Parva.Adhyaya 13.81

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

मया गवां पुरीषं वै श्रिया जुष्टमिति श्रुतम्एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संशयोऽत्र हि मे महान्

mayā gavāṃ purīṣaṃ vai śriyā juṣṭamiti śrutametadicchāmyahaṃ śrotuṃ saṃśayo'tra hi me mahān

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्गोभिर्नृपेह संवादं श्रिया भरतसत्तम

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamgobhirnṛpeha saṃvādaṃ śriyā bharatasattama

श्रीः कृत्वेह वपुः कान्तं गोमध्यं प्रविवेश हगावोऽथ विस्मितास्तस्या दृष्ट्वा रूपस्य संपदम्

śrīḥ kṛtveha vapuḥ kāntaṃ gomadhyaṃ praviveśa hagāvo'tha vismitāstasyā dṛṣṭvā rūpasya saṃpadam

गाव ऊचुःकासि देवि कुतो वा त्वं रूपेणाप्रतिमा भुविविस्मिताः स्म महाभागे तव रूपस्य संपदा

gāva ūcuḥkāsi devi kuto vā tvaṃ rūpeṇāpratimā bhuvivismitāḥ sma mahābhāge tava rūpasya saṃpadā

इच्छामस्त्वां वयं ज्ञातुं का त्वं क्व च गमिष्यसितत्त्वेन च सुवर्णाभे सर्वमेतद्ब्रवीहि नः

icchāmastvāṃ vayaṃ jñātuṃ kā tvaṃ kva ca gamiṣyasitattvena ca suvarṇābhe sarvametadbravīhi naḥ

श्रीरुवाचलोककान्तास्मि भद्रं वः श्रीर्नाम्नेह परिश्रुतामया दैत्याः परित्यक्ता विनष्टाः शाश्वतीः समाः

śrīruvācalokakāntāsmi bhadraṃ vaḥ śrīrnāmneha pariśrutāmayā daityāḥ parityaktā vinaṣṭāḥ śāśvatīḥ samāḥ

इन्द्रो विवस्वान्सोमश्च विष्णुरापोऽग्निरेव चमयाभिपन्ना ऋध्यन्ते ऋषयो देवतास्तथा

indro vivasvānsomaśca viṣṇurāpo'gnireva camayābhipannā ṛdhyante ṛṣayo devatāstathā

यांश्च द्विषाम्यहं गावस्ते विनश्यन्ति सर्वशःधर्मार्थकामहीनाश्च ते भवन्त्यसुखान्विताः

yāṃśca dviṣāmyahaṃ gāvaste vinaśyanti sarvaśaḥdharmārthakāmahīnāśca te bhavantyasukhānvitāḥ

एवंप्रभावां मां गावो विजानीत सुखप्रदाम्इच्छामि चापि युष्मासु वस्तुं सर्वासु नित्यदाआगता प्रार्थयानाहं श्रीजुष्टा भवतानघाः

evaṃprabhāvāṃ māṃ gāvo vijānīta sukhapradāmicchāmi cāpi yuṣmāsu vastuṃ sarvāsu nityadāāgatā prārthayānāhaṃ śrījuṣṭā bhavatānaghāḥ

गाव ऊचुःअध्रुवां चञ्चलां च त्वां सामान्यां बहुभिः सहन त्वामिच्छामि भद्रं ते गम्यतां यत्र रोचते

gāva ūcuḥadhruvāṃ cañcalāṃ ca tvāṃ sāmānyāṃ bahubhiḥ sahana tvāmicchāmi bhadraṃ te gamyatāṃ yatra rocate

वपुष्मन्त्यो वयं सर्वाः किमस्माकं त्वयाद्य वैयत्रेष्टं गम्यतां तत्र कृतकार्या वयं त्वया

vapuṣmantyo vayaṃ sarvāḥ kimasmākaṃ tvayādya vaiyatreṣṭaṃ gamyatāṃ tatra kṛtakāryā vayaṃ tvayā

श्रीरुवाचकिमेतद्वः क्षमं गावो यन्मां नेहाभ्यनन्दथन मां संप्रति गृह्णीथ कस्माद्वै दुर्लभां सतीम्

śrīruvācakimetadvaḥ kṣamaṃ gāvo yanmāṃ nehābhyanandathana māṃ saṃprati gṛhṇītha kasmādvai durlabhāṃ satīm

सत्यश्च लोकवादोऽयं लोके चरति सुव्रताःस्वयं प्राप्ते परिभवो भवतीति विनिश्चयः

satyaśca lokavādo'yaṃ loke carati suvratāḥsvayaṃ prāpte paribhavo bhavatīti viniścayaḥ

महदुग्रं तपः कृत्वा मां निषेवन्ति मानवाःदेवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः

mahadugraṃ tapaḥ kṛtvā māṃ niṣevanti mānavāḥdevadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ

क्षममेतद्धि वो गावः प्रतिगृह्णीत मामिहनावमन्या ह्यहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे

kṣamametaddhi vo gāvaḥ pratigṛhṇīta māmihanāvamanyā hyahaṃ saumyāstrailokye sacarācare

गाव ऊचुःनावमन्यामहे देवि न त्वां परिभवामहेअध्रुवा चलचित्तासि ततस्त्वां वर्जयामहे

gāva ūcuḥnāvamanyāmahe devi na tvāṃ paribhavāmaheadhruvā calacittāsi tatastvāṃ varjayāmahe

बहुनात्र किमुक्तेन गम्यतां यत्र वाञ्छसिवपुष्मत्यो वयं सर्वाः किमस्माकं त्वयानघे

bahunātra kimuktena gamyatāṃ yatra vāñchasivapuṣmatyo vayaṃ sarvāḥ kimasmākaṃ tvayānaghe

श्रीरुवाचअवज्ञाता भविष्यामि सर्वलोकेषु मानदाःप्रत्याख्यानेन युष्माभिः प्रसादः क्रियतामिति

śrīruvācaavajñātā bhaviṣyāmi sarvalokeṣu mānadāḥpratyākhyānena yuṣmābhiḥ prasādaḥ kriyatāmiti

महाभागा भवत्यो वै शरण्याः शरणागताम्परित्रायन्तु मां नित्यं भजमानामनिन्दिताम्माननां त्वहमिच्छामि भवत्यः सततं शुभाः

mahābhāgā bhavatyo vai śaraṇyāḥ śaraṇāgatāmparitrāyantu māṃ nityaṃ bhajamānāmaninditāmmānanāṃ tvahamicchāmi bhavatyaḥ satataṃ śubhāḥ

अप्येकाङ्गे तु वो वस्तुमिच्छामि च सुकुत्सितेन वोऽस्ति कुत्सितं किंचिदङ्गेष्वालक्ष्यतेऽनघाः

apyekāṅge tu vo vastumicchāmi ca sukutsitena vo'sti kutsitaṃ kiṃcidaṅgeṣvālakṣyate'naghāḥ

पुण्याः पवित्राः सुभगा ममादेशं प्रयच्छतवसेयं यत्र चाङ्गेऽहं तन्मे व्याख्यातुमर्हथ

puṇyāḥ pavitrāḥ subhagā mamādeśaṃ prayacchatavaseyaṃ yatra cāṅge'haṃ tanme vyākhyātumarhatha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

एवमुक्तास्तु ता गावः शुभाः करुणवत्सलाःसंमन्त्र्य सहिताः सर्वाः श्रियमूचुर्नराधिप

evamuktāstu tā gāvaḥ śubhāḥ karuṇavatsalāḥsaṃmantrya sahitāḥ sarvāḥ śriyamūcurnarādhipa

अवश्यं मानना कार्या तवास्माभिर्यशस्विनिशकृन्मूत्रे निवस नः पुण्यमेतद्धि नः शुभे

avaśyaṃ mānanā kāryā tavāsmābhiryaśasviniśakṛnmūtre nivasa naḥ puṇyametaddhi naḥ śubhe

श्रीरुवाचदिष्ट्या प्रसादो युष्माभिः कृतो मेऽनुग्रहात्मकःएवं भवतु भद्रं वः पूजितास्मि सुखप्रदाः

śrīruvācadiṣṭyā prasādo yuṣmābhiḥ kṛto me'nugrahātmakaḥevaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ pūjitāsmi sukhapradāḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

एवं कृत्वा तु समयं श्रीर्गोभिः सह भारतपश्यन्तीनां ततस्तासां तत्रैवान्तरधीयत

evaṃ kṛtvā tu samayaṃ śrīrgobhiḥ saha bhāratapaśyantīnāṃ tatastāsāṃ tatraivāntaradhīyata

एतद्गोशकृतः पुत्र माहात्म्यं तेऽनुवर्णितम्माहात्म्यं च गवां भूयः श्रूयतां गदतो मम

etadgośakṛtaḥ putra māhātmyaṃ te'nuvarṇitammāhātmyaṃ ca gavāṃ bhūyaḥ śrūyatāṃ gadato mama