Parva.Adhyaya 13.32

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

के पूज्याः के नमस्कार्या मानवैर्भरतर्षभविस्तरेण तदाचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यताम्

ke pūjyāḥ ke namaskāryā mānavairbharatarṣabhavistareṇa tadācakṣva na hi tṛpyāmi kathyatām

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्नारदस्य च संवादं वासुदेवस्य चोभयोः

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamnāradasya ca saṃvādaṃ vāsudevasya cobhayoḥ

नारदं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा पूजयानं द्विजर्षभान्केशवः परिपप्रच्छ भगवन्कान्नमस्यसि

nāradaṃ prāñjaliṃ dṛṣṭvā pūjayānaṃ dvijarṣabhānkeśavaḥ paripapraccha bhagavankānnamasyasi

बहुमानः परः केषु भवतो यान्नमस्यसिशक्यं चेच्छ्रोतुमिच्छामि ब्रूह्येतद्धर्मवित्तम

bahumānaḥ paraḥ keṣu bhavato yānnamasyasiśakyaṃ cecchrotumicchāmi brūhyetaddharmavittama

नारद उवाच · nārada uvāca

शृणु गोविन्द यानेतान्पूजयाम्यरिमर्दनत्वत्तोऽन्यः कः पुमाँल्लोके श्रोतुमेतदिहार्हति

śṛṇu govinda yānetānpūjayāmyarimardanatvatto'nyaḥ kaḥ pumām̐lloke śrotumetadihārhati

वरुणं वायुमादित्यं पर्जन्यं जातवेदसम्स्थाणुं स्कन्दं तथा लक्ष्मीं विष्णुं ब्रह्माणमेव च

varuṇaṃ vāyumādityaṃ parjanyaṃ jātavedasamsthāṇuṃ skandaṃ tathā lakṣmīṃ viṣṇuṃ brahmāṇameva ca

वाचस्पतिं चन्द्रमसमपः पृथ्वीं सरस्वतीम्सततं ये नमस्यन्ति तान्नमस्याम्यहं विभो

vācaspatiṃ candramasamapaḥ pṛthvīṃ sarasvatīmsatataṃ ye namasyanti tānnamasyāmyahaṃ vibho

तपोधनान्वेदविदो नित्यं वेदपरायणान्महार्हान्वृष्णिशार्दूल सदा संपूजयाम्यहम्

tapodhanānvedavido nityaṃ vedaparāyaṇānmahārhānvṛṣṇiśārdūla sadā saṃpūjayāmyaham

अभुक्त्वा देवकार्याणि कुर्वते येऽविकत्थनाःसंतुष्टाश्च क्षमायुक्तास्तान्नमस्याम्यहं विभो

abhuktvā devakāryāṇi kurvate ye'vikatthanāḥsaṃtuṣṭāśca kṣamāyuktāstānnamasyāmyahaṃ vibho

सम्यग्ददति ये चेष्टान्क्षान्ता दान्ता जितेन्द्रियाःसस्यं धनं क्षितिं गाश्च तान्नमस्यामि यादव

samyagdadati ye ceṣṭānkṣāntā dāntā jitendriyāḥsasyaṃ dhanaṃ kṣitiṃ gāśca tānnamasyāmi yādava

ये ते तपसि वर्तन्ते वने मूलफलाशनाःअसंचयाः क्रियावन्तस्तान्नमस्यामि यादव

ye te tapasi vartante vane mūlaphalāśanāḥasaṃcayāḥ kriyāvantastānnamasyāmi yādava

ये भृत्यभरणे सक्ताः सततं चातिथिप्रियाःभुञ्जन्ते देवशेषाणि तान्नमस्यामि यादव

ye bhṛtyabharaṇe saktāḥ satataṃ cātithipriyāḥbhuñjante devaśeṣāṇi tānnamasyāmi yādava

ये वेदं प्राप्य दुर्धर्षा वाग्मिनो ब्रह्मवादिनःयाजनाध्यापने युक्ता नित्यं तान्पूजयाम्यहम्

ye vedaṃ prāpya durdharṣā vāgmino brahmavādinaḥyājanādhyāpane yuktā nityaṃ tānpūjayāmyaham

प्रसन्नहृदयाश्चैव सर्वसत्त्वेषु नित्यशःआ पृष्ठतापात्स्वाध्याये युक्तास्तान्पूजयाम्यहम्

prasannahṛdayāścaiva sarvasattveṣu nityaśaḥā pṛṣṭhatāpātsvādhyāye yuktāstānpūjayāmyaham

गुरुप्रसादे स्वाध्याये यतन्ते ये स्थिरव्रताःशुश्रूषवोऽनसूयन्तस्तान्नमस्यामि यादव

guruprasāde svādhyāye yatante ye sthiravratāḥśuśrūṣavo'nasūyantastānnamasyāmi yādava

सुव्रता मुनयो ये च ब्रह्मण्याः सत्यसंगराःवोढारो हव्यकव्यानां तान्नमस्यामि यादव

suvratā munayo ye ca brahmaṇyāḥ satyasaṃgarāḥvoḍhāro havyakavyānāṃ tānnamasyāmi yādava

भैक्ष्यचर्यासु निरताः कृशा गुरुकुलाश्रयाःनिःसुखा निर्धना ये च तान्नमस्यामि यादव

bhaikṣyacaryāsu niratāḥ kṛśā gurukulāśrayāḥniḥsukhā nirdhanā ye ca tānnamasyāmi yādava

निर्ममा निष्प्रतिद्वंद्वा निर्ह्रीका निष्प्रयोजनाःअहिंसानिरता ये च ये च सत्यव्रता नराःदान्ताः शमपराश्चैव तान्नमस्यामि केशव

nirmamā niṣpratidvaṃdvā nirhrīkā niṣprayojanāḥahiṃsāniratā ye ca ye ca satyavratā narāḥdāntāḥ śamaparāścaiva tānnamasyāmi keśava

देवतातिथिपूजायां प्रसक्ता गृहमेधिनःकपोतवृत्तयो नित्यं तान्नमस्यामि यादव

devatātithipūjāyāṃ prasaktā gṛhamedhinaḥkapotavṛttayo nityaṃ tānnamasyāmi yādava

येषां त्रिवर्गः कृत्येषु वर्तते नोपहीयतेशिष्टाचारप्रवृत्ताश्च तान्नमस्याम्यहं सदा

yeṣāṃ trivargaḥ kṛtyeṣu vartate nopahīyateśiṣṭācārapravṛttāśca tānnamasyāmyahaṃ sadā

ब्राह्मणास्त्रिषु लोकेषु ये त्रिवर्गमनुष्ठिताःअलोलुपाः पुण्यशीलास्तान्नमस्यामि केशव

brāhmaṇāstriṣu lokeṣu ye trivargamanuṣṭhitāḥalolupāḥ puṇyaśīlāstānnamasyāmi keśava

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च सुधाभक्षाश्च ये सदाव्रतैश्च विविधैर्युक्तास्तान्नमस्यामि माधव

abbhakṣā vāyubhakṣāśca sudhābhakṣāśca ye sadāvrataiśca vividhairyuktāstānnamasyāmi mādhava

अयोनीनग्नियोनींश्च ब्रह्मयोनींस्तथैव चसर्वभूतात्मयोनींश्च तान्नमस्याम्यहं द्विजान्

ayonīnagniyonīṃśca brahmayonīṃstathaiva casarvabhūtātmayonīṃśca tānnamasyāmyahaṃ dvijān

नित्यमेतान्नमस्यामि कृष्ण लोककरानृषीन्लोकज्येष्ठाञ्ज्ञाननिष्ठांस्तमोघ्नाँल्लोकभास्करान्

nityametānnamasyāmi kṛṣṇa lokakarānṛṣīnlokajyeṣṭhāñjñānaniṣṭhāṃstamoghnām̐llokabhāskarān

तस्मात्त्वमपि वार्ष्णेय द्विजान्पूजय नित्यदापूजिताः पूजनार्हा हि सुखं दास्यन्ति तेऽनघ

tasmāttvamapi vārṣṇeya dvijānpūjaya nityadāpūjitāḥ pūjanārhā hi sukhaṃ dāsyanti te'nagha

अस्मिँल्लोके सदा ह्येते परत्र च सुखप्रदाःत एते मान्यमाना वै प्रदास्यन्ति सुखं तव

asmim̐lloke sadā hyete paratra ca sukhapradāḥta ete mānyamānā vai pradāsyanti sukhaṃ tava

ये सर्वातिथयो नित्यं गोषु च ब्राह्मणेषु चनित्यं सत्ये च निरता दुर्गाण्यतितरन्ति ते

ye sarvātithayo nityaṃ goṣu ca brāhmaṇeṣu canityaṃ satye ca niratā durgāṇyatitaranti te

नित्यं शमपरा ये च तथा ये चानसूयकाःनित्यं स्वाध्यायिनो ये च दुर्गाण्यतितरन्ति ते

nityaṃ śamaparā ye ca tathā ye cānasūyakāḥnityaṃ svādhyāyino ye ca durgāṇyatitaranti te

सर्वान्देवान्नमस्यन्ति ये चैकं देवमाश्रिताःश्रद्दधानाश्च दान्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते

sarvāndevānnamasyanti ye caikaṃ devamāśritāḥśraddadhānāśca dāntāśca durgāṇyatitaranti te

तथैव विप्रप्रवरान्नमस्कृत्य यतव्रतान्भवन्ति ये दानरता दुर्गाण्यतितरन्ति ते

tathaiva viprapravarānnamaskṛtya yatavratānbhavanti ye dānaratā durgāṇyatitaranti te

अग्नीनाधाय विधिवत्प्रयता धारयन्ति येप्राप्ताः सोमाहुतिं चैव दुर्गाण्यतितरन्ति ते

agnīnādhāya vidhivatprayatā dhārayanti yeprāptāḥ somāhutiṃ caiva durgāṇyatitaranti te

मातापित्रोर्गुरुषु च सम्यग्वर्तन्ति ये सदायथा त्वं वृष्णिशार्दूलेत्युक्त्वैवं विरराम सः

mātāpitrorguruṣu ca samyagvartanti ye sadāyathā tvaṃ vṛṣṇiśārdūletyuktvaivaṃ virarāma saḥ

तस्मात्त्वमपि कौन्तेय पितृदेवद्विजातिथीन्सम्यक्पूजय येन त्वं गतिमिष्टामवाप्स्यसि

tasmāttvamapi kaunteya pitṛdevadvijātithīnsamyakpūjaya yena tvaṃ gatimiṣṭāmavāpsyasi