पर्व.अध्याय 2.39

शिशुपाल उवाच · śiśupāla uvāca

स मे बहुमतो राजा जरासंधो महाबलःयोऽनेन युद्धं नेयेष दासोऽयमिति संयुगे

sa me bahumato rājā jarāsaṃdho mahābalaḥyo'nena yuddhaṃ neyeṣa dāso'yamiti saṃyuge

केशवेन कृतं यत्तु जरासंधवधे तदाभीमसेनार्जुनाभ्यां च कस्तत्साध्विति मन्यते

keśavena kṛtaṃ yattu jarāsaṃdhavadhe tadābhīmasenārjunābhyāṃ ca kastatsādhviti manyate

अद्वारेण प्रविष्टेन छद्मना ब्रह्मवादिनादृष्टः प्रभावः कृष्णेन जरासंधस्य धीमतः

advāreṇa praviṣṭena chadmanā brahmavādinādṛṣṭaḥ prabhāvaḥ kṛṣṇena jarāsaṃdhasya dhīmataḥ

येन धर्मात्मनात्मानं ब्रह्मण्यमभिजानतानैषितं पाद्यमस्मै तद्दातुमग्रे दुरात्मने

yena dharmātmanātmānaṃ brahmaṇyamabhijānatānaiṣitaṃ pādyamasmai taddātumagre durātmane

भुज्यतामिति तेनोक्ताः कृष्णभीमधनंजयाःजरासंधेन कौरव्य कृष्णेन विकृतं कृतम्

bhujyatāmiti tenoktāḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥjarāsaṃdhena kauravya kṛṣṇena vikṛtaṃ kṛtam

यद्ययं जगतः कर्ता यथैनं मूर्ख मन्यसेकस्मान्न ब्राह्मणं सम्यगात्मानमवगच्छति

yadyayaṃ jagataḥ kartā yathainaṃ mūrkha manyasekasmānna brāhmaṇaṃ samyagātmānamavagacchati

इदं त्वाश्चर्यभूतं मे यदिमे पाण्डवास्त्वयाअपकृष्टाः सतां मार्गान्मन्यन्ते तच्च साध्विति

idaṃ tvāścaryabhūtaṃ me yadime pāṇḍavāstvayāapakṛṣṭāḥ satāṃ mārgānmanyante tacca sādhviti

अथ वा नैतदाश्चर्यं येषां त्वमसि भारतस्त्रीसधर्मा च वृद्धश्च सर्वार्थानां प्रदर्शकः

atha vā naitadāścaryaṃ yeṣāṃ tvamasi bhāratastrīsadharmā ca vṛddhaśca sarvārthānāṃ pradarśakaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रूक्षं रूक्षाक्षरं बहुचुकोप बलिनां श्रेष्ठो भीमसेनः प्रतापवान्

tasya tadvacanaṃ śrutvā rūkṣaṃ rūkṣākṣaraṃ bahucukopa balināṃ śreṣṭho bhīmasenaḥ pratāpavān

तस्य पद्मप्रतीकाशे स्वभावायतविस्तृतेभूयः क्रोधाभिताम्रान्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः

tasya padmapratīkāśe svabhāvāyatavistṛtebhūyaḥ krodhābhitāmrānte rakte netre babhūvatuḥ

त्रिशिखां भ्रुकुटीं चास्य ददृशुः सर्वपार्थिवाःललाटस्थां त्रिकूटस्थां गङ्गां त्रिपथगामिव

triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśuḥ sarvapārthivāḥlalāṭasthāṃ trikūṭasthāṃ gaṅgāṃ tripathagāmiva

दन्तान्संदशतस्तस्य कोपाद्ददृशुराननम्युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव दिधक्षतः

dantānsaṃdaśatastasya kopāddadṛśurānanamyugānte sarvabhūtāni kālasyeva didhakṣataḥ

उत्पतन्तं तु वेगेन जग्राहैनं मनस्विनम्भीष्म एव महाबाहुर्महासेनमिवेश्वरः

utpatantaṃ tu vegena jagrāhainaṃ manasvinambhīṣma eva mahābāhurmahāsenamiveśvaraḥ

तस्य भीमस्य भीष्मेण वार्यमाणस्य भारतगुरुणा विविधैर्वाक्यैः क्रोधः प्रशममागतः

tasya bhīmasya bhīṣmeṇa vāryamāṇasya bhārataguruṇā vividhairvākyaiḥ krodhaḥ praśamamāgataḥ

नातिचक्राम भीष्मस्य स हि वाक्यमरिंदमःसमुद्धूतो घनापाये वेलामिव महोदधिः

nāticakrāma bhīṣmasya sa hi vākyamariṃdamaḥsamuddhūto ghanāpāye velāmiva mahodadhiḥ

शिशुपालस्तु संक्रुद्धे भीमसेने नराधिपनाकम्पत तदा वीरः पौरुषे स्वे व्यवस्थितः

śiśupālastu saṃkruddhe bhīmasene narādhipanākampata tadā vīraḥ pauruṣe sve vyavasthitaḥ

उत्पतन्तं तु वेगेन पुनः पुनररिंदमःन स तं चिन्तयामास सिंहः क्षुद्रमृगं यथा

utpatantaṃ tu vegena punaḥ punarariṃdamaḥna sa taṃ cintayāmāsa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā

प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यं चेदिराजः प्रतापवान्भीमसेनमतिक्रुद्धं दृष्ट्वा भीमपराक्रमम्

prahasaṃścābravīdvākyaṃ cedirājaḥ pratāpavānbhīmasenamatikruddhaṃ dṛṣṭvā bhīmaparākramam

मुञ्चैनं भीष्म पश्यन्तु यावदेनं नराधिपाःमत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं पतंगमिव वह्निना

muñcainaṃ bhīṣma paśyantu yāvadenaṃ narādhipāḥmatpratāpāgninirdagdhaṃ pataṃgamiva vahninā

ततश्चेदिपतेर्वाक्यं तच्छ्रुत्वा कुरुसत्तमःभीमसेनमुवाचेदं भीष्मो मतिमतां वरः

tataścedipatervākyaṃ tacchrutvā kurusattamaḥbhīmasenamuvācedaṃ bhīṣmo matimatāṃ varaḥ