Parva.Adhyaya 14.89

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

श्रुतं प्रियमिदं कृष्ण यत्त्वमर्हसि भाषितुम्तन्मेऽमृतरसप्रख्यं मनो ह्लादयते विभो

śrutaṃ priyamidaṃ kṛṣṇa yattvamarhasi bhāṣitumtanme'mṛtarasaprakhyaṃ mano hlādayate vibho

बहूनि किल युद्धानि विजयस्य नराधिपैःपुनरासन्हृषीकेश तत्र तत्रेति मे श्रुतम्

bahūni kila yuddhāni vijayasya narādhipaiḥpunarāsanhṛṣīkeśa tatra tatreti me śrutam

मन्निमित्तं हि स सदा पार्थः सुखविवर्जितःअतीव विजयो धीमानिति मे दूयते मनः

mannimittaṃ hi sa sadā pārthaḥ sukhavivarjitaḥatīva vijayo dhīmāniti me dūyate manaḥ

संचिन्तयामि वार्ष्णेय सदा कुन्तीसुतं रहःकिं नु तस्य शरीरेऽस्ति सर्वलक्षणपूजितेअनिष्टं लक्षणं कृष्ण येन दुःखान्युपाश्नुते

saṃcintayāmi vārṣṇeya sadā kuntīsutaṃ rahaḥkiṃ nu tasya śarīre'sti sarvalakṣaṇapūjiteaniṣṭaṃ lakṣaṇaṃ kṛṣṇa yena duḥkhānyupāśnute

अतीव दुःखभागी स सततं कुन्तिनन्दनःन च पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्यं गात्रेषु किंचनश्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

atīva duḥkhabhāgī sa satataṃ kuntinandanaḥna ca paśyāmi bībhatsornindyaṃ gātreṣu kiṃcanaśrotavyaṃ cenmayaitadvai tanme vyākhyātumarhasi

इत्युक्तः स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहदन्तरम्राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुरब्रवीत्

ityuktaḥ sa hṛṣīkeśo dhyātvā sumahadantaramrājānaṃ bhojarājanyavardhano viṣṇurabravīt

न ह्यस्य नृपते किंचिदनिष्टमुपलक्षयेऋते पुरुषसिंहस्य पिण्डिकेऽस्यातिकायतः

na hyasya nṛpate kiṃcidaniṣṭamupalakṣayeṛte puruṣasiṃhasya piṇḍike'syātikāyataḥ

ताभ्यां स पुरुषव्याघ्रो नित्यमध्वसु युज्यतेन ह्यन्यदनुपश्यामि येनासौ दुःखभाग्जयः

tābhyāṃ sa puruṣavyāghro nityamadhvasu yujyatena hyanyadanupaśyāmi yenāsau duḥkhabhāgjayaḥ

इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठस्तथ्यं कृष्णेन धीमताप्रोवाच वृष्णिशार्दूलमेवमेतदिति प्रभो

ityuktaḥ sa kuruśreṣṭhastathyaṃ kṛṣṇena dhīmatāprovāca vṛṣṇiśārdūlamevametaditi prabho

कृष्णा तु द्रौपदी कृष्णं तिर्यक्सासूयमैक्षतप्रतिजग्राह तस्यास्तं प्रणयं चापि केशिहासख्युः सखा हृषीकेशः साक्षादिव धनंजयः

kṛṣṇā tu draupadī kṛṣṇaṃ tiryaksāsūyamaikṣatapratijagrāha tasyāstaṃ praṇayaṃ cāpi keśihāsakhyuḥ sakhā hṛṣīkeśaḥ sākṣādiva dhanaṃjayaḥ

तत्र भीमादयस्ते तु कुरवो यादवास्तथारेमुः श्रुत्वा विचित्रार्था धनंजयकथा विभो

tatra bhīmādayaste tu kuravo yādavāstathāremuḥ śrutvā vicitrārthā dhanaṃjayakathā vibho

तथा कथयतामेव तेषामर्जुनसंकथाःउपायाद्वचनान्मर्त्यो विजयस्य महात्मनः

tathā kathayatāmeva teṣāmarjunasaṃkathāḥupāyādvacanānmartyo vijayasya mahātmanaḥ

सोऽभिगम्य कुरुश्रेष्ठं नमस्कृत्य च बुद्धिमान्उपायातं नरव्याघ्रमर्जुनं प्रत्यवेदयत्

so'bhigamya kuruśreṣṭhaṃ namaskṛtya ca buddhimānupāyātaṃ naravyāghramarjunaṃ pratyavedayat

तच्छ्रुत्वा नृपतिस्तस्य हर्षबाष्पाकुलेक्षणःप्रियाख्याननिमित्तं वै ददौ बहु धनं तदा

tacchrutvā nṛpatistasya harṣabāṣpākulekṣaṇaḥpriyākhyānanimittaṃ vai dadau bahu dhanaṃ tadā

ततो द्वितीये दिवसे महाञ्शब्दो व्यवर्धतआयाति पुरुषव्याघ्रे पाण्डवानां धुरंधरे

tato dvitīye divase mahāñśabdo vyavardhataāyāti puruṣavyāghre pāṇḍavānāṃ dhuraṃdhare

ततो रेणुः समुद्भूतो विबभौ तस्य वाजिनःअभितो वर्तमानस्य यथोच्चैःश्रवसस्तथा

tato reṇuḥ samudbhūto vibabhau tasya vājinaḥabhito vartamānasya yathoccaiḥśravasastathā

तत्र हर्षकला वाचो नराणां शुश्रुवेऽर्जुनःदिष्ट्यासि पार्थ कुशली धन्यो राजा युधिष्ठिरः

tatra harṣakalā vāco narāṇāṃ śuśruve'rjunaḥdiṣṭyāsi pārtha kuśalī dhanyo rājā yudhiṣṭhiraḥ

कोऽन्यो हि पृथिवीं कृत्स्नामवजित्य सपार्थिवाम्चारयित्वा हयश्रेष्ठमुपायायादृतेऽर्जुनम्

ko'nyo hi pṛthivīṃ kṛtsnāmavajitya sapārthivāmcārayitvā hayaśreṣṭhamupāyāyādṛte'rjunam

ये व्यतीता महात्मानो राजानः सगरादयःतेषामपीदृशं कर्म न किंचिदनुशुश्रुम

ye vyatītā mahātmāno rājānaḥ sagarādayaḥteṣāmapīdṛśaṃ karma na kiṃcidanuśuśruma

नैतदन्ये करिष्यन्ति भविष्याः पृथिवीक्षितःयत्त्वं कुरुकुलश्रेष्ठ दुष्करं कृतवानिह

naitadanye kariṣyanti bhaviṣyāḥ pṛthivīkṣitaḥyattvaṃ kurukulaśreṣṭha duṣkaraṃ kṛtavāniha

इत्येवं वदतां तेषां नॄणां श्रुतिसुखा गिरःशृण्वन्विवेश धर्मात्मा फल्गुनो यज्ञसंस्तरम्

ityevaṃ vadatāṃ teṣāṃ nṝṇāṃ śrutisukhā giraḥśṛṇvanviveśa dharmātmā phalguno yajñasaṃstaram

ततो राजा सहामात्यः कृष्णश्च यदुनन्दनःधृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य ते तं प्रत्युद्ययुस्तदा

tato rājā sahāmātyaḥ kṛṣṇaśca yadunandanaḥdhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya te taṃ pratyudyayustadā

सोऽभिवाद्य पितुः पादौ धर्मराजस्य धीमतःभीमादींश्चापि संपूज्य पर्यष्वजत केशवम्

so'bhivādya pituḥ pādau dharmarājasya dhīmataḥbhīmādīṃścāpi saṃpūjya paryaṣvajata keśavam

तैः समेत्यार्चितस्तान्स प्रत्यर्च्य च यथाविधिविशश्रामाथ धर्मात्मा तीरं लब्ध्वेव पारगः

taiḥ sametyārcitastānsa pratyarcya ca yathāvidhiviśaśrāmātha dharmātmā tīraṃ labdhveva pāragaḥ

एतस्मिन्नेव काले तु स राजा बभ्रुवाहनःमातृभ्यां सहितो धीमान्कुरूनभ्याजगाम ह

etasminneva kāle tu sa rājā babhruvāhanaḥmātṛbhyāṃ sahito dhīmānkurūnabhyājagāma ha

स समेत्य कुरून्सर्वान्सर्वैस्तैरभिनन्दितःप्रविवेश पितामह्याः कुन्त्या भवनमुत्तमम्

sa sametya kurūnsarvānsarvaistairabhinanditaḥpraviveśa pitāmahyāḥ kuntyā bhavanamuttamam