Parva.Adhyaya 15.5

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

विदितं भवतामेतद्यथा वृत्तः कुरुक्षयःममापराधात्तत्सर्वमिति ज्ञेयं तु कौरवाः

viditaṃ bhavatāmetadyathā vṛttaḥ kurukṣayaḥmamāparādhāttatsarvamiti jñeyaṃ tu kauravāḥ

योऽहं दुष्टमतिं मूढं ज्ञातीनां भयवर्धनम्दुर्योधनं कौरवाणामाधिपत्येऽभ्यषेचयम्

yo'haṃ duṣṭamatiṃ mūḍhaṃ jñātīnāṃ bhayavardhanamduryodhanaṃ kauravāṇāmādhipatye'bhyaṣecayam

यच्चाहं वासुदेवस्य वाक्यं नाश्रौषमर्थवत्वध्यतां साध्वयं पापः सामात्य इति दुर्मतिः

yaccāhaṃ vāsudevasya vākyaṃ nāśrauṣamarthavatvadhyatāṃ sādhvayaṃ pāpaḥ sāmātya iti durmatiḥ

पुत्रस्नेहाभिभूतश्च हितमुक्तो मनीषिभिःविदुरेणाथ भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च

putrasnehābhibhūtaśca hitamukto manīṣibhiḥvidureṇātha bhīṣmeṇa droṇena ca kṛpeṇa ca

पदे पदे भगवता व्यासेन च महात्मनासंजयेनाथ गान्धार्या तदिदं तप्यतेऽद्य माम्

pade pade bhagavatā vyāsena ca mahātmanāsaṃjayenātha gāndhāryā tadidaṃ tapyate'dya mām

यच्चाहं पाण्डुपुत्रेषु गुणवत्सु महात्मसुन दत्तवाञ्श्रियं दीप्तां पितृपैतामहीमिमाम्

yaccāhaṃ pāṇḍuputreṣu guṇavatsu mahātmasuna dattavāñśriyaṃ dīptāṃ pitṛpaitāmahīmimām

विनाशं पश्यमानो हि सर्वराज्ञां गदाग्रजःएतच्छ्रेयः स परमममन्यत जनार्दनः

vināśaṃ paśyamāno hi sarvarājñāṃ gadāgrajaḥetacchreyaḥ sa paramamamanyata janārdanaḥ

सोऽहमेतान्यलीकानि निवृत्तान्यात्मनः सदाहृदये शल्यभूतानि धारयामि सहस्रशः

so'hametānyalīkāni nivṛttānyātmanaḥ sadāhṛdaye śalyabhūtāni dhārayāmi sahasraśaḥ

विशेषतस्तु दह्यामि वर्षं पञ्चदशं हि वैअस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं नियतोऽस्मि सुदुर्मतिः

viśeṣatastu dahyāmi varṣaṃ pañcadaśaṃ hi vaiasya pāpasya śuddhyarthaṃ niyato'smi sudurmatiḥ

चतुर्थे नियते काले कदाचिदपि चाष्टमेतृष्णाविनयनं भुञ्जे गान्धारी वेद तन्मम

caturthe niyate kāle kadācidapi cāṣṭametṛṣṇāvinayanaṃ bhuñje gāndhārī veda tanmama

करोत्याहारमिति मां सर्वः परिजनः सदायुधिष्ठिरभयाद्वेत्ति भृशं तप्यति पाण्डवः

karotyāhāramiti māṃ sarvaḥ parijanaḥ sadāyudhiṣṭhirabhayādvetti bhṛśaṃ tapyati pāṇḍavaḥ

भूमौ शये जप्यपरो दर्भेष्वजिनसंवृतःनियमव्यपदेशेन गान्धारी च यशस्विनी

bhūmau śaye japyaparo darbheṣvajinasaṃvṛtaḥniyamavyapadeśena gāndhārī ca yaśasvinī

हतं पुत्रशतं शूरं संग्रामेष्वपलायिनम्नानुतप्यामि तच्चाहं क्षत्रधर्मं हि तं विदुःइत्युक्त्वा धर्मराजानमभ्यभाषत कौरवः

hataṃ putraśataṃ śūraṃ saṃgrāmeṣvapalāyinamnānutapyāmi taccāhaṃ kṣatradharmaṃ hi taṃ viduḥityuktvā dharmarājānamabhyabhāṣata kauravaḥ

भद्रं ते यादवीमातर्वाक्यं चेदं निबोध मेसुखमस्म्युषितः पुत्र त्वया सुपरिपालितः

bhadraṃ te yādavīmātarvākyaṃ cedaṃ nibodha mesukhamasmyuṣitaḥ putra tvayā suparipālitaḥ

महादानानि दत्तानि श्राद्धानि च पुनः पुनःप्रकृष्टं मे वयः पुत्र पुण्यं चीर्णं यथाबलम्गान्धारी हतपुत्रेयं धैर्येणोदीक्षते च माम्

mahādānāni dattāni śrāddhāni ca punaḥ punaḥprakṛṣṭaṃ me vayaḥ putra puṇyaṃ cīrṇaṃ yathābalamgāndhārī hataputreyaṃ dhairyeṇodīkṣate ca mām

द्रौपद्या ह्यपकर्तारस्तव चैश्वर्यहारिणःसमतीता नृशंसास्ते धर्मेण निहता युधि

draupadyā hyapakartārastava caiśvaryahāriṇaḥsamatītā nṛśaṃsāste dharmeṇa nihatā yudhi

न तेषु प्रतिकर्तव्यं पश्यामि कुरुनन्दनसर्वे शस्त्रजिताँल्लोकान्गतास्तेऽभिमुखं हताः

na teṣu pratikartavyaṃ paśyāmi kurunandanasarve śastrajitām̐llokāngatāste'bhimukhaṃ hatāḥ

आत्मनस्तु हितं मुख्यं प्रतिकर्तव्यमद्य मेगान्धार्याश्चैव राजेन्द्र तदनुज्ञातुमर्हसि

ātmanastu hitaṃ mukhyaṃ pratikartavyamadya megāndhāryāścaiva rājendra tadanujñātumarhasi

त्वं हि धर्मभृतां श्रेष्ठः सततं धर्मवत्सलःराजा गुरुः प्राणभृतां तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्

tvaṃ hi dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ satataṃ dharmavatsalaḥrājā guruḥ prāṇabhṛtāṃ tasmādetadbravīmyaham

अनुज्ञातस्त्वया वीर संश्रयेयं वनान्यहम्चीरवल्कलभृद्राजन्गान्धार्या सहितोऽनयातवाशिषः प्रयुञ्जानो भविष्यामि वनेचरः

anujñātastvayā vīra saṃśrayeyaṃ vanānyahamcīravalkalabhṛdrājangāndhāryā sahito'nayātavāśiṣaḥ prayuñjāno bhaviṣyāmi vanecaraḥ

उचितं नः कुले तात सर्वेषां भरतर्षभपुत्रेष्वैश्वर्यमाधाय वयसोऽन्ते वनं नृप

ucitaṃ naḥ kule tāta sarveṣāṃ bharatarṣabhaputreṣvaiśvaryamādhāya vayaso'nte vanaṃ nṛpa

तत्राहं वायुभक्षो वा निराहारोऽपि वा वसन्पत्न्या सहानया वीर चरिष्यामि तपः परम्

tatrāhaṃ vāyubhakṣo vā nirāhāro'pi vā vasanpatnyā sahānayā vīra cariṣyāmi tapaḥ param

त्वं चापि फलभाक्तात तपसः पार्थिवो ह्यसिफलभाजो हि राजानः कल्याणस्येतरस्य वा

tvaṃ cāpi phalabhāktāta tapasaḥ pārthivo hyasiphalabhājo hi rājānaḥ kalyāṇasyetarasya vā