Parva.Adhyaya 3.119

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

प्रभासतीर्थं संप्राप्य वृष्णयः पाण्डवास्तथाकिमकुर्वन्कथाश्चैषां कास्तत्रासंस्तपोधन

prabhāsatīrthaṃ saṃprāpya vṛṣṇayaḥ pāṇḍavāstathākimakurvankathāścaiṣāṃ kāstatrāsaṃstapodhana

ते हि सर्वे महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाःवृष्णयः पाण्डवाश्चैव सुहृदश्च परस्परम्

te hi sarve mahātmānaḥ sarvaśāstraviśāradāḥvṛṣṇayaḥ pāṇḍavāścaiva suhṛdaśca parasparam

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रभासतीर्थं संप्राप्य पुण्यं तीर्थं महोदधेःवृष्णयः पाण्डवान्वीरान्परिवार्योपतस्थिरे

prabhāsatīrthaṃ saṃprāpya puṇyaṃ tīrthaṃ mahodadheḥvṛṣṇayaḥ pāṇḍavānvīrānparivāryopatasthire

ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभःवनमाली हली रामो बभाषे पुष्करेक्षणम्

tato gokṣīrakundendumṛṇālarajataprabhaḥvanamālī halī rāmo babhāṣe puṣkarekṣaṇam

न कृष्ण धर्मश्चरितो भवाय; जन्तोरधर्मश्च पराभवाययुधिष्ठिरो यत्र जटी महात्मा; वनाश्रयः क्लिश्यति चीरवासाः

na kṛṣṇa dharmaścarito bhavāya; jantoradharmaśca parābhavāyayudhiṣṭhiro yatra jaṭī mahātmā; vanāśrayaḥ kliśyati cīravāsāḥ

दुर्योधनश्चापि महीं प्रशास्ति; न चास्य भूमिर्विवरं ददातिधर्मादधर्मश्चरितो गरीया;नितीव मन्येत नरोऽल्पबुद्धिः

duryodhanaścāpi mahīṃ praśāsti; na cāsya bhūmirvivaraṃ dadātidharmādadharmaścarito garīyā;nitīva manyeta naro'lpabuddhiḥ

दुर्योधने चापि विवर्धमाने; युधिष्ठिरे चासुख आत्तराज्येकिं न्वद्य कर्तव्यमिति प्रजाभिः; शङ्का मिथः संजनिता नराणाम्

duryodhane cāpi vivardhamāne; yudhiṣṭhire cāsukha āttarājyekiṃ nvadya kartavyamiti prajābhiḥ; śaṅkā mithaḥ saṃjanitā narāṇām

अयं हि धर्मप्रभवो नरेन्द्रो; धर्मे रतः सत्यधृतिः प्रदाताचलेद्धि राज्याच्च सुखाच्च पार्थो; धर्मादपेतश्च कथं विवर्धेत्

ayaṃ hi dharmaprabhavo narendro; dharme rataḥ satyadhṛtiḥ pradātācaleddhi rājyācca sukhācca pārtho; dharmādapetaśca kathaṃ vivardhet

कथं नु भीष्मश्च कृपश्च विप्रो; द्रोणश्च राजा च कुलस्य वृद्धःप्रव्राज्य पार्थान्सुखमाप्नुवन्ति; धिक्पापबुद्धीन्भरतप्रधानान्

kathaṃ nu bhīṣmaśca kṛpaśca vipro; droṇaśca rājā ca kulasya vṛddhaḥpravrājya pārthānsukhamāpnuvanti; dhikpāpabuddhīnbharatapradhānān

किं नाम वक्ष्यत्यवनिप्रधानः; पितॄन्समागम्य परत्र पापःपुत्रेषु सम्यक्चरितं मयेति; पुत्रानपापानवरोप्य राज्यात्

kiṃ nāma vakṣyatyavanipradhānaḥ; pitṝnsamāgamya paratra pāpaḥputreṣu samyakcaritaṃ mayeti; putrānapāpānavaropya rājyāt

नासौ धिया संप्रतिपश्यति स्म; किं नाम कृत्वाहमचक्षुरेवम्जातः पृथिव्यामिति पार्थिवेषु; प्रव्राज्य कौन्तेयमथापि राज्यात्

nāsau dhiyā saṃpratipaśyati sma; kiṃ nāma kṛtvāhamacakṣurevamjātaḥ pṛthivyāmiti pārthiveṣu; pravrājya kaunteyamathāpi rājyāt

नूनं समृद्धान्पितृलोकभूमौ; चामीकराभान्क्षितिजान्प्रफुल्लान्विचित्रवीर्यस्य सुतः सपुत्रः; कृत्वा नृशंसं बत पश्यति स्म

nūnaṃ samṛddhānpitṛlokabhūmau; cāmīkarābhānkṣitijānpraphullānvicitravīryasya sutaḥ saputraḥ; kṛtvā nṛśaṃsaṃ bata paśyati sma

व्यूढोत्तरांसान्पृथुलोहिताक्षा;न्नेमान्स्म पृच्छन्स शृणोति नूनम्प्रस्थापयद्यत्स वनं ह्यशङ्को; युधिष्ठिरं सानुजमात्तशस्त्रम्

vyūḍhottarāṃsānpṛthulohitākṣā;nnemānsma pṛcchansa śṛṇoti nūnamprasthāpayadyatsa vanaṃ hyaśaṅko; yudhiṣṭhiraṃ sānujamāttaśastram

योऽयं परेषां पृतनां समृद्धां; निरायुधो दीर्घभुजो निहन्यात्श्रुत्वैव शब्दं हि वृकोदरस्य; मुञ्चन्ति सैन्यानि शकृत्समूत्रम्

yo'yaṃ pareṣāṃ pṛtanāṃ samṛddhāṃ; nirāyudho dīrghabhujo nihanyātśrutvaiva śabdaṃ hi vṛkodarasya; muñcanti sainyāni śakṛtsamūtram

स क्षुत्पिपासाध्वकृशस्तरस्वी; समेत्य नानायुधबाणपाणिःवने स्मरन्वासमिमं सुघोरं; शेषं न कुर्यादिति निश्चितं मे

sa kṣutpipāsādhvakṛśastarasvī; sametya nānāyudhabāṇapāṇiḥvane smaranvāsamimaṃ sughoraṃ; śeṣaṃ na kuryāditi niścitaṃ me

न ह्यस्य वीर्येण बलेन कश्चि;त्समः पृथिव्यां भविता नरेषुशीतोष्णवातातपकर्शिताङ्गो; न शेषमाजावसुहृत्सु कुर्यात्

na hyasya vīryeṇa balena kaści;tsamaḥ pṛthivyāṃ bhavitā nareṣuśītoṣṇavātātapakarśitāṅgo; na śeṣamājāvasuhṛtsu kuryāt

प्राच्यां नृपानेकरथेन जित्वा; वृकोदरः सानुचरान्रणेषुस्वस्त्यागमद्योऽतिरथस्तरस्वी; सोऽयं वने क्लिश्यति चीरवासाः

prācyāṃ nṛpānekarathena jitvā; vṛkodaraḥ sānucarānraṇeṣusvastyāgamadyo'tirathastarasvī; so'yaṃ vane kliśyati cīravāsāḥ

यो दन्तकूरे व्यजयन्नृदेवा;न्समागतान्दाक्षिणात्यान्महीपान्तं पश्यतेमं सहदेवमद्य; तपस्विनं तापसवेषरूपम्

yo dantakūre vyajayannṛdevā;nsamāgatāndākṣiṇātyānmahīpāntaṃ paśyatemaṃ sahadevamadya; tapasvinaṃ tāpasaveṣarūpam

यः पार्थिवानेकरथेन वीरो; दिशं प्रतीचीं प्रति युद्धशौण्डःसोऽयं वने मूलफलेन जीव;ञ्जटी चरत्यद्य मलाचिताङ्गः

yaḥ pārthivānekarathena vīro; diśaṃ pratīcīṃ prati yuddhaśauṇḍaḥso'yaṃ vane mūlaphalena jīva;ñjaṭī caratyadya malācitāṅgaḥ

सत्रे समृद्धेऽति रथस्य राज्ञो; वेदीतलादुत्पतिता सुता यासेयं वने वासमिमं सुदुःखं; कथं सहत्यद्य सती सुखार्हा

satre samṛddhe'ti rathasya rājño; vedītalādutpatitā sutā yāseyaṃ vane vāsamimaṃ suduḥkhaṃ; kathaṃ sahatyadya satī sukhārhā

त्रिवर्गमुख्यस्य समीरणस्य; देवेश्वरस्याप्यथ वाश्विनोश्चएषां सुराणां तनयाः कथं नु; वने चरन्त्यल्पसुखाः सुखार्हाः

trivargamukhyasya samīraṇasya; deveśvarasyāpyatha vāśvinoścaeṣāṃ surāṇāṃ tanayāḥ kathaṃ nu; vane carantyalpasukhāḥ sukhārhāḥ

जिते हि धर्मस्य सुते सभार्ये; सभ्रातृके सानुचरे निरस्तेदुर्योधने चापि विवर्धमाने; कथं न सीदत्यवनिः सशैला

jite hi dharmasya sute sabhārye; sabhrātṛke sānucare nirasteduryodhane cāpi vivardhamāne; kathaṃ na sīdatyavaniḥ saśailā