Parva.Adhyaya 15.37

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम्पुनर्नवीकृतः शोको गान्धार्या जनमेजय

tacchrutvā vividhaṃ tasya rājarṣeḥ paridevitampunarnavīkṛtaḥ śoko gāndhāryā janamejaya

कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव चतासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह

kuntyā drupadaputryāśca subhadrāyāstathaiva catāsāṃ ca varanārīṇāṃ vadhūnāṃ kauravasya ha

पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदमब्रवीत्श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिरुत्थिता

putraśokasamāviṣṭā gāndhārī tvidamabravītśvaśuraṃ baddhanayanā devī prāñjalirutthitā

षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुंगवअस्य राज्ञो हतान्पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो

ṣoḍaśemāni varṣāṇi gatāni munipuṃgavaasya rājño hatānputrāñśocato na śamo vibho

पुत्रशोकसमाविष्टो निःश्वसन्ह्येष भूमिपःन शेते वसतीः सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने

putraśokasamāviṣṭo niḥśvasanhyeṣa bhūmipaḥna śete vasatīḥ sarvā dhṛtarāṣṭro mahāmune

लोकानन्यान्समर्थोऽसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात्किमु लोकान्तरगतान्राज्ञो दर्शयितुं सुतान्

lokānanyānsamartho'si sraṣṭuṃ sarvāṃstapobalātkimu lokāntaragatānrājño darśayituṃ sutān

इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम्शोचत्यतीव साध्वी ते स्नुषाणां दयिता स्नुषा

iyaṃ ca draupadī kṛṣṇā hatajñātisutā bhṛśamśocatyatīva sādhvī te snuṣāṇāṃ dayitā snuṣā

तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणीसौभद्रवधसंतप्ता भृशं शोचति भामिनी

tathā kṛṣṇasya bhaginī subhadrā bhadrabhāṣiṇīsaubhadravadhasaṃtaptā bhṛśaṃ śocati bhāminī

इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमदुःखिताभर्तृव्यसनशोकार्ता न शेते वसतीः प्रभो

iyaṃ ca bhūriśravaso bhāryā paramaduḥkhitābhartṛvyasanaśokārtā na śete vasatīḥ prabho

यस्यास्तु श्वशुरो धीमान्बाह्लीकः स कुरूद्वहःनिहतः सोमदत्तश्च पित्रा सह महारणे

yasyāstu śvaśuro dhīmānbāhlīkaḥ sa kurūdvahaḥnihataḥ somadattaśca pitrā saha mahāraṇe

श्रीमच्चास्य महाबुद्धेः संग्रामेष्वपलायिनःपुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद्रणाजिरे

śrīmaccāsya mahābuddheḥ saṃgrāmeṣvapalāyinaḥputrasya te putraśataṃ nihataṃ yadraṇājire

तस्य भार्याशतमिदं पुत्रशोकसमाहतम्पुनः पुनर्वर्धयानं शोकं राज्ञो ममैव चतेनारम्भेण महता मामुपास्ते महामुने

tasya bhāryāśatamidaṃ putraśokasamāhatampunaḥ punarvardhayānaṃ śokaṃ rājño mamaiva catenārambheṇa mahatā māmupāste mahāmune

ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाःसोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो

ye ca śūrā mahātmānaḥ śvaśurā me mahārathāḥsomadattaprabhṛtayaḥ kā nu teṣāṃ gatiḥ prabho

तव प्रसादाद्भगवन्विशोकोऽयं महीपतिःकुर्यात्कालमहं चैव कुन्ती चेयं वधूस्तव

tava prasādādbhagavanviśoko'yaṃ mahīpatiḥkuryātkālamahaṃ caiva kuntī ceyaṃ vadhūstava

इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशाननाप्रच्छन्नजातं पुत्रं तं सस्मारादित्यसंभवम्

ityuktavatyāṃ gāndhāryāṃ kuntī vratakṛśānanāpracchannajātaṃ putraṃ taṃ sasmārādityasaṃbhavam

तामृषिर्वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शनःअपश्यद्दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः

tāmṛṣirvarado vyāso dūraśravaṇadarśanaḥapaśyadduḥkhitāṃ devīṃ mātaraṃ savyasācinaḥ

तामुवाच ततो व्यासो यत्ते कार्यं विवक्षितम्तद्ब्रूहि त्वं महाप्राज्ञे यत्ते मनसि वर्तते

tāmuvāca tato vyāso yatte kāryaṃ vivakṣitamtadbrūhi tvaṃ mahāprājñe yatte manasi vartate

ततः कुन्ती श्वशुरयोः प्रणम्य शिरसा तदाउवाच वाक्यं सव्रीडं विवृण्वाना पुरातनम्

tataḥ kuntī śvaśurayoḥ praṇamya śirasā tadāuvāca vākyaṃ savrīḍaṃ vivṛṇvānā purātanam