Parva.Adhyaya 15.1

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

प्राप्य राज्यं महाभागाः पाण्डवा मे पितामहाःकथमासन्महाराजे धृतराष्ट्रे महात्मनि

prāpya rājyaṃ mahābhāgāḥ pāṇḍavā me pitāmahāḥkathamāsanmahārāje dhṛtarāṣṭre mahātmani

स हि राजा हतामात्यो हतपुत्रो निराश्रयःकथमासीद्धतैश्वर्यो गान्धारी च यशस्विनी

sa hi rājā hatāmātyo hataputro nirāśrayaḥkathamāsīddhataiśvaryo gāndhārī ca yaśasvinī

कियन्तं चैव कालं ते पितरो मम पूर्वकाःस्थिता राज्ये महात्मानस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

kiyantaṃ caiva kālaṃ te pitaro mama pūrvakāḥsthitā rājye mahātmānastanme vyākhyātumarhasi

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्राप्य राज्यं महात्मानः पाण्डवा हतशत्रवःधृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य पृथिवीं पर्यपालयन्

prāpya rājyaṃ mahātmānaḥ pāṇḍavā hataśatravaḥdhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya pṛthivīṃ paryapālayan

धृतराष्ट्रमुपातिष्ठद्विदुरः संजयस्तथायुयुत्सुश्चापि मेधावी वैश्यापुत्रः स कौरवः

dhṛtarāṣṭramupātiṣṭhadviduraḥ saṃjayastathāyuyutsuścāpi medhāvī vaiśyāputraḥ sa kauravaḥ

पाण्डवाः सर्वकार्याणि संपृच्छन्ति स्म तं नृपम्चक्रुस्तेनाभ्यनुज्ञाता वर्षाणि दश पञ्च च

pāṇḍavāḥ sarvakāryāṇi saṃpṛcchanti sma taṃ nṛpamcakrustenābhyanujñātā varṣāṇi daśa pañca ca

सदा हि गत्वा ते वीराः पर्युपासन्त तं नृपम्पादाभिवन्दनं कृत्वा धर्मराजमते स्थिताःते मूर्ध्नि समुपाघ्राताः सर्वकार्याणि चक्रिरे

sadā hi gatvā te vīrāḥ paryupāsanta taṃ nṛpampādābhivandanaṃ kṛtvā dharmarājamate sthitāḥte mūrdhni samupāghrātāḥ sarvakāryāṇi cakrire

कुन्तिभोजसुता चैव गान्धारीमन्ववर्ततद्रौपदी च सुभद्रा च याश्चान्याः पाण्डवस्त्रियःसमां वृत्तिमवर्तन्त तयोः श्वश्र्वोर्यथाविधि

kuntibhojasutā caiva gāndhārīmanvavartatadraupadī ca subhadrā ca yāścānyāḥ pāṇḍavastriyaḥsamāṃ vṛttimavartanta tayoḥ śvaśrvoryathāvidhi

शयनानि महार्हाणि वासांस्याभरणानि चराजार्हाणि च सर्वाणि भक्ष्यभोज्यान्यनेकशःयुधिष्ठिरो महाराज धृतराष्ट्रेऽभ्युपाहरत्

śayanāni mahārhāṇi vāsāṃsyābharaṇāni carājārhāṇi ca sarvāṇi bhakṣyabhojyānyanekaśaḥyudhiṣṭhiro mahārāja dhṛtarāṣṭre'bhyupāharat

तथैव कुन्ती गान्धार्यां गुरुवृत्तिमवर्ततविदुरः संजयश्चैव युयुत्सुश्चैव कौरवःउपासते स्म तं वृद्धं हतपुत्रं जनाधिपम्

tathaiva kuntī gāndhāryāṃ guruvṛttimavartataviduraḥ saṃjayaścaiva yuyutsuścaiva kauravaḥupāsate sma taṃ vṛddhaṃ hataputraṃ janādhipam

स्यालो द्रोणस्य यश्चैको दयितो ब्राह्मणो महान्स च तस्मिन्महेष्वासः कृपः समभवत्तदा

syālo droṇasya yaścaiko dayito brāhmaṇo mahānsa ca tasminmaheṣvāsaḥ kṛpaḥ samabhavattadā

व्यासश्च भगवान्नित्यं वासं चक्रे नृपेण हकथाः कुर्वन्पुराणर्षिर्देवर्षिनृपरक्षसाम्

vyāsaśca bhagavānnityaṃ vāsaṃ cakre nṛpeṇa hakathāḥ kurvanpurāṇarṣirdevarṣinṛparakṣasām

धर्मयुक्तानि कार्याणि व्यवहारान्वितानि चधृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो विदुरस्तान्यकारयत्

dharmayuktāni kāryāṇi vyavahārānvitāni cadhṛtarāṣṭrābhyanujñāto vidurastānyakārayat

सामन्तेभ्यः प्रियाण्यस्य कार्याणि सुगुरूण्यपिप्राप्यन्तेऽर्थैः सुलघुभिः प्रभावाद्विदुरस्य वै

sāmantebhyaḥ priyāṇyasya kāryāṇi sugurūṇyapiprāpyante'rthaiḥ sulaghubhiḥ prabhāvādvidurasya vai

अकरोद्बन्धमोक्षांश्च वध्यानां मोक्षणं तथान च धर्मात्मजो राजा कदाचित्किंचिदब्रवीत्

akarodbandhamokṣāṃśca vadhyānāṃ mokṣaṇaṃ tathāna ca dharmātmajo rājā kadācitkiṃcidabravīt

विहारयात्रासु पुनः कुरुराजो युधिष्ठिरःसर्वान्कामान्महातेजाः प्रददावम्बिकासुते

vihārayātrāsu punaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥsarvānkāmānmahātejāḥ pradadāvambikāsute

आरालिकाः सूपकारा रागखाण्डविकास्तथाउपातिष्ठन्त राजानं धृतराष्ट्रं यथा पुरा

ārālikāḥ sūpakārā rāgakhāṇḍavikāstathāupātiṣṭhanta rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yathā purā

वासांसि च महार्हाणि माल्यानि विविधानि चउपाजह्रुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः

vāsāṃsi ca mahārhāṇi mālyāni vividhāni caupājahruryathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭrasya pāṇḍavāḥ

मैरेयं मधु मांसानि पानकानि लघूनि चचित्रान्भक्ष्यविकारांश्च चक्रुरस्य यथा पुरा

maireyaṃ madhu māṃsāni pānakāni laghūni cacitrānbhakṣyavikārāṃśca cakrurasya yathā purā

ये चापि पृथिवीपालाः समाजग्मुः समन्ततःउपातिष्ठन्त ते सर्वे कौरवेन्द्रं यथा पुरा

ye cāpi pṛthivīpālāḥ samājagmuḥ samantataḥupātiṣṭhanta te sarve kauravendraṃ yathā purā

कुन्ती च द्रौपदी चैव सात्वती चैव भामिनीउलूपी नागकन्या च देवी चित्राङ्गदा तथा

kuntī ca draupadī caiva sātvatī caiva bhāminīulūpī nāgakanyā ca devī citrāṅgadā tathā

धृष्टकेतोश्च भगिनी जरासंधस्य चात्मजाकिंकराः स्मोपतिष्ठन्ति सर्वाः सुबलजां तथा

dhṛṣṭaketośca bhaginī jarāsaṃdhasya cātmajākiṃkarāḥ smopatiṣṭhanti sarvāḥ subalajāṃ tathā

यथा पुत्रवियुक्तोऽयं न किंचिद्दुःखमाप्नुयात्इति राजान्वशाद्भ्रातॄन्नित्यमेव युधिष्ठिरः

yathā putraviyukto'yaṃ na kiṃcidduḥkhamāpnuyātiti rājānvaśādbhrātṝnnityameva yudhiṣṭhiraḥ

एवं ते धर्मराजस्य श्रुत्वा वचनमर्थवत्सविशेषमवर्तन्त भीममेकं विना तदा

evaṃ te dharmarājasya śrutvā vacanamarthavatsaviśeṣamavartanta bhīmamekaṃ vinā tadā

न हि तत्तस्य वीरस्य हृदयादपसर्पतिधृतराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्यद्वृत्तं द्यूतकारितम्

na hi tattasya vīrasya hṛdayādapasarpatidhṛtarāṣṭrasya durbuddheryadvṛttaṃ dyūtakāritam