Parva.Adhyaya 3.122

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम भार्गवःसमीपे सरसः सोऽस्य तपस्तेपे महाद्युतिः

bhṛgormaharṣeḥ putro'bhūccyavano nāma bhārgavaḥsamīpe sarasaḥ so'sya tapastepe mahādyutiḥ

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डवअतिष्ठत्सुबहून्कालानेकदेशे विशां पते

sthāṇubhūto mahātejā vīrasthānena pāṇḍavaatiṣṭhatsubahūnkālānekadeśe viśāṃ pate

स वल्मीकोऽभवदृषिर्लताभिरभिसंवृतःकालेन महता राजन्समाकीर्णः पिपीलिकैः

sa valmīko'bhavadṛṣirlatābhirabhisaṃvṛtaḥkālena mahatā rājansamākīrṇaḥ pipīlikaiḥ

तथा स संवृतो धीमान्मृत्पिण्ड इव सर्वशःतप्यति स्म तपो राजन्वल्मीकेन समावृतः

tathā sa saṃvṛto dhīmānmṛtpiṇḍa iva sarvaśaḥtapyati sma tapo rājanvalmīkena samāvṛtaḥ

अथ दीर्घस्य कालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवःआजगाम सरो रम्यं विहर्तुमिदमुत्तमम्

atha dīrghasya kālasya śaryātirnāma pārthivaḥājagāma saro ramyaṃ vihartumidamuttamam

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहःएकैव च सुता शुभ्रा सुकन्या नाम भारत

tasya strīṇāṃ sahasrāṇi catvāryāsanparigrahaḥekaiva ca sutā śubhrā sukanyā nāma bhārata

सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिताचङ्क्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्

sā sakhībhiḥ parivṛtā sarvābharaṇabhūṣitācaṅkramyamāṇā valmīkaṃ bhārgavasya samāsadat

सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान्वनस्पतीन्विचिन्वन्ती विजहार सखीवृता

sā caiva sudatī tatra paśyamānā manoramānvanaspatīnvicinvantī vijahāra sakhīvṛtā

रूपेण वयसा चैव मदनेन मदेन चबभञ्ज वनवृक्षाणां शाखाः परमपुष्पिताः

rūpeṇa vayasā caiva madanena madena cababhañja vanavṛkṣāṇāṃ śākhāḥ paramapuṣpitāḥ

तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम्ददर्श भार्गवो धीमांश्चरन्तीमिव विद्युतम्

tāṃ sakhīrahitāmekāmekavastrāmalaṃkṛtāmdadarśa bhārgavo dhīmāṃścarantīmiva vidyutam

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिःक्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितःतामाबभाषे कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै

tāṃ paśyamāno vijane sa reme paramadyutiḥkṣāmakaṇṭhaśca brahmarṣistapobalasamanvitaḥtāmābabhāṣe kalyāṇīṃ sā cāsya na śṛṇoti vai

ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषीकौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता

tataḥ sukanyā valmīke dṛṣṭvā bhārgavacakṣuṣīkautūhalātkaṇṭakena buddhimohabalātkṛtā

किं नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचनेअक्रुध्यत्स तया विद्धे नेत्रे परममन्युमान्ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रं समावृणोत्

kiṃ nu khalvidamityuktvā nirbibhedāsya locaneakrudhyatsa tayā viddhe netre paramamanyumāntataḥ śaryātisainyasya śakṛnmūtraṃ samāvṛṇot

ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम्तथागतमभिप्रेक्ष्य पर्यपृच्छत्स पार्थिवः

tato ruddhe śakṛnmūtre sainyamānāhaduḥkhitamtathāgatamabhiprekṣya paryapṛcchatsa pārthivaḥ

तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतःकेनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनःज्ञातं वा यदि वाज्ञातं तदृतं ब्रूत माचिरम्

taponityasya vṛddhasya roṣaṇasya viśeṣataḥkenāpakṛtamadyeha bhārgavasya mahātmanaḥjñātaṃ vā yadi vājñātaṃ tadṛtaṃ brūta māciram

तमूचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम्सर्वोपायैर्यथाकामं भवांस्तदधिगच्छतु

tamūcuḥ sainikāḥ sarve na vidmo'pakṛtaṃ vayamsarvopāyairyathākāmaṃ bhavāṃstadadhigacchatu

ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम्पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते

tataḥ sa pṛthivīpālaḥ sāmnā cogreṇa ca svayamparyapṛcchatsuhṛdvargaṃ pratyajānanna caiva te

आनाहार्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यमसुखार्दितम्पितरं दुःखितं चापि सुकन्येदमथाब्रवीत्

ānāhārtaṃ tato dṛṣṭvā tatsainyamasukhārditampitaraṃ duḥkhitaṃ cāpi sukanyedamathābravīt

मयाटन्त्येह वल्मीके दृष्टं सत्त्वमभिज्वलत्खद्योतवदभिज्ञातं तन्मया विद्धमन्तिकात्

mayāṭantyeha valmīke dṛṣṭaṃ sattvamabhijvalatkhadyotavadabhijñātaṃ tanmayā viddhamantikāt

एतच्छ्रुत्वा तु शर्यातिर्वल्मीकं तूर्णमाद्रवत्तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्

etacchrutvā tu śaryātirvalmīkaṃ tūrṇamādravattatrāpaśyattapovṛddhaṃ vayovṛddhaṃ ca bhārgavam

अयाचदथ सैन्यार्थं प्राञ्जलिः पृथिवीपतिःअज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षन्तुमर्हसि

ayācadatha sainyārthaṃ prāñjaliḥ pṛthivīpatiḥajñānādbālayā yatte kṛtaṃ tatkṣantumarhasi

ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदारूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहबलात्कृताम्

tato'bravīnmahīpālaṃ cyavano bhārgavastadārūpaudāryasamāyuktāṃ lobhamohabalātkṛtām

तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तवक्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

tāmeva pratigṛhyāhaṃ rājanduhitaraṃ tavakṣamiṣyāmi mahīpāla satyametadbravīmi te

ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन्ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने

ṛṣervacanamājñāya śaryātiravicārayandadau duhitaraṃ tasmai cyavanāya mahātmane

प्रतिगृह्य च तां कन्यां च्यवनः प्रससाद हप्राप्तप्रसादो राजा स ससैन्यः पुनराव्रजत्

pratigṛhya ca tāṃ kanyāṃ cyavanaḥ prasasāda haprāptaprasādo rājā sa sasainyaḥ punarāvrajat

सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दितानित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च

sukanyāpi patiṃ labdhvā tapasvinamaninditānityaṃ paryacaratprītyā tapasā niyamena ca

अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयिकासमाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना

agnīnāmatithīnāṃ ca śuśrūṣuranasūyikāsamārādhayata kṣipraṃ cyavanaṃ sā śubhānanā