇā satyavādināpratismṛtyātha jagrāha pādau mūrdhnā kṛtāñjaliḥ

कीट उवाच · kīṭa uvāca

इदं तदतुलं स्थानमीप्सितं दशभिर्गुणैःयदहं प्राप्य कीटत्वमागतो राजपुत्रताम्

idaṃ tadatulaṃ sthānamīpsitaṃ daśabhirguṇaiḥyadahaṃ prāpya kīṭatvamāgato rājaputratām

वहन्ति मामतिबलाः कुञ्जरा हेममालिनःस्यन्दनेषु च काम्बोजा युक्ताः परमवाजिनः

vahanti māmatibalāḥ kuñjarā hemamālinaḥsyandaneṣu ca kāmbojā yuktāḥ paramavājinaḥ

उष्ट्राश्वतरयुक्तानि यानानि च वहन्ति माम्सबान्धवः सहामात्यश्चाश्नामि पिशितौदनम्

uṣṭrāśvatarayuktāni yānāni ca vahanti māmsabāndhavaḥ sahāmātyaścāśnāmi piśitaudanam

गृहेषु सुनिवासेषु सुखेषु शयनेषु चपरार्ध्येषु महाभाग स्वपामीह सुपूजितः

gṛheṣu sunivāseṣu sukheṣu śayaneṣu caparārdhyeṣu mahābhāga svapāmīha supūjitaḥ

सर्वेष्वपररात्रेषु सूतमागधबन्दिनःस्तुवन्ति मां यथा देवं महेन्द्रं प्रियवादिनः

sarveṣvapararātreṣu sūtamāgadhabandinaḥstuvanti māṃ yathā devaṃ mahendraṃ priyavādinaḥ

प्रसादात्सत्यसंधस्य भवतोऽमिततेजसःयदहं कीटतां प्राप्य संप्राप्तो राजपुत्रताम्

prasādātsatyasaṃdhasya bhavato'mitatejasaḥyadahaṃ kīṭatāṃ prāpya saṃprāpto rājaputratām

नमस्तेऽस्तु महाप्राज्ञ किं करोमि प्रशाधि माम्त्वत्तपोबलनिर्दिष्टमिदं ह्यधिगतं मया

namaste'stu mahāprājña kiṃ karomi praśādhi māmtvattapobalanirdiṣṭamidaṃ hyadhigataṃ mayā

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

अर्चितोऽहं त्वया राजन्वाग्भिरद्य यदृच्छयाअद्य ते कीटतां प्राप्य स्मृतिर्जाताजुगुप्सिता

arcito'haṃ tvayā rājanvāgbhiradya yadṛcchayāadya te kīṭatāṃ prāpya smṛtirjātājugupsitā

न तु नाशोऽस्ति पापस्य यत्त्वयोपचितं पुराशूद्रेणार्थप्रधानेन नृशंसेनाततायिना

na tu nāśo'sti pāpasya yattvayopacitaṃ purāśūdreṇārthapradhānena nṛśaṃsenātatāyinā

मम ते दर्शनं प्राप्तं तच्चैव सुकृतं पुरातिर्यग्योनौ स्म जातेन मम चाप्यर्चनात्तथा

mama te darśanaṃ prāptaṃ taccaiva sukṛtaṃ purātiryagyonau sma jātena mama cāpyarcanāttathā

इतस्त्वं राजपुत्रत्वाद्ब्राह्मण्यं समवाप्स्यसिगोब्राह्मणकृते प्राणान्हुत्वात्मीयान्रणाजिरे

itastvaṃ rājaputratvādbrāhmaṇyaṃ samavāpsyasigobrāhmaṇakṛte prāṇānhutvātmīyānraṇājire

राजपुत्रसुखं प्राप्य ऋतूंश्चैवाप्तदक्षिणान्अथ मोदिष्यसे स्वर्गे ब्रह्मभूतोऽव्ययः सुखी

rājaputrasukhaṃ prāpya ṛtūṃścaivāptadakṣiṇānatha modiṣyase svarge brahmabhūto'vyayaḥ sukhī

तिर्यग्योन्याः शूद्रतामभ्युपैति; शूद्रो वैश्यत्वं क्षत्रियत्वं च वैश्यःवृत्तश्लाघी क्षत्रियो ब्राह्मणत्वं; स्वर्गं पुण्यं ब्राह्मणः साधुवृत्तः

tiryagyonyāḥ śūdratāmabhyupaiti; śūdro vaiśyatvaṃ kṣatriyatvaṃ ca vaiśyaḥvṛttaślāghī kṣatriyo brāhmaṇatvaṃ; svargaṃ puṇyaṃ brāhmaṇaḥ sādhuvṛttaḥ