Parva.Adhyaya 15.46

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

तथा महात्मनस्तस्य तपस्युग्रे च वर्ततःअनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्वस्मासु बन्धुषु

tathā mahātmanastasya tapasyugre ca vartataḥanāthasyeva nidhanaṃ tiṣṭhatsvasmāsu bandhuṣu

दुर्विज्ञेया हि गतयः पुरुषाणां मता ममयत्र वैचित्रवीर्योऽसौ दग्ध एवं दवाग्निना

durvijñeyā hi gatayaḥ puruṣāṇāṃ matā mamayatra vaicitravīryo'sau dagdha evaṃ davāgninā

यस्य पुत्रशतं श्रीमदभवद्बाहुशालिनःनागायुतबलो राजा स दग्धो हि दवाग्निना

yasya putraśataṃ śrīmadabhavadbāhuśālinaḥnāgāyutabalo rājā sa dagdho hi davāgninā

यं पुरा पर्यवीजन्त तालवृन्तैर्वरस्त्रियःतं गृध्राः पर्यवीजन्त दावाग्निपरिकालितम्

yaṃ purā paryavījanta tālavṛntairvarastriyaḥtaṃ gṛdhrāḥ paryavījanta dāvāgniparikālitam

सूतमागधसंघैश्च शयानो यः प्रबोध्यतेधरण्यां स नृपः शेते पापस्य मम कर्मभिः

sūtamāgadhasaṃghaiśca śayāno yaḥ prabodhyatedharaṇyāṃ sa nṛpaḥ śete pāpasya mama karmabhiḥ

न तु शोचामि गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम्पतिलोकमनुप्राप्तां तथा भर्तृव्रते स्थिताम्

na tu śocāmi gāndhārīṃ hataputrāṃ yaśasvinīmpatilokamanuprāptāṃ tathā bhartṛvrate sthitām

पृथामेव तु शोचामि या पुत्रैश्वर्यमृद्धिमत्उत्सृज्य सुमहद्दीप्तं वनवासमरोचयत्

pṛthāmeva tu śocāmi yā putraiśvaryamṛddhimatutsṛjya sumahaddīptaṃ vanavāsamarocayat

धिग्राज्यमिदमस्माकं धिग्बलं धिक्पराक्रमम्क्षत्रधर्मं च धिग्यस्मान्मृता जीवामहे वयम्

dhigrājyamidamasmākaṃ dhigbalaṃ dhikparākramamkṣatradharmaṃ ca dhigyasmānmṛtā jīvāmahe vayam

सुसूक्ष्मा किल कालस्य गतिर्द्विजवरोत्तमयत्समुत्सृज्य राज्यं सा वनवासमरोचयत्

susūkṣmā kila kālasya gatirdvijavarottamayatsamutsṛjya rājyaṃ sā vanavāsamarocayat

युधिष्ठिरस्य जननी भीमस्य विजयस्य चअनाथवत्कथं दग्धा इति मुह्यामि चिन्तयन्

yudhiṣṭhirasya jananī bhīmasya vijayasya caanāthavatkathaṃ dagdhā iti muhyāmi cintayan

वृथा संतोषितो वह्निः खाण्डवे सव्यसाचिनाउपकारमजानन्स कृतघ्न इति मे मतिः

vṛthā saṃtoṣito vahniḥ khāṇḍave savyasācināupakāramajānansa kṛtaghna iti me matiḥ

यत्रादहत्स भगवान्मातरं सव्यसाचिनःकृत्वा यो ब्राह्मणच्छद्म भिक्षार्थी समुपागतःधिगग्निं धिक्च पार्थस्य विश्रुतां सत्यसंधताम्

yatrādahatsa bhagavānmātaraṃ savyasācinaḥkṛtvā yo brāhmaṇacchadma bhikṣārthī samupāgataḥdhigagniṃ dhikca pārthasya viśrutāṃ satyasaṃdhatām

इदं कष्टतरं चान्यद्भगवन्प्रतिभाति मेवृथाग्निना समायोगो यदभूत्पृथिवीपतेः

idaṃ kaṣṭataraṃ cānyadbhagavanpratibhāti mevṛthāgninā samāyogo yadabhūtpṛthivīpateḥ

तथा तपस्विनस्तस्य राजर्षेः कौरवस्य हकथमेवंविधो मृत्युः प्रशास्य पृथिवीमिमाम्

tathā tapasvinastasya rājarṣeḥ kauravasya hakathamevaṃvidho mṛtyuḥ praśāsya pṛthivīmimām

तिष्ठत्सु मन्त्रपूतेषु तस्याग्निषु महावनेवृथाग्निना समायुक्तो निष्ठां प्राप्तः पिता मम

tiṣṭhatsu mantrapūteṣu tasyāgniṣu mahāvanevṛthāgninā samāyukto niṣṭhāṃ prāptaḥ pitā mama

मन्ये पृथा वेपमाना कृशा धमनिसंतताहा तात धर्मराजेति समाक्रन्दन्महाभये

manye pṛthā vepamānā kṛśā dhamanisaṃtatāhā tāta dharmarājeti samākrandanmahābhaye

भीम पर्याप्नुहि भयादिति चैवाभिवाशतीसमन्ततः परिक्षिप्ता माता मेऽभूद्दवाग्निना

bhīma paryāpnuhi bhayāditi caivābhivāśatīsamantataḥ parikṣiptā mātā me'bhūddavāgninā

सहदेवः प्रियस्तस्याः पुत्रेभ्योऽधिक एव तुन चैनां मोक्षयामास वीरो माद्रवतीसुतः

sahadevaḥ priyastasyāḥ putrebhyo'dhika eva tuna caināṃ mokṣayāmāsa vīro mādravatīsutaḥ

तच्छ्रुत्वा रुरुदुः सर्वे समालिङ्ग्य परस्परम्पाण्डवाः पञ्च दुःखार्ता भूतानीव युगक्षये

tacchrutvā ruruduḥ sarve samāliṅgya parasparampāṇḍavāḥ pañca duḥkhārtā bhūtānīva yugakṣaye

तेषां तु पुरुषेन्द्राणां रुदतां रुदितस्वनःप्रासादाभोगसंरुद्धो अन्वरौत्सीत्स रोदसी

teṣāṃ tu puruṣendrāṇāṃ rudatāṃ ruditasvanaḥprāsādābhogasaṃruddho anvarautsītsa rodasī