Parva.Adhyaya 14.34

ब्राह्मण्युवाचनेदमल्पात्मना शक्यं वेदितुं नाकृतात्मनाबहु चाल्पं च संक्षिप्तं विप्लुतं च मतं मम

brāhmaṇyuvācanedamalpātmanā śakyaṃ vedituṃ nākṛtātmanābahu cālpaṃ ca saṃkṣiptaṃ viplutaṃ ca mataṃ mama

उपायं तु मम ब्रूहि येनैषा लभ्यते मतिःतन्मन्ये कारणतमं यत एषा प्रवर्तते

upāyaṃ tu mama brūhi yenaiṣā labhyate matiḥtanmanye kāraṇatamaṃ yata eṣā pravartate

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

अरणीं ब्राह्मणीं विद्धि गुरुरस्योत्तरारणिःतपःश्रुतेऽभिमथ्नीतो ज्ञानाग्निर्जायते ततः

araṇīṃ brāhmaṇīṃ viddhi gururasyottarāraṇiḥtapaḥśrute'bhimathnīto jñānāgnirjāyate tataḥ

ब्राह्मण्युवाचयदिदं ब्रह्मणो लिङ्गं क्षेत्रज्ञमिति संज्ञितम्ग्रहीतुं येन तच्छक्यं लक्षणं तस्य तत्क्व नु

brāhmaṇyuvācayadidaṃ brahmaṇo liṅgaṃ kṣetrajñamiti saṃjñitamgrahītuṃ yena tacchakyaṃ lakṣaṇaṃ tasya tatkva nu

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

अलिङ्गो निर्गुणश्चैव कारणं नास्य विद्यतेउपायमेव वक्ष्यामि येन गृह्येत वा न वा

aliṅgo nirguṇaścaiva kāraṇaṃ nāsya vidyateupāyameva vakṣyāmi yena gṛhyeta vā na vā

सम्यगप्युपदिष्टश्च भ्रमरैरिव लक्ष्यतेकर्मबुद्धिरबुद्धित्वाज्ज्ञानलिङ्गैरिवाश्रितम्

samyagapyupadiṣṭaśca bhramarairiva lakṣyatekarmabuddhirabuddhitvājjñānaliṅgairivāśritam

इदं कार्यमिदं नेति न मोक्षेषूपदिश्यतेपश्यतः शृण्वतो बुद्धिरात्मनो येषु जायते

idaṃ kāryamidaṃ neti na mokṣeṣūpadiśyatepaśyataḥ śṛṇvato buddhirātmano yeṣu jāyate

यावन्त इह शक्येरंस्तावतोंऽशान्प्रकल्पयेत्व्यक्तानव्यक्तरूपांश्च शतशोऽथ सहस्रशः

yāvanta iha śakyeraṃstāvatoṃ'śānprakalpayetvyaktānavyaktarūpāṃśca śataśo'tha sahasraśaḥ

सर्वान्नानात्वयुक्तांश्च सर्वान्प्रत्यक्षहेतुकान्यतः परं न विद्येत ततोऽभ्यासे भविष्यति

sarvānnānātvayuktāṃśca sarvānpratyakṣahetukānyataḥ paraṃ na vidyeta tato'bhyāse bhaviṣyati

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

ततस्तु तस्या ब्राह्मण्या मतिः क्षेत्रज्ञसंक्षयेक्षेत्रज्ञादेव परतः क्षेत्रज्ञोऽन्यः प्रवर्तते

tatastu tasyā brāhmaṇyā matiḥ kṣetrajñasaṃkṣayekṣetrajñādeva parataḥ kṣetrajño'nyaḥ pravartate

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

क्व नु सा ब्राह्मणी कृष्ण क्व चासौ ब्राह्मणर्षभःयाभ्यां सिद्धिरियं प्राप्ता तावुभौ वद मेऽच्युत

kva nu sā brāhmaṇī kṛṣṇa kva cāsau brāhmaṇarṣabhaḥyābhyāṃ siddhiriyaṃ prāptā tāvubhau vada me'cyuta

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

मनो मे ब्राह्मणं विद्धि बुद्धिं मे विद्धि ब्राह्मणीम्क्षेत्रज्ञ इति यश्चोक्तः सोऽहमेव धनंजय

mano me brāhmaṇaṃ viddhi buddhiṃ me viddhi brāhmaṇīmkṣetrajña iti yaścoktaḥ so'hameva dhanaṃjaya