Parva.Adhyaya 15.36

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

वनवासं गते विप्र धृतराष्ट्रे महीपतौसभार्ये नृपशार्दूले वध्वा कुन्त्या समन्विते

vanavāsaṃ gate vipra dhṛtarāṣṭre mahīpatausabhārye nṛpaśārdūle vadhvā kuntyā samanvite

विदुरे चापि संसिद्धे धर्मराजं व्यपाश्रितेवसत्सु पाण्डुपुत्रेषु सर्वेष्वाश्रममण्डले

vidure cāpi saṃsiddhe dharmarājaṃ vyapāśritevasatsu pāṇḍuputreṣu sarveṣvāśramamaṇḍale

यत्तदाश्चर्यमिति वै करिष्यामीत्युवाच हव्यासः परमतेजस्वी महर्षिस्तद्वदस्व मे

yattadāścaryamiti vai kariṣyāmītyuvāca havyāsaḥ paramatejasvī maharṣistadvadasva me

वनवासे च कौरव्यः कियन्तं कालमच्युतःयुधिष्ठिरो नरपतिर्न्यवसत्सजनो द्विज

vanavāse ca kauravyaḥ kiyantaṃ kālamacyutaḥyudhiṣṭhiro narapatirnyavasatsajano dvija

किमाहाराश्च ते तत्र ससैन्या न्यवसन्प्रभोसान्तःपुरा महात्मान इति तद्ब्रूहि मेऽनघ

kimāhārāśca te tatra sasainyā nyavasanprabhosāntaḥpurā mahātmāna iti tadbrūhi me'nagha

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तेऽनुज्ञातास्तदा राजन्कुरुराजेन पाण्डवाःविविधान्यन्नपानानि विश्राम्यानुभवन्ति ते

te'nujñātāstadā rājankururājena pāṇḍavāḥvividhānyannapānāni viśrāmyānubhavanti te

मासमेकं विजह्रुस्ते ससैन्यान्तःपुरा वनेअथ तत्रागमद्व्यासो यथोक्तं ते मयानघ

māsamekaṃ vijahruste sasainyāntaḥpurā vaneatha tatrāgamadvyāso yathoktaṃ te mayānagha

तथा तु तेषां सर्वेषां कथाभिर्नृपसंनिधौव्यासमन्वासतां राजन्नाजग्मुर्मुनयोऽपरे

tathā tu teṣāṃ sarveṣāṃ kathābhirnṛpasaṃnidhauvyāsamanvāsatāṃ rājannājagmurmunayo'pare

नारदः पर्वतश्चैव देवलश्च महातपाःविश्वावसुस्तुम्बुरुश्च चित्रसेनश्च भारत

nāradaḥ parvataścaiva devalaśca mahātapāḥviśvāvasustumburuśca citrasenaśca bhārata

तेषामपि यथान्यायं पूजां चक्रे महामनाःधृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः कुरुराजो युधिष्ठिरः

teṣāmapi yathānyāyaṃ pūjāṃ cakre mahāmanāḥdhṛtarāṣṭrābhyanujñātaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ

निषेदुस्ते ततः सर्वे पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात्आसनेष्वथ पुण्येषु बर्हिष्केषु वरेषु च

niṣeduste tataḥ sarve pūjāṃ prāpya yudhiṣṭhirātāsaneṣvatha puṇyeṣu barhiṣkeṣu vareṣu ca

तेषु तत्रोपविष्टेषु स तु राजा महामतिःपाण्डुपुत्रैः परिवृतो निषसाद कुरूद्वहः

teṣu tatropaviṣṭeṣu sa tu rājā mahāmatiḥpāṇḍuputraiḥ parivṛto niṣasāda kurūdvahaḥ

गान्धारी चैव कुन्ती च द्रौपदी सात्वती तथास्त्रियश्चान्यास्तथान्याभिः सहोपविविशुस्ततः

gāndhārī caiva kuntī ca draupadī sātvatī tathāstriyaścānyāstathānyābhiḥ sahopaviviśustataḥ

तेषां तत्र कथा दिव्या धर्मिष्ठाश्चाभवन्नृपऋषीणां च पुराणानां देवासुरविमिश्रिताः

teṣāṃ tatra kathā divyā dharmiṣṭhāścābhavannṛpaṛṣīṇāṃ ca purāṇānāṃ devāsuravimiśritāḥ

ततः कथान्ते व्यासस्तं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम्प्रोवाच वदतां श्रेष्ठः पुनरेव स तद्वचःप्रीयमाणो महातेजाः सर्ववेदविदां वरः

tataḥ kathānte vyāsastaṃ prajñācakṣuṣamīśvaramprovāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ punareva sa tadvacaḥprīyamāṇo mahātejāḥ sarvavedavidāṃ varaḥ

विदितं मम राजेन्द्र यत्ते हृदि विवक्षितम्दह्यमानस्य शोकेन तव पुत्रकृतेन वै

viditaṃ mama rājendra yatte hṛdi vivakṣitamdahyamānasya śokena tava putrakṛtena vai

गान्धार्याश्चैव यद्दुःखं हृदि तिष्ठति पार्थिवकुन्त्याश्च यन्महाराज द्रौपद्याश्च हृदि स्थितम्

gāndhāryāścaiva yadduḥkhaṃ hṛdi tiṣṭhati pārthivakuntyāśca yanmahārāja draupadyāśca hṛdi sthitam

यच्च धारयते तीव्रं दुःखं पुत्रविनाशजम्सुभद्रा कृष्णभगिनी तच्चापि विदितं मम

yacca dhārayate tīvraṃ duḥkhaṃ putravināśajamsubhadrā kṛṣṇabhaginī taccāpi viditaṃ mama

श्रुत्वा समागममिमं सर्वेषां वस्ततो नृपसंशयच्छेदनायाहं प्राप्तः कौरवनन्दन

śrutvā samāgamamimaṃ sarveṣāṃ vastato nṛpasaṃśayacchedanāyāhaṃ prāptaḥ kauravanandana

इमे च देवगन्धर्वाः सर्वे चैव महर्षयःपश्यन्तु तपसो वीर्यमद्य मे चिरसंभृतम्

ime ca devagandharvāḥ sarve caiva maharṣayaḥpaśyantu tapaso vīryamadya me cirasaṃbhṛtam

तदुच्यतां महाबाहो कं कामं प्रदिशामि तेप्रवणोऽस्मि वरं दातुं पश्य मे तपसो बलम्

taducyatāṃ mahābāho kaṃ kāmaṃ pradiśāmi tepravaṇo'smi varaṃ dātuṃ paśya me tapaso balam

एवमुक्तः स राजेन्द्रो व्यासेनामितबुद्धिनामुहूर्तमिव संचिन्त्य वचनायोपचक्रमे

evamuktaḥ sa rājendro vyāsenāmitabuddhināmuhūrtamiva saṃcintya vacanāyopacakrame

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि सफलं जीवितं च मेयन्मे समागमोऽद्येह भवद्भिः सह साधुभिः

dhanyo'smyanugṛhīto'smi saphalaṃ jīvitaṃ ca meyanme samāgamo'dyeha bhavadbhiḥ saha sādhubhiḥ

अद्य चाप्यवगच्छामि गतिमिष्टामिहात्मनःभवद्भिर्ब्रह्मकल्पैर्यत्समेतोऽहं तपोधनाः

adya cāpyavagacchāmi gatimiṣṭāmihātmanaḥbhavadbhirbrahmakalpairyatsameto'haṃ tapodhanāḥ

दर्शनादेव भवतां पूतोऽहं नात्र संशयःविद्यते न भयं चापि परलोकान्ममानघाः

darśanādeva bhavatāṃ pūto'haṃ nātra saṃśayaḥvidyate na bhayaṃ cāpi paralokānmamānaghāḥ

किं तु तस्य सुदुर्बुद्धेर्मन्दस्यापनयैर्भृशम्दूयते मे मनो नित्यं स्मरतः पुत्रगृद्धिनः

kiṃ tu tasya sudurbuddhermandasyāpanayairbhṛśamdūyate me mano nityaṃ smarataḥ putragṛddhinaḥ

अपापाः पाण्डवा येन निकृताः पापबुद्धिनाघातिता पृथिवी चेयं सहसा सनरद्विपा

apāpāḥ pāṇḍavā yena nikṛtāḥ pāpabuddhināghātitā pṛthivī ceyaṃ sahasā sanaradvipā

राजानश्च महात्मानो नानाजनपदेश्वराःआगम्य मम पुत्रार्थे सर्वे मृत्युवशं गताः

rājānaśca mahātmāno nānājanapadeśvarāḥāgamya mama putrārthe sarve mṛtyuvaśaṃ gatāḥ

ये ते पुत्रांश्च दाराश्च प्राणांश्च मनसः प्रियान्परित्यज्य गताः शूराः प्रेतराजनिवेशनम्

ye te putrāṃśca dārāśca prāṇāṃśca manasaḥ priyānparityajya gatāḥ śūrāḥ pretarājaniveśanam

का नु तेषां गतिर्ब्रह्मन्मित्रार्थे ये हता मृधेतथैव पुत्रपौत्राणां मम ये निहता युधि

kā nu teṣāṃ gatirbrahmanmitrārthe ye hatā mṛdhetathaiva putrapautrāṇāṃ mama ye nihatā yudhi

दूयते मे मनोऽभीक्ष्णं घातयित्वा महाबलम्भीष्मं शांतनवं वृद्धं द्रोणं च द्विजसत्तमम्

dūyate me mano'bhīkṣṇaṃ ghātayitvā mahābalambhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ vṛddhaṃ droṇaṃ ca dvijasattamam

मम पुत्रेण मूढेन पापेन सुहृदद्विषाक्षयं नीतं कुलं दीप्तं पृथिवीराज्यमिच्छता

mama putreṇa mūḍhena pāpena suhṛdadviṣākṣayaṃ nītaṃ kulaṃ dīptaṃ pṛthivīrājyamicchatā

एतत्सर्वमनुस्मृत्य दह्यमानो दिवानिशम्न शान्तिमधिगच्छामि दुःखशोकसमाहतःइति मे चिन्तयानस्य पितः शर्म न विद्यते

etatsarvamanusmṛtya dahyamāno divāniśamna śāntimadhigacchāmi duḥkhaśokasamāhataḥiti me cintayānasya pitaḥ śarma na vidyate