पर्व.अध्याय 2.64

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

या नः श्रुता मनुष्येषु स्त्रियो रूपेण संमताःतासामेतादृशं कर्म न कस्यांचन शुश्रुमः

yā naḥ śrutā manuṣyeṣu striyo rūpeṇa saṃmatāḥtāsāmetādṛśaṃ karma na kasyāṃcana śuśrumaḥ

क्रोधाविष्टेषु पार्थेषु धार्तराष्ट्रेषु चाप्यतिद्रौपदी पाण्डुपुत्राणां कृष्णा शान्तिरिहाभवत्

krodhāviṣṭeṣu pārtheṣu dhārtarāṣṭreṣu cāpyatidraupadī pāṇḍuputrāṇāṃ kṛṣṇā śāntirihābhavat

अप्लवेऽम्भसि मग्नानामप्रतिष्ठे निमज्जताम्पाञ्चाली पाण्डुपुत्राणां नौरेषा पारगाभवत्

aplave'mbhasi magnānāmapratiṣṭhe nimajjatāmpāñcālī pāṇḍuputrāṇāṃ naureṣā pāragābhavat

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तद्वै श्रुत्वा भीमसेनः कुरुमध्येऽत्यमर्षणःस्त्री गतिः पाण्डुपुत्राणामित्युवाच सुदुर्मनाः

tadvai śrutvā bhīmasenaḥ kurumadhye'tyamarṣaṇaḥstrī gatiḥ pāṇḍuputrāṇāmityuvāca sudurmanāḥ

त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोऽब्रवीत्अपत्यं कर्म विद्या च यतः सृष्टाः प्रजास्ततः

trīṇi jyotīṃṣi puruṣa iti vai devalo'bravītapatyaṃ karma vidyā ca yataḥ sṛṣṭāḥ prajāstataḥ

अमेध्ये वै गतप्राणे शून्ये ज्ञातिभिरुज्झितेदेहे त्रितयमेवैतत्पुरुषस्योपजायते

amedhye vai gataprāṇe śūnye jñātibhirujjhitedehe tritayamevaitatpuruṣasyopajāyate

तन्नो ज्योतिरभिहतं दाराणामभिमर्शनात्धनंजय कथं स्वित्स्यादपत्यमभिमृष्टजम्

tanno jyotirabhihataṃ dārāṇāmabhimarśanātdhanaṃjaya kathaṃ svitsyādapatyamabhimṛṣṭajam

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

न चैवोक्ता न चानुक्ता हीनतः परुषा गिरःभारताः प्रतिजल्पन्ति सदा तूत्तमपूरुषाः

na caivoktā na cānuktā hīnataḥ paruṣā giraḥbhāratāḥ pratijalpanti sadā tūttamapūruṣāḥ

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतानि चसन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मनः

smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtāni casantaḥ prativijānanto labdhvā pratyayamātmanaḥ

भीम उवाच · bhīma uvāca

इहैवैतांस्तुरा सर्वान्हन्मि शत्रून्समागतान्अथ निष्क्रम्य राजेन्द्र समूलान्कृन्धि भारत

ihaivaitāṃsturā sarvānhanmi śatrūnsamāgatānatha niṣkramya rājendra samūlānkṛndhi bhārata

किं नो विवदितेनेह किं नः क्लेशेन भारतअद्यैवैतान्निहन्मीह प्रशाधि वसुधामिमाम्

kiṃ no vivaditeneha kiṃ naḥ kleśena bhārataadyaivaitānnihanmīha praśādhi vasudhāmimām

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु कनिष्ठैर्भ्रातृभिर्वृतःमृगमध्ये यथा सिंहो मुहुः परिघमैक्षत

ityuktvā bhīmasenastu kaniṣṭhairbhrātṛbhirvṛtaḥmṛgamadhye yathā siṃho muhuḥ parighamaikṣata

सान्त्व्यमानो वीज्यमानः पार्थेनाक्लिष्टकर्मणास्विद्यते च महाबाहुरन्तर्दाहेन वीर्यवान्

sāntvyamāno vījyamānaḥ pārthenākliṣṭakarmaṇāsvidyate ca mahābāhurantardāhena vīryavān

क्रुद्धस्य तस्य स्रोतोभ्यः कर्णादिभ्यो नराधिपसधूमः सस्फुलिङ्गार्चिः पावकः समजायत

kruddhasya tasya srotobhyaḥ karṇādibhyo narādhipasadhūmaḥ sasphuliṅgārciḥ pāvakaḥ samajāyata

भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यमभवत्तस्य तन्मुखम्युगान्तकाले संप्राप्ते कृतान्तस्येव रूपिणः

bhrukuṭīpuṭaduṣprekṣyamabhavattasya tanmukhamyugāntakāle saṃprāpte kṛtāntasyeva rūpiṇaḥ

युधिष्ठिरस्तमावार्य बाहुना बाहुशालिनम्मैवमित्यब्रवीच्चैनं जोषमास्स्वेति भारत

yudhiṣṭhirastamāvārya bāhunā bāhuśālinammaivamityabravīccainaṃ joṣamāssveti bhārata

निवार्य तं महाबाहुं कोपसंरक्तलोचनम्पितरं समुपातिष्ठद्धृतराष्ट्रं कृताञ्जलिः

nivārya taṃ mahābāhuṃ kopasaṃraktalocanampitaraṃ samupātiṣṭhaddhṛtarāṣṭraṃ kṛtāñjaliḥ