Mahabharata · Parva.Adhyaya 2.2

2.2.1

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

उषित्वा खाण्डवप्रस्थे सुखवासं जनार्दनःपार्थैः प्रीतिसमायुक्तैः पूजनार्होऽभिपूजितः

uṣitvā khāṇḍavaprasthe sukhavāsaṃ janārdanaḥpārthaiḥ prītisamāyuktaiḥ pūjanārho'bhipūjitaḥ

2.2.2

गमनाय मतिं चक्रे पितुर्दर्शनलालसःधर्मराजमथामन्त्र्य पृथां च पृथुलोचनः

gamanāya matiṃ cakre piturdarśanalālasaḥdharmarājamathāmantrya pṛthāṃ ca pṛthulocanaḥ

2.2.3

ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना जगद्वन्द्यः पितृष्वसुःस तया मूर्ध्न्युपाघ्रातः परिष्वक्तश्च केशवः

vavande caraṇau mūrdhnā jagadvandyaḥ pitṛṣvasuḥsa tayā mūrdhnyupāghrātaḥ pariṣvaktaśca keśavaḥ

2.2.4

ददर्शानन्तरं कृष्णो भगिनीं स्वां महायशाःतामुपेत्य हृषीकेशः प्रीत्या बाष्पसमन्वितः

dadarśānantaraṃ kṛṣṇo bhaginīṃ svāṃ mahāyaśāḥtāmupetya hṛṣīkeśaḥ prītyā bāṣpasamanvitaḥ

2.2.5

अर्थ्यं तथ्यं हितं वाक्यं लघु युक्तमनुत्तमम्उवाच भगवान्भद्रां सुभद्रां भद्रभाषिणीम्

arthyaṃ tathyaṃ hitaṃ vākyaṃ laghu yuktamanuttamamuvāca bhagavānbhadrāṃ subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm

2.2.6

तया स्वजनगामीनि श्रावितो वचनानि सःसंपूजितश्चाप्यसकृच्छिरसा चाभिवादितः

tayā svajanagāmīni śrāvito vacanāni saḥsaṃpūjitaścāpyasakṛcchirasā cābhivāditaḥ

2.2.7

तामनुज्ञाप्य वार्ष्णेयः प्रतिनन्द्य च भामिनीम्ददर्शानन्तरं कृष्णां धौम्यं चापि जनार्दनः

tāmanujñāpya vārṣṇeyaḥ pratinandya ca bhāminīmdadarśānantaraṃ kṛṣṇāṃ dhaumyaṃ cāpi janārdanaḥ

2.2.8

ववन्दे च यथान्यायं धौम्यं पुरुषसत्तमःद्रौपदीं सान्त्वयित्वा च आमन्त्र्य च जनार्दनः

vavande ca yathānyāyaṃ dhaumyaṃ puruṣasattamaḥdraupadīṃ sāntvayitvā ca āmantrya ca janārdanaḥ

2.2.9

भ्रातॄनभ्यगमद्धीमान्पार्थेन सहितो बलीभ्रातृभिः पञ्चभिः कृष्णो वृतः शक्र इवामरैः

bhrātṝnabhyagamaddhīmānpārthena sahito balībhrātṛbhiḥ pañcabhiḥ kṛṣṇo vṛtaḥ śakra ivāmaraiḥ

2.2.10

अर्चयामास देवांश्च द्विजांश्च यदुपुंगवःमाल्यजप्यनमस्कारैर्गन्धैरुच्चावचैरपिस कृत्वा सर्वकार्याणि प्रतस्थे तस्थुषां वरः

arcayāmāsa devāṃśca dvijāṃśca yadupuṃgavaḥmālyajapyanamaskārairgandhairuccāvacairapisa kṛtvā sarvakāryāṇi pratasthe tasthuṣāṃ varaḥ

2.2.11

स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्दधिपात्रफलाक्षतैःवसु प्रदाय च ततः प्रदक्षिणमवर्तत

svasti vācyārhato viprāndadhipātraphalākṣataiḥvasu pradāya ca tataḥ pradakṣiṇamavartata

2.2.12

काञ्चनं रथमास्थाय तार्क्ष्यकेतनमाशुगम्गदाचक्रासिशार्ङ्गाद्यैरायुधैश्च समन्वितम्

kāñcanaṃ rathamāsthāya tārkṣyaketanamāśugamgadācakrāsiśārṅgādyairāyudhaiśca samanvitam

2.2.13

तिथावथ च नक्षत्रे मुहूर्ते च गुणान्वितेप्रययौ पुण्डरीकाक्षः सैन्यसुग्रीववाहनः

tithāvatha ca nakṣatre muhūrte ca guṇānviteprayayau puṇḍarīkākṣaḥ sainyasugrīvavāhanaḥ

2.2.14

अन्वारुरोह चाप्येनं प्रेम्णा राजा युधिष्ठिरःअपास्य चास्य यन्तारं दारुकं यन्तृसत्तमम्अभीषून्संप्रजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा

anvāruroha cāpyenaṃ premṇā rājā yudhiṣṭhiraḥapāsya cāsya yantāraṃ dārukaṃ yantṛsattamamabhīṣūnsaṃprajagrāha svayaṃ kurupatistadā

2.2.15

उपारुह्यार्जुनश्चापि चामरव्यजनं सितम्रुक्मदण्डं बृहन्मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम्

upāruhyārjunaścāpi cāmaravyajanaṃ sitamrukmadaṇḍaṃ bṛhanmūrdhni dudhāvābhipradakṣiṇam

2.2.16

तथैव भीमसेनोऽपि यमाभ्यां सहितो वशीपृष्ठतोऽनुययौ कृष्णमृत्विक्पौरजनैर्वृतः

tathaiva bhīmaseno'pi yamābhyāṃ sahito vaśīpṛṣṭhato'nuyayau kṛṣṇamṛtvikpaurajanairvṛtaḥ

2.2.17

स तथा भ्रातृभिः सार्धं केशवः परवीरहाअनुगम्यमानः शुशुभे शिष्यैरिव गुरुः प्रियैः

sa tathā bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ keśavaḥ paravīrahāanugamyamānaḥ śuśubhe śiṣyairiva guruḥ priyaiḥ

2.2.18

पार्थमामन्त्र्य गोविन्दः परिष्वज्य च पीडितम्युधिष्ठिरं पूजयित्वा भीमसेनं यमौ तथा

pārthamāmantrya govindaḥ pariṣvajya ca pīḍitamyudhiṣṭhiraṃ pūjayitvā bhīmasenaṃ yamau tathā

2.2.19

परिष्वक्तो भृशं ताभ्यां यमाभ्यामभिवादितःततस्तैः संविदं कृत्वा यथावन्मधुसूदनः

pariṣvakto bhṛśaṃ tābhyāṃ yamābhyāmabhivāditaḥtatastaiḥ saṃvidaṃ kṛtvā yathāvanmadhusūdanaḥ

2.2.20

निवर्तयित्वा च तदा पाण्डवान्सपदानुगान्स्वां पुरीं प्रययौ कृष्णः पुरंदर इवापरः

nivartayitvā ca tadā pāṇḍavānsapadānugānsvāṃ purīṃ prayayau kṛṣṇaḥ puraṃdara ivāparaḥ

2.2.21

लोचनैरनुजग्मुस्ते तमा दृष्टिपथात्तदामनोभिरनुजग्मुस्ते कृष्णं प्रीतिसमन्वयात्

locanairanujagmuste tamā dṛṣṭipathāttadāmanobhiranujagmuste kṛṣṇaṃ prītisamanvayāt

2.2.22

अतृप्तमनसामेव तेषां केशवदर्शनेक्षिप्रमन्तर्दधे शौरिश्चक्षुषां प्रियदर्शनः

atṛptamanasāmeva teṣāṃ keśavadarśanekṣipramantardadhe śauriścakṣuṣāṃ priyadarśanaḥ

2.2.23

अकामा इव पार्थास्ते गोविन्दगतमानसाःनिवृत्योपययुः सर्वे स्वपुरं पुरुषर्षभाःस्यन्दनेनाथ कृष्णोऽपि समये द्वारकामगात्

akāmā iva pārthāste govindagatamānasāḥnivṛtyopayayuḥ sarve svapuraṃ puruṣarṣabhāḥsyandanenātha kṛṣṇo'pi samaye dvārakāmagāt