महाभारत · 15 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
ततः सागरसंकाशं दृष्ट्वा नृपतिसागरम्रोषात्प्रचलितं सर्वमिदमाह युधिष्ठिरः
tataḥ sāgarasaṃkāśaṃ dṛṣṭvā nṛpatisāgaramroṣātpracalitaṃ sarvamidamāha yudhiṣṭhiraḥ
भीष्मं मतिमतां श्रेष्ठं वृद्धं कुरुपितामहम्बृहस्पतिं बृहत्तेजाः पुरुहूत इवारिहा
bhīṣmaṃ matimatāṃ śreṣṭhaṃ vṛddhaṃ kurupitāmahambṛhaspatiṃ bṛhattejāḥ puruhūta ivārihā
असौ रोषात्प्रचलितो महान्नृपतिसागरःअत्र यत्प्रतिपत्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह
asau roṣātpracalito mahānnṛpatisāgaraḥatra yatpratipattavyaṃ tanme brūhi pitāmaha
यज्ञस्य च न विघ्नः स्यात्प्रजानां च शिवं भवेत्यथा सर्वत्र तत्सर्वं ब्रूहि मेऽद्य पितामह
yajñasya ca na vighnaḥ syātprajānāṃ ca śivaṃ bhavetyathā sarvatra tatsarvaṃ brūhi me'dya pitāmaha
इत्युक्तवति धर्मज्ञे धर्मराजे युधिष्ठिरेउवाचेदं वचो भीष्मस्ततः कुरुपितामहः
ityuktavati dharmajñe dharmarāje yudhiṣṭhireuvācedaṃ vaco bhīṣmastataḥ kurupitāmahaḥ
मा भैस्त्वं कुरुशार्दूल श्वा सिंहं हन्तुमर्हतिशिवः पन्थाः सुनीतोऽत्र मया पूर्वतरं वृतः
mā bhaistvaṃ kuruśārdūla śvā siṃhaṃ hantumarhatiśivaḥ panthāḥ sunīto'tra mayā pūrvataraṃ vṛtaḥ
प्रसुप्ते हि यथा सिंहे श्वानस्तत्र समागताःभषेयुः सहिताः सर्वे तथेमे वसुधाधिपाः
prasupte hi yathā siṃhe śvānastatra samāgatāḥbhaṣeyuḥ sahitāḥ sarve tatheme vasudhādhipāḥ
वृष्णिसिंहस्य सुप्तस्य तथेमे प्रमुखे स्थिताःभषन्ते तात संक्रुद्धाः श्वानः सिंहस्य संनिधौ
vṛṣṇisiṃhasya suptasya tatheme pramukhe sthitāḥbhaṣante tāta saṃkruddhāḥ śvānaḥ siṃhasya saṃnidhau
न हि संबुध्यते तावत्सुप्तः सिंह इवाच्युतःतेन सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः
na hi saṃbudhyate tāvatsuptaḥ siṃha ivācyutaḥtena siṃhīkarotyetānnṛsiṃhaścedipuṃgavaḥ
पार्थिवान्पार्थिवश्रेष्ठ शिशुपालोऽल्पचेतनःसर्वान्सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम्
pārthivānpārthivaśreṣṭha śiśupālo'lpacetanaḥsarvānsarvātmanā tāta netukāmo yamakṣayam
नूनमेतत्समादातुं पुनरिच्छत्यधोक्षजःयदस्य शिशुपालस्थं तेजस्तिष्ठति भारत
nūnametatsamādātuṃ punaricchatyadhokṣajaḥyadasya śiśupālasthaṃ tejastiṣṭhati bhārata
विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर्बुद्धिमतां वरचेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षिताम्
viplutā cāsya bhadraṃ te buddhirbuddhimatāṃ varacedirājasya kaunteya sarveṣāṃ ca mahīkṣitām
आदातुं हि नरव्याघ्रो यं यमिच्छत्ययं यदातस्य विप्लवते बुद्धिरेवं चेदिपतेर्यथा
ādātuṃ hi naravyāghro yaṃ yamicchatyayaṃ yadātasya viplavate buddhirevaṃ cedipateryathā
चतुर्विधानां भूतानां त्रिषु लोकेषु माधवःप्रभवश्चैव सर्वेषां निधनं च युधिष्ठिर
caturvidhānāṃ bhūtānāṃ triṣu lokeṣu mādhavaḥprabhavaścaiva sarveṣāṃ nidhanaṃ ca yudhiṣṭhira
इति तस्य वचः श्रुत्वा ततश्चेदिपतिर्नृपःभीष्मं रूक्षाक्षरा वाचः श्रावयामास भारत
iti tasya vacaḥ śrutvā tataścedipatirnṛpaḥbhīṣmaṃ rūkṣākṣarā vācaḥ śrāvayāmāsa bhārata