Parva.Adhyaya 13.33

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

किं राज्ञः सर्वकृत्यानां गरीयः स्यात्पितामहकिं कुर्वन्कर्म नृपतिरुभौ लोकौ समश्नुते

kiṃ rājñaḥ sarvakṛtyānāṃ garīyaḥ syātpitāmahakiṃ kurvankarma nṛpatirubhau lokau samaśnute

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

एतद्राज्ञः कृत्यतममभिषिक्तस्य भारतब्राह्मणानामनुष्ठानमत्यन्तं सुखमिच्छताश्रोत्रियान्ब्राह्मणान्वृद्धान्नित्यमेवाभिपूजयेत्

etadrājñaḥ kṛtyatamamabhiṣiktasya bhāratabrāhmaṇānāmanuṣṭhānamatyantaṃ sukhamicchatāśrotriyānbrāhmaṇānvṛddhānnityamevābhipūjayet

पौरजानपदांश्चापि ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान्सान्त्वेन भोगदानेन नमस्कारैस्तथार्चयेत्

paurajānapadāṃścāpi brāhmaṇāṃśca bahuśrutānsāntvena bhogadānena namaskāraistathārcayet

एतत्कृत्यतमं राज्ञो नित्यमेवेति लक्षयेत्यथात्मानं यथा पुत्रांस्तथैतान्परिपालयेत्

etatkṛtyatamaṃ rājño nityameveti lakṣayetyathātmānaṃ yathā putrāṃstathaitānparipālayet

ये चाप्येषां पूज्यतमास्तान्दृढं प्रतिपूजयेत्तेषु शान्तेषु तद्राष्ट्रं सर्वमेव विराजते

ye cāpyeṣāṃ pūjyatamāstāndṛḍhaṃ pratipūjayetteṣu śānteṣu tadrāṣṭraṃ sarvameva virājate

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्ते रक्ष्याः पितरो यथातेष्वेव यात्रा लोकस्य भूतानामिव वासवे

te pūjyāste namaskāryāste rakṣyāḥ pitaro yathāteṣveva yātrā lokasya bhūtānāmiva vāsave

अभिचारैरुपायैश्च दहेयुरपि तेजसानिःशेषं कुपिताः कुर्युरुग्राः सत्यपराक्रमाः

abhicārairupāyaiśca daheyurapi tejasāniḥśeṣaṃ kupitāḥ kuryurugrāḥ satyaparākramāḥ

नान्तमेषां प्रपश्यामि न दिशश्चाप्यपावृताःकुपिताः समुदीक्षन्ते दावेष्वग्निशिखा इव

nāntameṣāṃ prapaśyāmi na diśaścāpyapāvṛtāḥkupitāḥ samudīkṣante dāveṣvagniśikhā iva

विद्यन्तेषां साहसिका गुणास्तेषामतीव हिकूपा इव तृणच्छन्ना विशुद्धा द्यौरिवापरे

vidyanteṣāṃ sāhasikā guṇāsteṣāmatīva hikūpā iva tṛṇacchannā viśuddhā dyaurivāpare

प्रसह्यकारिणः केचित्कार्पासमृदवोऽपरेसन्ति चैषामतिशठास्तथान्येऽतितपस्विनः

prasahyakāriṇaḥ kecitkārpāsamṛdavo'paresanti caiṣāmatiśaṭhāstathānye'titapasvinaḥ

कृषिगोरक्ष्यमप्यन्ये भैक्षमन्येऽप्यनुष्ठिताःचोराश्चान्येऽनृताश्चान्ये तथान्ये नटनर्तकाः

kṛṣigorakṣyamapyanye bhaikṣamanye'pyanuṣṭhitāḥcorāścānye'nṛtāścānye tathānye naṭanartakāḥ

सर्वकर्मसु दृश्यन्ते प्रशान्तेष्वितरेषु चविविधाचारयुक्ताश्च ब्राह्मणा भरतर्षभ

sarvakarmasu dṛśyante praśānteṣvitareṣu cavividhācārayuktāśca brāhmaṇā bharatarṣabha

नानाकर्मसु युक्तानां बहुकर्मोपजीविनाम्धर्मज्ञानां सतां तेषां नित्यमेवानुकीर्तयेत्

nānākarmasu yuktānāṃ bahukarmopajīvināmdharmajñānāṃ satāṃ teṣāṃ nityamevānukīrtayet

पितॄणां देवतानां च मनुष्योरगरक्षसाम्पुरोहिता महाभागा ब्राह्मणा वै नराधिप

pitṝṇāṃ devatānāṃ ca manuṣyoragarakṣasāmpurohitā mahābhāgā brāhmaṇā vai narādhipa

नैते देवैर्न पितृभिर्न गन्धर्वैर्न राक्षसैःनासुरैर्न पिशाचैश्च शक्या जेतुं द्विजातयः

naite devairna pitṛbhirna gandharvairna rākṣasaiḥnāsurairna piśācaiśca śakyā jetuṃ dvijātayaḥ

अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम्यमिच्छेयुः स राजा स्याद्यं द्विष्युः स पराभवेत्

adaivaṃ daivataṃ kuryurdaivataṃ cāpyadaivatamyamiccheyuḥ sa rājā syādyaṃ dviṣyuḥ sa parābhavet

परिवादं च ये कुर्युर्ब्राह्मणानामचेतसःनिन्दाप्रशंसाकुशलाः कीर्त्यकीर्तिपरावराःपरिकुप्यन्ति ते राजन्सततं द्विषतां द्विजाः

parivādaṃ ca ye kuryurbrāhmaṇānāmacetasaḥnindāpraśaṃsākuśalāḥ kīrtyakīrtiparāvarāḥparikupyanti te rājansatataṃ dviṣatāṃ dvijāḥ

ब्राह्मणा यं प्रशंसन्ति पुरुषः स प्रवर्धतेब्राह्मणैर्यः पराक्रुष्टः पराभूयात्क्षणाद्धि सः

brāhmaṇā yaṃ praśaṃsanti puruṣaḥ sa pravardhatebrāhmaṇairyaḥ parākruṣṭaḥ parābhūyātkṣaṇāddhi saḥ

शका यवनकाम्बोजास्तास्ताः क्षत्रियजातयःवृषलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात्

śakā yavanakāmbojāstāstāḥ kṣatriyajātayaḥvṛṣalatvaṃ parigatā brāhmaṇānāmadarśanāt

द्रमिळाश्च कलिङ्गाश्च पुलिन्दाश्चाप्युशीनराःकौलाः सर्पा माहिषकास्तास्ताः क्षत्रियजातयः

dramiḷāśca kaliṅgāśca pulindāścāpyuśīnarāḥkaulāḥ sarpā māhiṣakāstāstāḥ kṣatriyajātayaḥ

वृषलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात्श्रेयान्पराजयस्तेभ्यो न जयो जयतां वर

vṛṣalatvaṃ parigatā brāhmaṇānāmadarśanātśreyānparājayastebhyo na jayo jayatāṃ vara

यस्तु सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं च न तत्समम्ब्रह्मवध्या महान्दोष इत्याहुः परमर्षयः

yastu sarvamidaṃ hanyādbrāhmaṇaṃ ca na tatsamambrahmavadhyā mahāndoṣa ityāhuḥ paramarṣayaḥ

परिवादो द्विजातीनां न श्रोतव्यः कथंचनआसीताधोमुखस्तूष्णीं समुत्थाय व्रजेत वा

parivādo dvijātīnāṃ na śrotavyaḥ kathaṃcanaāsītādhomukhastūṣṇīṃ samutthāya vrajeta vā

न स जातो जनिष्यो वा पृथिव्यामिह कश्चनयो ब्राह्मणविरोधेन सुखं जीवितुमुत्सहेत्

na sa jāto janiṣyo vā pṛthivyāmiha kaścanayo brāhmaṇavirodhena sukhaṃ jīvitumutsahet

दुर्ग्रहो मुष्टिना वायुर्दुःस्पर्शः पाणिना शशीदुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्जया ब्राह्मणा भुवि

durgraho muṣṭinā vāyurduḥsparśaḥ pāṇinā śaśīdurdharā pṛthivī mūrdhnā durjayā brāhmaṇā bhuvi