Parva.Adhyaya 2.29

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

नकुलस्य तु वक्ष्यामि कर्माणि विजयं तथावासुदेवजितामाशां यथासौ व्यजयत्प्रभुः

nakulasya tu vakṣyāmi karmāṇi vijayaṃ tathāvāsudevajitāmāśāṃ yathāsau vyajayatprabhuḥ

निर्याय खाण्डवप्रस्थात्प्रतीचीमभितो दिशम्उद्दिश्य मतिमान्प्रायान्महत्या सेनया सह

niryāya khāṇḍavaprasthātpratīcīmabhito diśamuddiśya matimānprāyānmahatyā senayā saha

सिंहनादेन महता योधानां गर्जितेन चरथनेमिनिनादैश्च कम्पयन्वसुधामिमाम्

siṃhanādena mahatā yodhānāṃ garjitena carathanemininādaiśca kampayanvasudhāmimām

ततो बहुधनं रम्यं गवाश्वधनधान्यवत्कार्त्तिकेयस्य दयितं रोहीतकमुपाद्रवत्

tato bahudhanaṃ ramyaṃ gavāśvadhanadhānyavatkārttikeyasya dayitaṃ rohītakamupādravat

तत्र युद्धं महद्वृत्तं शूरैर्मत्तमयूरकैःमरुभूमिं च कार्त्स्न्येन तथैव बहुधान्यकम्

tatra yuddhaṃ mahadvṛttaṃ śūrairmattamayūrakaiḥmarubhūmiṃ ca kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam

शैरीषकं महेच्छं च वशे चक्रे महाद्युतिःशिबींस्त्रिगर्तानम्बष्ठान्मालवान्पञ्चकर्पटान्

śairīṣakaṃ mahecchaṃ ca vaśe cakre mahādyutiḥśibīṃstrigartānambaṣṭhānmālavānpañcakarpaṭān

तथा मध्यमिकायांश्च वाटधानान्द्विजानथपुनश्च परिवृत्याथ पुष्करारण्यवासिनः

tathā madhyamikāyāṃśca vāṭadhānāndvijānathapunaśca parivṛtyātha puṣkarāraṇyavāsinaḥ

गणानुत्सवसंकेतान्व्यजयत्पुरुषर्षभःसिन्धुकूलाश्रिता ये च ग्रामणेया महाबलाः

gaṇānutsavasaṃketānvyajayatpuruṣarṣabhaḥsindhukūlāśritā ye ca grāmaṇeyā mahābalāḥ

शूद्राभीरगणाश्चैव ये चाश्रित्य सरस्वतीम्वर्तयन्ति च ये मत्स्यैर्ये च पर्वतवासिनः

śūdrābhīragaṇāścaiva ye cāśritya sarasvatīmvartayanti ca ye matsyairye ca parvatavāsinaḥ

कृत्स्नं पञ्चनदं चैव तथैवापरपर्यटम्उत्तरज्योतिकं चैव तथा वृन्दाटकं पुरम्द्वारपालं च तरसा वशे चक्रे महाद्युतिः

kṛtsnaṃ pañcanadaṃ caiva tathaivāparaparyaṭamuttarajyotikaṃ caiva tathā vṛndāṭakaṃ puramdvārapālaṃ ca tarasā vaśe cakre mahādyutiḥ

रमठान्हारहूणांश्च प्रतीच्याश्चैव ये नृपाःतान्सर्वान्स वशे चक्रे शासनादेव पाण्डवः

ramaṭhānhārahūṇāṃśca pratīcyāścaiva ye nṛpāḥtānsarvānsa vaśe cakre śāsanādeva pāṇḍavaḥ

तत्रस्थः प्रेषयामास वासुदेवाय चाभिभुःस चास्य दशभी राज्यैः प्रतिजग्राह शासनम्

tatrasthaḥ preṣayāmāsa vāsudevāya cābhibhuḥsa cāsya daśabhī rājyaiḥ pratijagrāha śāsanam

ततः शाकलमभ्येत्य मद्राणां पुटभेदनम्मातुलं प्रीतिपूर्वेण शल्यं चक्रे वशे बली

tataḥ śākalamabhyetya madrāṇāṃ puṭabhedanammātulaṃ prītipūrveṇa śalyaṃ cakre vaśe balī

स तस्मिन्सत्कृतो राज्ञा सत्कारार्हो विशां पतेरत्नानि भूरीण्यादाय संप्रतस्थे युधां पतिः

sa tasminsatkṛto rājñā satkārārho viśāṃ pateratnāni bhūrīṇyādāya saṃpratasthe yudhāṃ patiḥ

ततः सागरकुक्षिस्थान्म्लेच्छान्परमदारुणान्पह्लवान्बर्बरांश्चैव तान्सर्वाननयद्वशम्

tataḥ sāgarakukṣisthānmlecchānparamadāruṇānpahlavānbarbarāṃścaiva tānsarvānanayadvaśam

ततो रत्नान्युपादाय वशे कृत्वा च पार्थिवान्न्यवर्तत नरश्रेष्ठो नकुलश्चित्रमार्गवित्

tato ratnānyupādāya vaśe kṛtvā ca pārthivānnyavartata naraśreṣṭho nakulaścitramārgavit

करभाणां सहस्राणि कोशं तस्य महात्मनःऊहुर्दश महाराज कृच्छ्रादिव महाधनम्

karabhāṇāṃ sahasrāṇi kośaṃ tasya mahātmanaḥūhurdaśa mahārāja kṛcchrādiva mahādhanam

इन्द्रप्रस्थगतं वीरमभ्येत्य स युधिष्ठिरम्ततो माद्रीसुतः श्रीमान्धनं तस्मै न्यवेदयत्

indraprasthagataṃ vīramabhyetya sa yudhiṣṭhiramtato mādrīsutaḥ śrīmāndhanaṃ tasmai nyavedayat

एवं प्रतीचीं नकुलो दिशं वरुणपालिताम्विजिग्ये वासुदेवेन निर्जितां भरतर्षभः

evaṃ pratīcīṃ nakulo diśaṃ varuṇapālitāmvijigye vāsudevena nirjitāṃ bharatarṣabhaḥ